Katip Bartleby

8,3/10  (40 Oy) · 
72 okunma  · 
31 beğeni  · 
1.307 gösterim
"Yapmamayı tercih ederim."

On dokuzuncu yüzyıl ortalarında, Wall Street'teki bir hukuk bürosunda çalışan az rastlanır kişilikteki bir kâtibin ağzından çıkan ve onun hayat felsefesini dile getiren bu ünlü cümle, o günden beri tekrarlanıp duruyor.

Kâtip Bartleby, kendisine verilen görevleri yapmamayı tercih ettiğini söyleyerek çalışmanın sınırlarını pasif direnişle çizen bir öncü. İşini son derece kusursuz yapsa da günün birinde 'çalışmamayı tercih eden' Bartleby, hukuk bürosunun sahibi avukatın ağzından anlatılıyor. Kâtibinin inadıyla başa çıkamayan avukat, kapitalizmin kalesinde, devasa binaların duvarlarına bakan masasında, sadece çalışmayı değil yaşamayı da durduran, hiçbir işe yaramayan bu adamdan kurtulmak ister, sonunda akıl ve mantık dışı bir çözüme yönelir. Bartleby'nin hikâyesi, bireyin toplum kurallarına karşı tavrını yansıttığı kadar özgür irade ve determinizm konularına da bir pencere açıyor. Kendini dünyadan soyutlayan, özgürlüğünden taviz vermeyen Bartleby canının istemediği hiçbir şeyi yapmazken kâtibinin çalışmaması karşısında ona hem acıyan hem de öfkelenen avukatın bu direnişe gerekli tepkiyi göstermemesi şaşırtıcı ve düşündürücü.

Kafka'dan Albert Camus'ye kadar önemli yazarlara esin kaynağı olan Kâtip Bartleby, absürd edebiyatın öncülerinden ve Amerikan edebiyatının kült yapıtlarından.

"Bartleby, paravanın arkasında oturduğu yerden son derece yumuşak, ama kararlı bir sesle, 'Yapmamayı tercih ederim,' dediğinde yaşadığım şaşkınlığı, yo, dehşeti bir düşünün."
(Tanıtım Bülteninden)
  • Baskı Tarihi:
    Mayıs 2016
  • Sayfa Sayısı:
    74
  • ISBN:
    9786059658447
  • Orijinal Adı:
    Bartleby The Scrivener
  • Çeviri:
    İlknur Özdemir
  • Yayınevi:
    Kırmızı Kedi
  • Kitabın Türü:
Kübra A. 
27 Haz 2015, Kitabı okudu, Puan vermedi

Bu kitapla çok kıymetli bir arkadaşımın okumamı istemesiyle tanıştım. Birçok olumsuz yorum okumuş ve biraz mesafeli yaklaşmıştım. 80 sayfa ve akıcı bir dille yazıldığı için hemen bitti. Katip Bartleby bir hukuk bürosunda işe girer ve zamanla ondan istenilen işlere ''Yapmamayı tercih ederim'' diye yanıt verir. Bu tepkiyle ilk kez karşılaşan patron şoke olur. Zamanla adam hiçbir iş yapmama kararı alır ve ne dense ''Yapmamayı tercih ederim'' der. Bence bu direniş falan değil. İlk önce şunu düşündüm; bu adam ölmek istiyor ama intihara cesareti yok, bu yüzden karşısındakini gıcık edip kendini öldürtmeye çalışıyor. Sonra baktım adamın öyle bir niyeti yok. Bu bildiğin içi boşalmış, uyuz, saçma sapan bir insan. Neye direniyor? Kime kafa tutuyor? ''Havan kime aslanım'' diyeceğim bundan kedi bile olmaz, miyavlamaya üşenir. Bilmiyorum bu kitaba başka bir yerden mi bakmak gerekir ama tek başıma adamın gırtlağına çökmek, patronuna da iki tokat atmak dışında pek bir şey düşünemedim. Tuhaf bir hikaye okumak isteyenler, buyurabilir.

KeMâL 
 29 Eki 01:24, Kitabı okudu, 1 günde, Beğendi, 9/10 puan

23.45 de başladığım bu kitap 01.00' e kadar beni başından kaldırtmadan okuttu. Çok harika bir çeviri, çok harika bir dil. Kırmızı Kedi Yayınlarına çok teşekkür ediyorum. Herman Melville'yi Moby Dick eserinden duymuşsunuzdur belki. Ama bu eserden başlamanızı kesinlikle tavsiye ederim. Çok akıcı ve 74 sayfalık bir eser.

Eseri hazırlayan Jorge Luis Borges yazar ise Herman Melville. Arka kapakta yazan bilgiler gerçekten çok önemli: Melville, yarım yüzyılı aşkın bir süre önce, yalnızca tüm mantık kurallarına aykırı hareket etmekle kalmayıp aynı zamanda çevresindekileri şaşkın suç ortakları olmak zorunda bırakan Bartleby’nin tuhaf davasını işlemiştir.
Bartleby, ustalığın ya da düşsel imgelemenin uçarılığının ötesindedir; her şeyden önce evrenin gündelik ironilerinden biri olan gerçek faydasızlığı gösteren üzücü ve gerçek bir kitaptır.

Kafka’dan Albert Camus’ye kadar önemli yazarlara esin kaynağı olan Kâtip Bartleby, absürd edebiyatın öncülerinden ve Amerikan edebiyatının kült yapıtlarından denmiş.

Kesinlikle farklı bir eser. Üzücü olmakla birlikte çok komik yönleri de oldu. Kahramanın devamlı yaptırılmak isteneni reddetmesi ve karşısındakinin buna sabrı muazzamdı.

Paragraflar arası verilen felsefik, düşünsel ve bilgi verici nasihatleri çok güzel. Alıntılarda da bunu paylaştım. " Pasif direniş " bu kitap için tam uygun isim. Karşısındakinin sabrı ve bunu bize yansıtması çok güzel. Toplumdaki belirli kurallara uymayınca nasıl başka biri olarak dışarıya itildiğini, itilen kişiye yardım elini uzatan kişinin bile zamanla baskıyla, zorla o kişiden uzaklaştırılmasını anlatmış yazar.

Umduğumdan çok daha fazla güzel buldum bu eseri. Tek sıkıntısı sonunun birazcık açık kalması oldu. Kesinlikle tavsiye ederim.

Melih Karaman 
09 Şub 21:49, Kitabı okudu, 2 günde, Beğendi, 8/10 puan

Yazarın, kendisi ince fakat anlamı derin ve düşündürücü olan bu eserini kesinlikle okumalısınız. Okuduktan sonra yazarın "Pasif Direniş" felsefesini anlarsanız eğer; istemediğiniz durumlarda "yapmamayı tercih ederim" deme cesaretini bulacaksınız
İçeriğe gelecek olursak;
Kitabın ana karakteri Bartleby, kendisinden yapılması istenilenleri tepkisiz ve normal bir şekil de - yapmamayı tercih ederim - diyerek reddediyor. Sadece yapmak istediklerini yapıyor. Bartleby'nin patronu da bu tuhaf adamı anlamaya çalışıyor.
Fazla detaya gerek yok kısa kitap zaten. Bunların dışında bu kitapla ilgili yazar hakkında ilginç bir bilgi paylaşmak istiyorum...

Kitabın yazarı Herman Melvillen'in en çok bilinen eseri Moby Dick, okuyucular tarafından; kaptan ile balinanın savaşı olarak algılanır ve anlaşılmaz. Büyük bir ilgisizlikle karşılanır. Bu anlaşılamama nedeniyle yazar hayal kırıklığına uğrar ve hak ettiği değeri alamaz.Yayımcısı bir sonraki romanını da basmayı reddeder. Daha sonrasın da ise etrafındaki insanlar ona akıl vermeye başlar.
"Başka bir kitap yazmalısın"
"Akılcı davranmalısın"
"İlgi çekici şeyler bulmalısın"
gibi...
Yazarda, başarısızlığa rağmen inatla mücadele ederek çevresindekilere cevabı Bartleby üzerinden verir...
Özetle "Başkaldırı Kitabı" diyebiliriz.

Kitabı okumayı tercih ederseniz. Kara kedi yayınlarından almayı tercih etmelisiniz. Kaliteli ve ayraçlı fiyatı da ucuz denilebilir.

Rogojin 
 30 Nis 11:16, Kitabı okudu, 1 günde, Beğendi, 10/10 puan

Melville'in eseri yalnız ve işlevi kalmamış, artık toplumdan kopmuş, kimsesiz bir insanı anlatıyor. Bartleby'nin bütün meselesi kitabın son sayfasında Sahipsiz Mektuplar olayında gizli; 1800'lerin sonunda ABD'de kurulan Sahipsiz Mektuplar Ofisi ("Ölü Mektuplar Ofisi") 2006 yılına dek 90 milyon mektuba ev sahipliği yapmış; buraya, gönderilenin bulunamadığı mektuplar gelmiş; mektupların içindeki eşyalar, paralar vb. alındıktan sonra mektuplar yakılmış. Bartleby de önceden burada çalışıyor ve ardından hikâyeyi anlatan karakterimizin yanında çalışmaya başlıyor... ama elbette çalışmak değil onunkisi: sadece yapmamayı, işlevsiz olmayı, dahil olmamayı tercih ediyor Bartleby, böylece giderek bozuluyor, sabitleşiyor. Tabii yazar Bartleby'nin yavaş yavaş bozulmasını ve artık "çalışmamasını" Wall Street'e yönelik bir eleştiri olarak görüyor; Bartleby çalışmıyor, çünkü yaşayamıyor; Bartleby dahil olmuyor, birşey yapmamayı tercih ediyor, çünkü o da aynen o sahipsiz, ölü mektuplar gibi kopuk, zamandan kopmuş, toplumun dışında kalmış bir dışlanmış...hasta olduğundan da değil üstelik, Bartleby kasıtlı olarak, bilerek yapıyor bunları; bilerek bu sistemden, yaşamdan kopuyor, böyle yapmayı tercih ediyor. Böyle yaparak belki de Melville giderek ağırlaşan kapitalist yaşam koşullarının insan ruhuna neler yapabileceğini, ince ve hassas ruhların bu katı ve rekabetçi ortamda Bartleby gibi darmadağın olacağını söylemek istiyor.

Melville'in sade anlatımı eserin tamamına yayılmış; rahat okunan ve kitabın ikinci kısmından sonra betimlemeleri daha derinleşen, dili daha bir edebi lezzet veren bir üslûpla yazılmış. Herkese öneriyorum.

Pelin Tunç 
18 Şub 17:15, Kitabı okudu, 1 günde, Beğendi, 9/10 puan

Amaç insanoğlunda pusula işlevi görür. Pusula ne olursa olsun her zaman şuan olanın daha iyisine yönlendirir. Bu şekilde yaşama devam ederiz. Fakat Katip Bartleby pusulasının her daim karanlığa yönlendireciğini kabullenmişti. Nitekim yaşamın sonunda ölüm var. Ölümü kelime olarak söylemek ile tüm benliğince hazmedilmesi hatta insanı yutması çok farklı. Bir de her türlü amacın boş olduğunu kanıksayan Katip Bartleby'in, kaypak kapital sistemin merkezi Newyork'ta ikamet etmesi doğal olarak varoluşsal sancısı daha şiddetli olacaktır. Fakat bu şiddet bildiğiniz gibi değil; kişinin en içinde, hareketsizlikle, dinginlikle dışarıya yansıttığı dengesizlik. Canlı cenazeye dönmek bu olsa gerek.

Katip Bartleby tek ifadesi çalıştığı büroda patronu olan avukata "... yapmayı tercih etmiyorum" ifadeleriyle baş kaldırmak. Bürodaki diğer 3 çalışanın duygudurumları dahi kapital düzene ayak uydurmuş olup belli tempoda giderken, Katip Bartleby'in gitgide artan "...yapmamayı tercih ediyorum" söylemleri ne derece sabırla karşılanabilir ki? Alışılmışın dışında dingin bu başkaldırış, avukatın sebep-sonuc ilişkisine bağlayamadığı için karar veremez, vaktinin çoğunu katibi anlamaya çalışır. İçinden çıkamadığı düşünceler, Katibi daha fazla benimsemesine yol açar. Evet hiçbir işe yaramayan bu adam nasıl patronu tarafından saygı duyulur şaşılacak iş doğrusu. İşte bağlayacağım nokta şu ki; karar, mutlak suretle kesinliğin ifade biçimidir. Bilinmezlik her daim girdap ve benliğin içine hapsediştir. Dolayısıyla alışkanlığa dönüşmüş düşünmeden yapılamayan şeyler en sonunda bizim parçamız oluyor.

Bana kalırsa incelemeyi daha uzun tutarım :). Üstelik kitap sadece 65 sayfa olmasına rağmen :)) .

Ebru Hacıalioğlu 
22 Haz 2015, Kitabı okudu, Puan vermedi

Bu kısa öyküde baştan sona kadar düşündüğüm tek şey; acaba patron pasif direnişe katılmayı göze alabilseydi ne olurdu ya da Bartleby söylemi ile "katılmayı tercih etseydi ne olurdu?"

Başak 
25 Ağu 15:50, Kitabı okudu, Beğendi, 8/10 puan

Akıcı, ilgi çekici ve etkileyici bir yapıt.. İnsanların hoşgörüsüzlüğünü ve acınası yalnızlığı çok güzel ifade etmiş . Toplumsal kurallara uymamayayı tercih eden bir kişinin nasıl da ötekileştirildiğini, yabancılaşan bir kişiye sevecenlikle yaklaşmak isteyen bir insanın bile toplum tarafından nasıl da kalıba uydurulduğunu anlatan güzel bir eserdi. Herkese okumasını tavsiye ederim.

M.Y. 
19 Haz 11:20, Kitabı okudu, 1 günde, 7/10 puan

Kitap; katiplik, avukatlık gibi şeylerden bahsedince bir hukuk öyküsü okuyacağımı düşündüm ama pek öyle her yerde karşılaşamayacağınız bir adamın öyküsünü okudum. Hikayeyi anlatan Wall Street'te avukatlık yapan altmışlı yaşlarda bir avukat ama hikayenin esas kahramanı yanında işe aldığı katip Bartleby. Bartleby'nin görevi haliyle bir katibin yapması gereken yazım işleri ve patronunun ona verdiği görevleri yerine getirmek. Ancak Bartleby garip bir şekilde adım adım hiçbir iş yapmamaya ve iyice tepkisizleşip avukatın bürosundan ayrılmayarak orada kalmaya başlıyor. Kitabın sonuna doğru bu durum daha da garip bir hal alınca herhalde bunun ilginç bir açıklaması olacak diye bekledim ama biraz havada bir son oldu. Sanırım kitabın ana temasını kısaca pasif direniş olarak özetleyebiliriz.

İlke Uçman Noble 
17 Ara 2015, Kitabı okudu, 8 günde, Beğendi, 10/10 puan

Bu kitap hakkında yorum yapmamayı tercih ederim.

Burak Akgün 
07 Oca 12:04, Kitabı okudu, 3 günde, Puan vermedi

"yapmamayı tercih ederim" kitap bu cümle üzerinde dönüyor ama gereğinden fazla uzatılarak, ince bir kitap olmasına rağmen daha da ince olabilirmiş dedim.Katip Bartleby'nin sonu etkiledi beni film tadında kitapları seviyorum bu da film tadında ama kısa film .

Kitaptan 18 Alıntı

Ali Yalçın 
28 Eyl 2015, Kitabı okudu, Puan vermedi

"mutluluk ışığa gider, onun için dünyanın şen olduğunu sanırız; ama sefalet karanlıkta saklanır, onun için sanırız ki sefalet yoktur."

Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 60)Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 60)
KeMâL 
29 Eki 01:02, Kitabı okudu, İnceledi, Beğendi, 9/10 puan

Gelin görün ki dar görüşlü kişilerin bitmeyen uzlaşmazlıkları, sonunda daha yüce gönüllü olanların en iyi kararlarını bile yıpratır.

Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 57 - Kırmızı Kedi Yayınları)Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 57 - Kırmızı Kedi Yayınları)
şeyma özaslan 
10 Eki 23:53, Kitabı okudu, Puan vermedi

Genellikle bağnaz kafaların sü­rekli olarak sürtüşmesi, yücegönüllü kişilerin en yerinde kararlılıklarını da yıpratır önünde sonunda.

Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 61)Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 61)
Ebru Hacıalioğlu 
18 Haz 2015, Kitabı okudu, İnceledi, Puan vermedi

"Azimli bir insanı pasif direniş kadar çileden çıkaran bir şey yoktur. Direnilen kişi acımasız değilse, direnen kişinin pasifliğinin de bir zararı dokunmuyorsa, o zaman direnilen kişi, iyi günündeyse, sağduyusuyla çözemediği şeylerin üstesinden hayal gücünü şefkatle kullanarak gelmeye çalışacaktır."

Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 27)Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 27)
Ebru Hacıalioğlu 
22 Haz 2015, Kitabı okudu, İnceledi, Puan vermedi

"Paylaşılan insanlığın bağı beni şimdi karşı konulmaz biçimde kedere boğuyordu. Kardeşlik melankolisi!"

Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 37)Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 37)
Ebru Hacıalioğlu 
22 Haz 2015, Kitabı okudu, İnceledi, Puan vermedi

"O serseri olmak istemediği için sen onun serseri sayılmasına çalışıyorsun."

Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 59)Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 59)
Melih Karaman 
 09 Şub 18:07, Kitabı okudu, İnceledi, Beğendi, 8/10 puan

Mutluluk ışıkla cilveleşir, bizde dünyanın neşe dolu olduğunu düşünürüz, Oysa; ıstırap uzaklarda saklanır, bizde ıstırap yok sanırız.

Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 37 - Kara Kedi Yayınları)Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 37 - Kara Kedi Yayınları)
Ebru Hacıalioğlu 
22 Haz 2015, Kitabı okudu, İnceledi, Puan vermedi

"İnsanlar kıskançlık uğruna cinayet işlemişlerdir ve öfke uğruna ve nefret uğruna ve bencillik uğruna ve ruhsal gurur uğruna; ama ben hiçbir insanın yekdiğerini sevme uğruna cinayet işlediğini duymadım. Demek ki, daha iyi bir neden bulunamıyorsa, özellikle öfkesi burnunda kişilerde, kişisel çıkar herkesi iyilikseverliğe ve hayırseverliğe yönlendirmelidir."

Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 55)Katip Bartleby, Herman Melville (Sayfa 55)
Pelin Tunç 
18 Şub 19:07, Kitabı okudu, İnceledi, Beğendi, 9/10 puan

Kulağa çok tuhaf gelmekle birlikte insanların kendilerini küçük düşürülmüş hissettikleri anlarda bazen inançlarından şüphe etmeleri duyulmadık birşey değildir. Böyle anlarda insan, kendisine ne kadar olağanüstü gelse de, asıl karşı tarafın düşüncelerinin mantıklı ve de adil olduğunu gizli gizli düşünmeye koyulur. Bundan sonra da, eğer bu olayın geçtiği ortamda konuyla doğrudan alakalı olmayan bir kimse varsa, ondan yardım ister -yardım ister ki kendi haklılığını destekleyen biri olsun.

Katip Bartleby, Herman MelvilleKatip Bartleby, Herman Melville
2 /

Kitapla ilgili 1 Haber

İthaki: “Okurdan özür dileriz”
İthaki: “Okurdan özür dileriz” İthaki Yayınevi'nin Dünya Klasikleri dizisinde yer verilen “farklı” üsluptaki yazar biyografileri sosyal medyada yoğun tartışmalara yol açtı. Yayınevi, Radikal Kitap’a yaptığı açıklamayla “maksadını aşan eril dilden” ötürü okurlardan özür diledi.