Murtaza

8,7/10  (25 Oy) · 
94 okunma  · 
21 beğeni  · 
1.454 gösterim
İnsanı en derininden kavrayarak anlatan kalemlerin başında gelen Orhan Kemal, ölümsüz karakteri Murtaza ile Türk edebiyatına asla silinemeyecek biçimde damgasını vurmuştur. Yazıldığı günden beri defalarca filmlere, oyunlara konu olan bu karakter, insanın en çapraşık durumlarından birini kara mizahla yüklü bir dille anlatır. Otorite ile doğru kavramı arasında sıkışıp kalan, doğruculuğundan ödün vermemek için çabaladıkça daha çözümsüz durumlara düşen, bu arada gittikçe insanı anlamaktan uzaklaşıp salt ilkelerini savunan bireyin başına gelenlerin acıklı bir güldürüsüdür Murtaza'nın öyküsü. Türk edebiyatının en önemli klasiklerinden biri olan Murtaza, her okurun mutlaka okuması gereken bir kitap.

Orhan Kemal'in kitapları bir okurun hayatta rastlayabileceği o çok nadir hazineler arasında yer alır. Çok az yazar okurun dünyasında onun kadar iz bırakır, okurunu onun kadar biçimlendirir. Orhan Kemal umudu ve aydınlığı yeniden kazanmanız için yol gösterir bize. Edebiyatımızın en değerli ustalarından biri olan Orhan Kemal'in kitaplarını yayımlamaktan onur duyuyoruz.
(Tanıtım Bülteninden)
  • Baskı Tarihi:
    Nisan 2013
  • Sayfa Sayısı:
    360
  • ISBN:
    9789752893795
  • Yayınevi:
    Everest Yayınları
  • Kitabın Türü:
sezen 
07 Eyl 2015, Kitabı okudu, 3 günde, 8/10 puan

Orhan Kemal'den okuduğum ilk eser "Murtaza". Yazar edebiyatımız için enteresan bir karakter yaratmış. Kitabın konusundan bahsedeyim biraz:

#Mübadele zamanı Türkiye'ye dönen Murtaza tam anlamıyla bir doğrucu Davut... Kitapta ülkeye gelen muhacir yurttaşların orada mal mülk sahibi olduklarını ifade edip( çoğu öyle olmamasına rağmen) zenginlik sahibi olmaları eleştirilmiştir. Murtaza ise ailesinin onca baskısına rağmen orada nasıl sade bir vatandaşsa burada da öyle yaşamaya devam etmiştir. Uyanıklık etmek yerine dürüstlüğü seçmiştir.

#Kitap boyunca Balkan Harbi'nde şehit olan dayısı Kolağası Hasan'ın izinden gitmeye çalışır. Bu durum eserde komik bir şekilde ele alınmıştır. Mahalle bekçisi olan Murtaza, üzerine giydiği üniformanın da verdiği güvenle mahalleliye kan kusturur. Mahallede herkes ondan şikayetçidir. Aslında pek çok suçu engellediği için en çok da bu suçlu takımı ondan şikayetçidir.

# Eserin geçtiği yıllar Demokrat Parti'nin iktidara gelmeden önceki dönemleridir. Eserde tek partili sisteme ve İsmet Paşa'ya dair eleştiriler vardır.

#Murtaza kendisini de ailesini de ezen sistemin bekçiliğini yapmaktadır. Gözü vazife esnasında hiç bir şey görmez. İnsanların alay konusu olmasına aldırmadan,disiplini sağlamak içi kendini şekilden şekle sokar. Kendi ait olduğu kitle ile otorite arasında(gönüllü) sıkışmış,muhacir şiveli,edebiyatımızın unutulmaz karakterlerinden birisi.

#Orhan Kemal'e başlamak için güzel bir eser diye düşünüyorum. Ayrıca yazarın fabrikada konuşan işçiler,sokaktaki,kahvedeki insanların ağzını esere çok iyi yansıtmış.

#Orhan Kemal'in romancılığında Nazım Hikmet'in rolü büyüktür. Birlikte Bursa Cezaevi'nde yatmışlardır. En kısa zamanda "Nazım Hikmet'le 3,5 yıl" adlı eserini okuyacağım.

Hepinize iyi okumalar dilerim...

Sibiryalı Bir Güneş Subayı 
 19 saat önce, Kitabı okudu, 3 günde, Beğendi, Puan vermedi

Merhaba...
Bir vazife adamı: Murtaza
Amirlerinden en sıkı kurs görüp bunun sonucu olarak en nihayetinde takdirname alan, büyüklerinden terbiye gören, kanında vazifesi için Balkan Harbi'nde şehit düşen Kolağası Hasan Dayı'sının kanını taşıyan, hiçbir zaman disiplin, doğruluk ve dürüstlükten taviz vermeyip vazife uğruna ciğerparesinin bile ölümüne neden olan Murtaza, Orhan Kemal'in gazetede tefrika ettiği yazıların büyük ilgi görmesi ile kitaplaştırdığı Türk edebiyatının en trajikomik romanı.
Orhan Kemal, Murtaza'nın roman olma serüvenini de şöyle anlatmış: "İstanbul’a yeni gelmiştim. Yaşar Kemal, Tunç Yalman’a övgüyle söz etmiş ki, Tunç Yalman ilgilendi, romanın müsveddelerini rica etti benden. Verdim. Ama yayınlanmaya başlayacağını aklıma bile getirmemiştim. Nasıl gelsin? Yıllar yılı sadece yirmi otuz sayfa yazabilmiştim. Tefrikaya başlarsa, bu dört günlük yazı demekti. Bir gün yayımlanmaya başlanmış görmeyeyim mi? Her yanım buz kesildi. Bunun gerisini nasıl getireceğim. Öylesine titiz çalışıyorum. Ecel terleri döke döke devam ettim. Bitti. Ama Murtaza, uzun yıllara dayanan olgunlaşmış bir romanın kağıda dökülmesinden ibaretti."
Orhan Kemal'in gözlemleri ile yazmış olduğu bu eserde, karakterin nasıl ortaya çıktığı ile ilgili ilginç bir durumda var. Murtaza, Adana’da bir bankada kapıcılık yapmaktadır. Orhan Kemal'in eşi Nuriye Hanım ve arkadaşı Nurer Hanım romandaki Murtaza’nın bankadaki kapıcıya fena halde benzediğine tanık olurlar. Nurer Hanım kapıcı Murtaza’ya Orhan Kemal’in Murtaza’sını anlatmış kapıcı Murtaza'da şöyle cevaplamış: “A be bu adam beni nereden tanır? Bilir mi benim gibi bir adam yaşar Adana’da, hemi de bu sıcakta. Neden yazar beni kitaplar? Ya okurlarsa amirlerim, bu yolda istemem laubalilik!”
Kısaca kitabın konusundan da bahsedecek olursak, mübadele ile Balkanlar'dan Türkiye'ye ailesi ile göç eden Murtaza, kendileri durumundaki hemşehrileri gibi yalan dolana başvurmamış haksız yere tarla, ev sahibi olmayı reddetmiş, devlet tarafından Çukurova'ya sevk edilmişlerdir. Küçük tarlaları ile meşgul iken işler yolunda gitmeyince İstanbul'a gelir Murtaza Efendi. Mahallede bekçiliğe başlayan Murtaza kısa sürede herkese kendinden söz ettirir(!) ve daha sonra terfi edilerek(!) bir fabrikanın gece kontrol amirliğine geçer. Asıl büyük trajedi de bundan sonra başlar.
Sosyal adaletsizliğin, toplumsal yozlaşmanın içinde bir vazife adamı, bir dürüstlük timsali, bir doğruluk abidesi olan Murtaza iki kez filme de uyarlandı. Özellikle Müşfik Kenter'in başrolde oynadığı versiyonu izlemenizi tavsiye etsem de, önce kitabı okumanızı öneririm. Çünkü film eksik anlatılmış, kitaptan çoğu pasaj yok malesef. Önce kitap, sonra film...
Keyifli okumalar...

Halil Yavuz KAYA 
23 Oca 23:25, Kitabı okudu, 6 günde, Beğendi, 8/10 puan

Bir Orhan Kemal tutkunu olarak , Heyecan ve zevkle okuduğum sayısı kaç oldu bilmiyorum. Kısaca yazmam gerekiyorsa,Orhan Kemal... yine, bir dönemi bu sefer de çoğulcu demokrasiye, çok partili hayata geçiş dönemini, Balkan savaşı izlerini hafızasına nakşetmiş bir karakterin derin çizgileriyle ince ince dokunmaları ne kadar güzel canlandırıyor.
Kitap Murtaza hakkında çok şeyler diyebilirim.
Lakin, yılardır defa defa okuduğum bu kitapta Murtaza tiplemesini hala ifade edemem...Doğru ne, gerçek ne, olan ile olması gereken ne, realite ne ne çözemem.
Kafam Murtaza ile karma karışıktır.Yani bir nevi kafam da Murtaza dır...

Hasan G. 
01 May 15:16, Kitabı okudu, 71 günde, Beğendi, 9/10 puan

Bir karakter vardı beni benden alan, Zorba, şimdi bir ikincisi gönlümde yer etti, Murtaza. Orhan Kemal’in mahalle ağzı üslubu, Murtaza’ya yüklediği karakter özellikleri ve anlamlarıyla, dönemin halkına karşı tespitleri ve gülünç eleştirileri ile çok partili döneme geçişin de resmini çeken başlına başlına bir kara komedidir.
Murtaza’nın doğruculuğu, otoritesi, disiplini ve prensiplerinden ödün vermemesi ile kuvvetli bir karakter gibi gözükse de çözümsüzlükler sarmalı içerisinde boğulmasına sebebiyet vermiştir, zaman zaman da felaket boyutlarında. Halbuki o vazifesinin aslanıdır:
-Senin vazifen ne?
-Benim adım Mürteza!
-Adını sormadım. Vazifen?
-Mürteza demek vazife demek, vazife demek Mürteza demektir!

Kitabın halkla bağlantılı kısımları ise başlı başına komedi. Bir kıvılcımla galeyana gelen, ön yargılı davranan, olayların sebebini/iç yüzünü sorgulamayan, bire on koyan, kabına sığmayan bir halktan enstantaneler gülünçtür.
Savaşın getirdiği ekonomik buhranla birlikte partiler ve particilik üzerine yapılan çıkarımlar ile 1941-47 yılları anlatmıştır. Çok partili döneme geçişin heyecanları, mevcut yönetime karşı eleştirel yaklaşımı 3. bölümde kendini gösterir.

Murtaza ikincisi için dürtüyordu onu, keşke ömrü yetseydi de Murtaza'nın devamını yazabilseydi, çünkü elinde yığınla malzeme olduğunu dile getirmiştir Orhan Kemal.
Gözünü budaktan sakınmayan, yavrum ciğerparem demeyen, toplara tüfeklere kılıçla atlayan Şehit kolağası Hasan Bey’in adını taşımaktan da ayrıca gurur duyduğumu söylemeliyim :)

Valkyrie 
04 Eyl 2015, Kitabı okudu, Beğendi, 10/10 puan

Önemli bir yazarın önemli bir kitabı. Sistemin kendisine sunduğu doğruları kendi doğruları olarak kabullenen bekçi Murtaza'nın traji-komik halleri. Murtazayı bir seviyorsunuz, bir sevmiyorsunuz. Göçmen şivesi tatlılık katarken, zihnindeki zenginler (Allah'ın sevgili kulları, baldan tatlılar) ve fakirler (Allah'ın cezaları, cahiller) ayrımı ve toplumun empoze ettiği kalıpları hap gibi yutması insanı sinir ediyor.

Müşfik Kenter'in oynadığı filmi de çok iyidir. Youtube'da "Bekçi Murtaza" adıyla var, izleyebilirsiniz.

nazlı karataş 
05 Ağu 2015, Kitabı okudu, Puan vermedi

Toplumun her noktasına karışan,otorite kurmaya çalışmaktadır. Eşini,çocuklarını,hatta çalıştığı yere bile otorite kurma çabası içinde. Maalesef günümüzde Murataza görevini devlet gerçekleştiriyor.

emembi 
28 Tem 2015, Kitabı okudu, 8 günde, Puan vermedi

çok keyifli okunacak bir eser.çocuklara kitap sevidirmek için bu kitap çok ideal. kaç yıl oldu okuyalı hala kitabı okurken aldığım keyif aklımda. sen çok yaşa bekçi murtaza

Meşrebi Kalender 
09 Oca 2015, Kitabı okudu, 8/10 puan

Kendi uydurduğumuz kurallarla kendimizi hapsetmek,daha sonra da bu kurallara uyup uymamamıza göre ahlakımızı derecelendirmek... Kraldan çok kralcıların en kralı Murtaza...

şule uzundere 
26 Eyl 2015, Kitabı okudu, 10/10 puan

Orhan Kemal, Murtaza kitabında kolay kolay unutulmayacak bir karakter yaratmış. Bu aşırılı disiplinli, görevini ailesinden ve kendinden üstün tutan adamı okumak çok keyifli. Hatta birkaç yerde kahkaha attım ve çevremdeki insanların dikkatini çektim.
Murtaza göçmen olduğu için hep devrik cümleyle konuşuyor. Ben devrik cümleleri sevdiğim için sıkıntı yaşamadım ama bu konuşma tarzına alışık olmayanlar kitabı okurken zorlanabilirler.
Yazar kitabın ön sözünde kitabın devamını yazabileceğini belirtmiş ama bildiğim kadarıyla yazmamış. Keşke yazsaydı. Murtaza’da daha çok malzeme vardı.
Murtaza, Orhan Kemal’in en sevdiğim kitaplarından biri oldu. Okumayanlara gönül rahatlığıyla tavsiye ederim.

Baran Gündem 
09 Oca 2014, Kitabı okudu, Beğendi, 8/10 puan

Orhan Kemal'in bir güzel romanı daha. Murtaza adlı gece bekçisinin hikayesinin anlatıldığı roman. Tabi Murtaza görevini fazlasıyla ciddiye alır ve hiçbir tersliğe göz yummaz. Kendi kızı olsa dahi. Gerçekten türk edebiyatının güzel kitaplarından biri.

2 /

Kitaptan 24 Alıntı

Sibiryalı Bir Güneş Subayı 
06 Ara 02:36, Kitabı okudu, İnceledi, Beğendi, Puan vermedi

"Gözlerim çok kuvvetlidir. İyi bakar, iyi görürüm. Bakıyorum, sende cehaletten başka bir şey göremiyorum."

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 123 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 123 - Everest)
Sibiryalı Bir Güneş Subayı 
 Dün 01:18, Kitabı okudu, İnceledi, Beğendi, Puan vermedi

"Kim ne derse desin, dingili yamıldı kahpe dünyanın. Hem size bir şey deyim mi? Kıyamet yakın!"

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 216 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 216 - Everest)
Sibiryalı Bir Güneş Subayı 
05 Ara 23:42, Kitabı okudu, İnceledi, Beğendi, Puan vermedi

"Cahillik beyim," diye kekeledi. "Şeytana uydum..."
"Olur mu? Şeytana uydumla iş biter mi? Kanun şeytan tanır mı?"

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 46 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 46 - Everest)
Sibiryalı Bir Güneş Subayı 
06 Ara 00:21, Kitabı okudu, İnceledi, Beğendi, Puan vermedi

"Yemedim çiy, ağrımaz karnım. Değilim sakınacak gözümü budaktan. Vermiş bir can Allah, yok korkum kulundan."

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 64 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 64 - Everest)
Sibiryalı Bir Güneş Subayı 
06 Ara 13:58, Kitabı okudu, İnceledi, Beğendi, Puan vermedi

Dubara Cafer ensesini kaşıyarak, "Vay Allah vay," dedi, "elin anaları neler doğuruyor! Bizim analar da bizim gibi çakalları doğurunca, "Oğlan doğurduk," diye babalarımıza naz yaptılar zahir?"

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 142 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 142 - Everest)
Sibiryalı Bir Güneş Subayı 
Dün 04:08, Kitabı okudu, İnceledi, Beğendi, Puan vermedi

"Senin vazifen ne?"
"Benim adım Mürteza!"
"Adını sormadım. Vazifen?"
"Mürteza demek vazife demek, vazife demek Mürteza demektir."

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 271 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 271 - Everest)
Halil Yavuz KAYA 
24 Oca 18:34, Kitabı okudu, İnceledi, Beğendi, 8/10 puan

"Biz fakir insanlar idik memlekette," dedi. "Yok idi başkaları gibi tarlalarımızla konaklarımız. Var idi bir küçük bahçeciğimiz. Söylemem yalan, yakışmaz bana.."

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 11)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 11)
3 /