8,3/10  (4 Oy) · 
19 okunma  · 
1 beğeni  · 
565 gösterim
Ludvik, bir süredir uzak kaldığı kız arkadaşı Marketa'dan bir mektup alır. Marketa, hayatından memnun olduğunu ve Batı'da devrimin pek yakında gerçekleşeceğini yazmaktadır. Kendisini özlemediği için Marketa'ya kız Ludvik, bir kartpostalın arkasına,"İyimserlik, insanoğlunun afyonudur! Sağlıklı ruh, hıyarlıktan başka bir şey değil. Yaşasın Trokçi!" yazar ve kıza gönderir. Ludvik'in "şaka" olsun diye yazdığı bu üç cümle, hem Komünist Parti'den, hem de üniversiteden atılmasına, toplumdan dışlanmasına yol açacaktır.

Milan Kundera'nın 1967'de yayımlanan ilk romanı Şaka, sosyalist Çekoslovakya'nın alaycı bir eleştirisiydi. Bir süre sonra Kundera'nın tüm yapıtları yasaklanmış, kendisi de yurttaşlıktan çıkarılmıştı. Şaka'nın ilk yayınlanışından bu yana kırk yıl geçti. Zamanında politik göndermeleriyle öne çıkan bu çarpıcı aşk ve intikam romanı, bugün de, her kalıcı yapıt gibi, insan varoluşunun evrensel temalarına ışık tutmayı sürdürüyor.
  • Baskı Tarihi:
    2011
  • Sayfa Sayısı:
    352
  • ISBN:
    9789755101521
  • Orijinal Adı:
    La Plaisanterie
  • Çeviri:
    Zehra Gencosman
  • Yayınevi:
    Can Yayınları
  • Kitabın Türü:

Şaka Milan Kundera’nın ilk romanıdır. 1965’te tamamlanmıştır. 1967’de basılabilmesinin nedenini Lois Aragon’un kitabın önsözünde yazdığı “Diktatörün hoşgörüsüne değil homurdanan Çekoslovakya kamuoyuna borçluyuz kitabı” cümlesi açıklamaktadır.

Ludvik’in kız arkadaşına gönderdiği karta şaka olsun diye yazdığı cümleler Fakülte Parti Örgütü tarafından suç olarak görülür, yalvarmayla karışık savunmasında bunun bir şaka olduğunu inandıramaz ve tüm öğretmen ve arkadaşlarından oluşan yüz kişinin tamamı onun fakülteden atılması yönünde oy kullanır. İnandığı hareketin dışına atılan Ludvik’in tüm hayatı bir anda değişir.

İntikam için gittiği doğduğu yer olan Moravya’da kendini oraya getiren geçmişini hatırlar, pek çok şeyi sorgular. İnandığı değerleri, arkadaşlarını, dünü, bugünü. Romandaki karakterlerin bazı bölümlerde anlatıcı konumunda olması okuyucuya farklı bakış açılarından olaylara bakmayı sağlamış, kişilerin iç dünyalarının anlatımı, olaylar gerçekçi, sade, akıcı bir dille anlatılmıştır. Olayların iç içe geçtiği durumlarda bazen tekrar okuduğum bölümler oldu.

Milan Kundera kendi yaşamından izleri romanlarına yansıtmıştır. Nitekim ilk romanı Şaka’da 1948’de Komünist Parti’den çıkarılma sürecine yer vermiştir. Bu arada romanın kahramanın adının babasının adı olduğunu, müzikle ilgilendiğini ve ilk müzik derslerini babasından aldığını öğrendim. Müzik Kundera’nın ilk okuduğum kitabı Var Olmanın Dayanılmaz Hafifliği ve bu kitabında da önemli bir yer tutuyor. Bunlar gibi hayatından birçok unsura romanında yer vermesi o dönem Çekoslovakya’sının siyasi ve toplumsal yapısını anlamamıza yardımcı olmaktadır.

İlk okuduğum kitabından daha çok beğendim. İyi okumalar…

Kitaptan 7 Alıntı

Halk şarkılarını dinlediğimizde varlığımızın temelinde nelerin yattığını anlıyorduk.

Şaka, Milan Kundera (Sayfa 134)Şaka, Milan Kundera (Sayfa 134)

Utangaç değildim bu konularda; ama birden söyleyecek şey bulamadım. Yüreğim çeşitli duygularla ağız ağızaydı ama kafamda tek hece yoktu.

Şaka, Milan Kundera (Sayfa 74)Şaka, Milan Kundera (Sayfa 74)

Özellikle ilk yıllarda komünist öğrenciler aşağı yukarı tek başlarına fakülteyi yönetiyor, profesörlerin atanmasına karar veriyor, öğretim ve ders programlarında değişiklikler yapabiliyordu. Tattığımız sarhoşluk, genellikle ‘iktidar sarhoşluğu’ denen şeydi.

Şaka, Milan Kundera (Sayfa 78)Şaka, Milan Kundera (Sayfa 78)

…………….. sigara ve içki içmez ama yaşa varol’suz yaşayamaz, onun alkolü ve nikotinidir alkış. Öyle ki, kanun namına işlenen cinayetler üzerine büyük bir coşkunlukla konuşurken dinleyicilerin yüreğini titrettikçe kendinden geçiyordu, biraz daha ileri gitse herkes hıçkırarak ağlamaya başlayacaktı, o kızgınlığıyla nasıl da mutlu olduğunu hissediyor, Pavel’den nefret ediyordum.

Şaka, Milan Kundera (Sayfa 29)Şaka, Milan Kundera (Sayfa 29)

Bunların hepsi böyle, her şeyi önceden bilirler. Gelecek olayların akışı onlarca meçhul değil. Gelecek geçip gideli epey oluyor, onların gözünde bitip tükenmeyen bir başlangıç…

Şaka, Milan Kundera (Sayfa 245)Şaka, Milan Kundera (Sayfa 245)

Size bir şey anlatayım: Calvin’in hakim olduğu yıllar Cenevre’de bir genç yaşıyordu, belki de size benziyordu, aptal değildi bir kere! Hep gülmek için fırsat aradı, Hazreti İsa ve Kutsal Kitap konusundaki alaylı yazıları ele geçti. Size çok benzeyen genç, yazdıklarımda kızacak ne var diye düşünmüştü. Öyle ya kötülük yoktu içinde, şaka ediyordu işte. Nefret mi? Bu sözcüğün anlamını bilmiyorum. Anlaşıldığı kadarıyla çocuk şaka ve kayıtsızlıktan başka bir şey düşünmüyordu. İdam edildi.

Şaka, Milan Kundera (Sayfa 235)Şaka, Milan Kundera (Sayfa 235)

Yıllar geçiyordu, geçenlerin ardından yakınmak yersizdi. Önemli olan sağılıp giden zaman şeriti üzerindeki kaydımızın silinmemesi değil miydi?

Şaka, Milan Kundera (Sayfa 160)Şaka, Milan Kundera (Sayfa 160)