• COVID-19’dan önceki bakış açımızı bir kenara koyarak insan hayatını
    öncelikli kılan, farklı ve yapıcı bir yaklaşımla, bilimin rehberliğinde yeni bir
    dünya düzeni için adımlar atmamız gerektiğinin bilincinde olmalıyız…
    3

    kemikler
    yumuşak dokulardan daha fazla radyasyon emiyor. Bu
    yüzden kemikler röntgen görüntülerinde öne çıkıyor
    8

    LEGO parçaları denizde
    1.300 yıl sağlam kalıyor
    11

    “Merkür’de gündüzleri
    sıcaklık 430 dereceye
    kadar yükseliyor.”
    12


    Kaçak avcılar son
    beyaz zürafaların
    ikisini öldürdü

    enya’nın Garissa County
    bölgesindeki doğa koruma
    alanında görev yapan korucular,
    birkaç ay önce kaybolan iki beyaz
    zürafanın iskeletlerini buldu. Cesetler,
    bir anne zürafayla yedi aylık yavrusuna
    ait. Bu zürafalar, dört aydır Ishaqbini
    Hirola Devlet Koruma Alanı’nda yaşayan
    üç beyaz zürafadan ikisiydi. Tüm
    bulgular, hayvanların kaçak avcılarca
    öldürülüp kesildiğini gösteriyor.
    Avcıların kimliği tespit edilemedi ve
    olayın nedeni belirsizliğini koruyor.
    Kenya’daki koruyucu kurum olan Kenya
    Vahşi Yaşam Hizmetleri cinayetleri
    araştırıyor. Geriye kalan erişkin erkek
    beyaz zürafa, dünyadaki son beyaz
    zürafa olabilir.
    Beyaz zürafalar albino değil ama deri
    pigmentasyonunda kısmi kayba neden
    olan “lösizm” durumuna sahipler.
    Albinizmi olan hayvanlardan farklı
    olarak, lösizmi olan hayvanların
    yumuşak doku hücreleri hâlâ koyu
    pigment üretebiliyor. Bu nedenle bu
    ailedeki zürafaların gözleri ve kuyruk
    kılları koyu renkli.
    Koruma alanında ve Kuzey Kenya’nın
    farklı yerlerinde bulunan Somali
    zürafaları (Giraffa reticulata),
    Uluslararası Doğayı Koruma Birliği
    (IUCN) tarafından soyu tükenmekte
    olan türler arasında gösteriliyor. Zürafa
    Koruma Vakfı’nın (GCF) tahminine göre
    vahşi doğada 15.780 birey kaldı. 30 yıl
    önce vahşi doğada 36.000 birey olduğu
    düşünülüyordu ki bu da nüfusun %56
    azalması demek. Bu zürafaların
    karşısındaki en büyük tehditler, insan
    faaliyetleri nedeniyle yaşam alanlarının
    kaybolması ve kaçak avlanma.
    14

    Kadına nakledilen erkek ellerinin
    rengi açıldı ve eller kadınsılaştı

    Hindistan’da bir otobüs kazasında iki
    elini de kaybeden genç bir kadına
    koyu tenli bir erkek donörden el
    nakli yapıldı. Yıllar sonra, nakledilen
    ellerin deri rengi açıldı.
    2016 yılında geçirdiği kazanın ardından
    18 yaşındaki Shreya Siddanagowder’ın
    kolları dirseklerinin altında kesildi.
    Ağustos 2017’de 20 cerrah ve 16
    anestezistten oluşan bir ekip, 13 saat süren
    bir ameliyatla Siddanagowder’a el nakli
    yaptı.
    Nakledilen eller, bisiklet kazasında
    yaşamını yitiren 20 yaşındaki bir erkekten
    alınmıştı. Sonraki bir buçuk yıl boyunca
    fizik tedavi gören Siddanagowder’ın
    kollarının ve ellerinin motor kontrolü
    gelişti, uzuvlar daha rahat kullanılır hale
    geldi. Ancak beklenmedik bir değişiklik
    daha oldu: Donörün daha koyu bir tene
    sahip olması nedeniyle daha koyu renkli
    olan uzuvlar, zaman içinde
    Siddanagowder’ın açık ten rengine daha
    yakın hale geldi.
    Siddanagowder’ı tedavi eden doktorlar,
    kadının vücudunun donörünkinden daha
    az melanin ürettiğinden şüpheleniyor. Bu
    durum, yeni uzuvların renklerinin
    açılmasını açıklayabilir.
    El nakli adayları, aylar süren
    değerlendirme ve muayenelere tabi
    tutuluyor. Uzmanlar hastanın genel
    sağlığını değerlendiriyor, kan testleri
    yapıyor, röntgenler çekiyor ve ampüte
    uzuvlardaki sinir fonksiyonlarını
    inceliyor. Uygun adaylar bekleme listesine
    alınıyor ve ten rengi, el büyüklüğü, kan
    grubu gibi faktörlere dayalı olarak
    donörlerle eşleştiriliyorlar.
    Siddanagowder, Hindistan’ın Kerala
    şehrinde bulunan Amrita Tıp Bilimleri
    Enstitüsü’ndeki nakil merkezine kayıt
    yaptırmıştı ve kan grubuyla uyuşan bir el
    donörü bulundu. Ameliyatı, Asya’da
    yapılan ilk çift el nakli ve ilk cinsiyetler
    arası uzuv nakli idi.
    Siddanagowder, Hindistan’da organ nakli
    ve organ bağışı araştırmalarını
    destekleyen MOHAN Vakfı tarafından
    Haziran 2019’da Facebook’ta paylaşılan
    videoda “Dünyada erkek elleri olan ilk
    kadınım.” diyor.
    Ancak Siddanagowder, ellerinin artık
    kadınsı özelliklere sahip olduğunu da
    ekliyor. Siddanagowder ile çalışan
    fizyoterapist Ketaki Doke’ye göre, ellerin
    daha “feminen” bir şekil almasının sebebi,
    kasların yeni s

    ahiplerine uyum
    sağlamaları olabilir. Doke, “Sinir sistemine
    yeniden bağlanan sinir sinyal göndermeye
    başlayınca kaslar vücudun ihtiyaçlarına
    göre çalışır.” diyor. “Siddanagowder’ın
    elindeki kaslar kadın vücuduna uyum
    sağlamaya başlamış olabilir.”
    Tüm dünyada el nakli yapılan insan
    sayısı 100’den az. Amrita Tıp Bilimleri
    Enstitüsü Plastik ve Rekonstrüktif
    Cerrahi Başkanı Dr. Subramania Iyer’a
    göre, Siddanagowder’ın doktorları,
    ellerinin ten rengindeki ve şeklindeki
    değişiklikleri yakından izliyorlar. Ekip,
    ameliyat ve sonrasıyla ilgili ayrıntıları
    içeren bir vaka raporu yayımlamayı
    planlıyor.
    Bununla birlikte Iyer, nakledilen ellerde
    yaşanan bu değişikliklerin kaynağını
    anlamak için daha fazla bulgu gerektiğini söylüyor
    15

    Uzmanlar 2021’de siber suçların dünyaya verdiği zararın 6 trilyon doları aşacağını tahmin ediyor.
    17

    Bazıları yeteneklerini
    sınamayı sever
    18

    Siber saldırıların %91’i spam e-postalarla gönderilen yemleme saldırılarıyla başlar.
    19

    WannaCry birkaç
    saat içinde 230.000
    bilgisayara yayılmıştı.”
    20

    2020’nin sonunda dünya genelinde yaklaşık 300 milyar parola kullanılıyor olacak.
    23

    Dünya genelindeki tiryakiler her gün yaklaşık 18 milyar sigara satın alıyor
    25

    Türkiye’de erkeklerin %41,4’ü ve kadınların %16,3’ü her gün sigara içiyor. (Tobacco Atlas 2015 veriler)
    26

    Her yıl 4,5 trilyon sigara izmariti atılıyor. Bunlar sokakları ve doğal yaşam alanlarını kirletiyor
    27

    Kıyı bölgelerinde bulunan tüm çöplerin
    %40’ını sigara filtreleri oluşturuyor.
    27

    Sigara içmenin yıkıcı etkilerini azaltma
    yöntemi olarak ortaya çıkan elektronik
    sigaraların da başka hastalıklara yol açtığı
    son yıllarda keşfedildi
    28

    Tahminlere göre 2024 yılında küresel e-sigara endüstrisinin büyüklüğü 53 milyar dolar olacak
    29

    2050 yılında dünya nüfusunun yarısının miyop olacağı tahmin ediliyor.
    33

    Genetiği değiştirilmiş ilk gıda, 1994’te ABD’de çıkan uzun ömürlü “Flavr Savr” domatesiydi.
    37

    14 Mayıs 1796’da sekiz yaşındaki James Phipps ilk aşılanan insan oldu
    39

    Joseph Lister
    Antiseptik kullanarak cerrahide devrim yaratan adam
    42

    Erkek aslanlar günün 16 ila 20 saatini uyuyarak geçirir.
    45

    Aslanlar, otçul sürülerindeki en zayıf ve en
    yavaş hayvanları avlama eğilimindedir. Zayıf
    ve yavaş olanlar genellikle hastalıktan
    muzdariptir. Bu hayvanlar avlanınca
    hastalığın sürüye bulaşması engellenmiş
    olur. Yani aslanlar aynı zamanda hastalıklara
    karşı bir savunma mekanizmasıdır
    46

    Vahşi
    doğada 23.000 ila 39.000 aslan kaldığı tahmin
    ediliyor.
    46

    Ortalama bir erkek aslan bir oturuşta 30 kilogramdan fazla et yiyebilir.
    47

    Aslanların neden
    yeleleri var?
    Kavurucu Afrika güneşinin altında yaşarken
    yüzünüzün etrafında böyle kalın bir tüy
    kütlesinin olması verimsiz görünüyor.
    Öyleyse evrim neden erkek aslanlara bu
    yeleleri vermiş olabilir? Eskiden aslanın
    yelesinin başka bir erkekle dövüşürken
    koruma sağladığı düşünülüyordu. Ancak
    dövüş sırasında aslanlar rakibine arkadan
    saldırma eğilimdedir. Bu durumda yelenin
    anlamı olmuyor.
    Bilim insanları yelenin cazibesini
    inceleyince gerçekler gün yüzüne çıktı.
    Anlaşılan o ki dişi aslanlar uzun, kalın ve
    koyu yeleli erkek aslanlardan hoşlanıyor.
    Tavus kuşlarının tüylerine benzer şekilde,
    güçlü bir yele, yavrulara aktarılacak güçlü
    genlerin işareti olarak kabul ediliyor.
    47

    Aslan yavruları doğduktan sonraki yaklaşık iki hafta boyunca gözlerini açmazlar.
    49

    20 yıl boyunca yapılan ölçümlere göre metan, sera gazı olarak karbondioksitten %84 daha etkili.
    55

    2012’de uydu verileri Antarktika’da sanılanın iki katı kadar imparator penguen olduğunu gösterdi.
    57

    Explorer 6 uydusu, Ağustos 1959’da ilk Dünya fotoğrafını çekti.
    59

    İlk metal dedektörü, ABD Başkanı James Garfield’ın göğsüne saplanan kurşunu bulmak için icat edildi
    61

    Kevin Hillier’ın definecilik hobisi,
    Avustralya’daki Kingower
    yakınlarında, zemin seviyesinin
    sadece 30 santimetre altında
    yatan 27 kilogramlık büyüleyici
    bir altın kütlesi bulmasını
    sağladı. İnancın Eli adı verilen
    parça, metal detektörüyle
    bulunan en büyük altın parçası
    oldu ve Hillier’a 1 milyon dolar
    kazandırdı
    61

    Bize en yakın galaksi, Samanyolu’nun merkezinden 42.000 ışık yılı u

    zaktaki Büyük Köpek Cüce galaksisi
    63

    Evren belli bir
    şeyin içinde
    genişlemiyor,
    yalnızca büyüyor.
    63

    2013’te evrenin 13,8 milyar yaşında (sanılandan 100 milyon yıl daha yaşlı) olduğu tespit edildi.
    65

    “Karadelikler dev yıldızların
    çökmesiyle doğuyor.”
    67


    Samanyolu Galaksisi’ndeki tek gelişmiş tür olma ihtimalimiz yaklaşık olarak 60 milyarda bir
    69

    “Titan, Dünya dışında
    yüzeyinde sıvı kütleleri
    bulunan tek yer.”
    70

    1939’da Einstein, Başkan Roosevelt’i olası Alman nükleer silahları hakkında uyaran bir mektup yazdı.
    81

    Dünya’daki uranyum miktarı altın miktarından yaklaşık 500 kat daha fazladır.
    83

    “Kraliyet ailesi bir yılda 2.000’den
    fazla resmi tören gerçekleştiriyor.”
    86

    Çin eyaleti Yan’ın kralı Kuai, MÖ 316 yılında tahtı bıraktığı bilinen ilk hükümdardır
    87

    2004 yılında Kraliyet yaşamından bıkan
    Kamboçya Kralı, “sıradan bir
    vatandaş” olmak için emekli
    oldu.
    87

    Mozart’ın Türk
    Marşı nereden
    geliyor?
    n “Türk Marşı” (Alla turca) olarak bildiğimiz
    eser, Mozart’ın 11 Numaralı Piyano Sonatı’nın
    üçüncü bölümüdür. Mozart’ın bu eseri 1783’te,
    dönemin mehter müziğinden esinlenerek
    bestelediği düşünülüyor.
    91

    Mozart’ın Türk
    Marşı nereden
    geliyor?
    n “Türk Marşı” (Alla turca) olarak bildiğimiz
    eser, Mozart’ın 11 Numaralı Piyano Sonatı’nın
    üçüncü bölümüdür. Mozart’ın bu eseri 1783’te,
    dönemin mehter müziğinden esinlenerek
    bestelediği düşünülüyor.
    93

    2008 YILINDA ZIMBABVE, DÜNYANIN EN YÜKSEK
    SAYISAL DEĞERLI BANKNOTUNU BASTI
    (100 TRILYON ZIMBABVE DOLARI)
    100.000.000.000.000 $
    98
  • Hazel kötü bir insan olabilecek kadar dikkatli değildi.
  • Suçluluk duygusu, iç karartıcı icatlarımızın en çapraşık, en komik ve en acı verici olanıdır.
    John Steinbeck
    Sayfa 203 - Sel yayıncılık