• Sıra no Bilinen Adı (Gerçek Adı) [Doğum-Ölüm]

    1 Sushruta (Maharishi Sushruta) [Mö.1000-800 Y.]
    2 Tales (Miletli Thales) [Mö.624-546]
    3 Pisagor (Pythagoras) [Mö.570-495]
    4 Konfüçyüs () [Mö.551-479]
    5 Sokrates () [Mö.469-399]
    6 Platon (Aristokles-Eflatun) [Mö.427-347]
    7 Aristoteles () [Mö.384-322]
    8 Öklid (Eukleídēs) [Mö.330-275]
    9 Sisamlı Aristarkus () [Mö.310-230]
    10 Cicero (Marcus Tullius Cicero) [Mö.106-43]
    11 Büyük Plinius (Gaius Plinius Secundus Maior) [23-79]
    12 Batlamyus (Klaudyos Batlamyus) [85-165]
    13 Hz. Muhammed () [570-632]
    14 Câbir bin Hayyan (Ebû Mûsa Câbir bin Hayyân) [721-815]
    15 Harezmi () [760-850]
    16 Cahiz () [776-868]
    17 İbrahim En Nazzam () [777-875]
    18 El-Kindi () [801-873]
    19 Battani () [858-929]
    20 Fârâbî () [872-951]
    21 İbn Fadlan () [877-960]
    22 İsmail Cevheri () [940-1002]
    23 Biruni () [973-1050]
    24 İbn-i Sina () [980-1037]
    25 Kaşgarlı Mahmud () [1008-1105]
    26 Ömer Hayyam () [1048-1131]
    27 İmam Gazali () [1058-1111]
    28 Nasruddin Tusi () [1201-1274]
    29 Mevlânâ (Muhammed Celâleddîn-i Rumi) [1207-1273]
    30 Sadi (Şeyh Sadi-i Şirazi) [1210-1292]
    31 İbn-i Batuta () [1304-1369]
    32 İbni Haldun () [1332-1406]
    33 Ulu Bey () [1393-1449]
    34 Ali Kuşcu () [1403-1474]
    35 Piri Reis () [1465-1554]
    36 Niccolò Machiavelli (Niccolò di Bernardo dei Machiavelli) [1469-1527]
    37 Galileo Galilei () [1564-1642]
    38 Shakespeare (William Shakespeare) [1564-1616]
    39 Thomas Hobbes () [1588-1679]
    40 Descartes (René Descartes) [1596-1650]
    41 Hezarfen Ahmed Çelebi () [1609-1640]
    42 Katip Çelebi () [1609-1657]
    43 John Locke () [1632-1704]
    44 Spinoza (Baruch Spinoza, Benedictus de Spinoza) [1632-1677]
    45 Newton (Isaac Newton) [1643-1727]
    46 George Berkeley () [1685-1753]
    47 Voltaire (François Marie Arouet) [1694-1778]
    48 Leonhard Euler () [1707-1783]
    49 David Hume () [1711-1776]
    50 Jean-Jacques Rousseau () [1712-1778]
    51 Denis Diderot () [1713-1784]
    52 Leibniz (Gottfried Wilhelm Leibniz) [1716-1646]
    53 Adam Smith () [1723-1790]
    54 Immanuel Kant () [1724-1804]
    55 Friedrich Schiller () [1759-1805]
    56 Napolyon (Napolyon Bonapart) [1769-1821]
    57 Beethoven (Ludwig van Beethoven) [1770-1827]
    58 Hegel (Georg Wilhelm Friedrich Hegel) [1770-1831]
    59 Jane Austen () [1775-1817]
    60 Arthur Schopenhauer () [1788-1860]
    61 Michael Faraday () [1791-1867]
    62 Balzac (Honoré de Balzac) [1799-1850]
    63 Puşkin (Aleksandr Sergeyeviç Puşkin) [1799-1837]
    64 Victor Hugo (Victor Marie Hugo) [1802-1885]
    65 Dickens (Charles John Huffam Dickens) [1812-1870]
    66 İvan Turgenyev (İvan Sergeyeviç Turgenyev) [1818-1883]
    67 Karl Marx () [1818-1883]
    68 Dostoyevski (Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky) [1821-1881]
    69 Gustave Flaubert () [1821-1880]
    70 Louis Pasteur () [1822-1895]
    71 Tolstoy (Lev Nikolayeviç Tolstoy) [1828-1910]
    72 James Clerk Maxwell () [1831-1879]
    73 Mark Twain (Samuel Langhorne Clemens) [1835-1910]
    74 Alphonse Daudet () [1840-1879]
    75 Emile Zola () [1840-1902]
    76 Friedrich Nietzsche (Friedrich Wilhelm Nietzsche) [1844-1900]
    77 Sigmund Freud () [1856-1939]
    78 John Dewey () [1859-1952]
    79 Anton Çehov (Anton Pavloviç Çehov) [1860-1904]
    80 Maksim Gorki (Aleksey Maksimoviç Peşkov) [1868-1936]
    81 André Gide (André Paul Guillaume Gide) [1869-1951]
    82 Bertrand Russell (Bertrand Arthur William Russell) [1872-1970]
    83 Thomas Mann () [1875-1955]
    84 Jack London (John Griffith London) [1876-1916]
    85 Einstein (Albert Einstein) [1879-1955]
    86 Otto Hahn () [1879-1968]
    87 Atatürk (Mustafa Kemal Atatürk) [1881-1938]
    88 Stefan Zweig () [1881-1942]
    89 Virginia Woolf () [1882-1941]
    90 Franz Kafka () [1883-1924]
    91 Agatha Christie () [1890-1976]
    92 Ernest Hemingway () [1899-1961]
    93 Peyami Safa () [1899-1961]
    94 John Steinbeck () [1902-1968]
    95 Nâzım Hikmet (Nâzım Hikmet Ran) [1902-1963]
    96 George Orwell (Eric Arthur Blair) [1903-1950]
    97 Necip Fazıl Kısakürek (Ahmet Necip Fazıl Kısakürek) [1904-1983]
    98 Nihal Atsız (Hüseyin Nihâl Atsız) [1905-1975]
    99 Sabahattin Ali () [1907-1948]
    100 Abraham Maslow (Abraham Harold Maslow) [1908-1970]
    101 Edsger Dijkstra () [1910-2002]
    102 Alan Turing (Alan Mathison Turing) [1912-1954]
    103 Albert Camus () [1913-1960]
    104 Aziz Nesin (Mehmet Nusret Nesin) [1915-1995]
    105 Charles Bukowski () [1920-1994]
    106 Yaşar Kemal () [1923-2015]
    107 Gabriel García Márquez () [1924-2014]
    108 Jean Baudrillard () [1929-2007]
    109 Ali Şeriati () [1933-1977]
    110 Oğuz Atay () [1934-1977]
    111 Dennis Ritchie () [1941-2011]
    112 Stephen King () [1947-]
    113 Richard Stallman () [1953-]
    114 Ahmet Cevizci () [1959-2014]
    115 Linus Torvalds. () [1969-]



    Alfabetik

    Sıra no Bilinen Adı (Gerçek Adı) [Doğum-Ölüm]

    1 Abraham Maslow (Abraham Harold Maslow) [1908-1970]
    2 Adam Smith () [1723-1790]
    3 Agatha Christie () [1890-1976]
    4 Ahmet Cevizci () [1959-2014]
    5 Alan Turing (Alan Mathison Turing) [1912-1954]
    6 Albert Camus () [1913-1960]
    7 Ali Kuşcu () [1403-1474]
    8 Ali Şeriati () [1933-1977]
    9 Alphonse Daudet () [1840-1879]
    10 André Gide (André Paul Guillaume Gide) [1869-1951]
    11 Anton Çehov (Anton Pavloviç Çehov) [1860-1904]
    12 Aristoteles () [Mö.384-322]
    13 Arthur Schopenhauer () [1788-1860]
    14 Atatürk (Mustafa Kemal Atatürk) [1881-1938]
    15 Aziz Nesin (Mehmet Nusret Nesin) [1915-1995]
    16 Balzac (Honoré de Balzac) [1799-1850]
    17 Batlamyus (Klaudyos Batlamyus) [85-165]
    18 Battani () [858-929]
    19 Beethoven (Ludwig van Beethoven) [1770-1827]
    20 Bertrand Russell (Bertrand Arthur William Russell) [1872-1970]
    21 Biruni () [973-1050]
    22 Büyük Plinius (Gaius Plinius Secundus Maior) [23-79]
    23 Câbir bin Hayyan (Ebû Mûsa Câbir bin Hayyân) [721-815]
    24 Cahiz () [776-868]
    25 Charles Bukowski () [1920-1994]
    26 Cicero (Marcus Tullius Cicero) [Mö.106-43]
    27 David Hume () [1711-1776]
    28 Denis Diderot () [1713-1784]
    29 Dennis Ritchie () [1941-2011]
    30 Descartes (René Descartes) [1596-1650]
    31 Dickens (Charles John Huffam Dickens) [1812-1870]
    32 Dostoyevski (Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky) [1821-1881]
    33 Edsger Dijkstra () [1910-2002]
    34 Einstein (Albert Einstein) [1879-1955]
    35 El-Kindi () [801-873]
    36 Emile Zola () [1840-1902]
    37 Ernest Hemingway () [1899-1961]
    38 Fârâbî () [872-951]
    39 Franz Kafka () [1883-1924]
    40 Friedrich Nietzsche (Friedrich Wilhelm Nietzsche) [1844-1900]
    41 Friedrich Schiller () [1759-1805]
    42 Gabriel García Márquez () [1924-2014]
    43 Galileo Galilei () [1564-1642]
    44 George Berkeley () [1685-1753]
    45 George Orwell (Eric Arthur Blair) [1903-1950]
    46 Gustave Flaubert () [1821-1880]
    47 Harezmi () [760-850]
    48 Hegel (Georg Wilhelm Friedrich Hegel) [1770-1831]
    49 Hezarfen Ahmed Çelebi () [1609-1640]
    50 Hz. Muhammed () [570-632]
    51 Immanuel Kant () [1724-1804]
    52 İbn Fadlan () [877-960]
    53 İbn-i Batuta () [1304-1369]
    54 İbni Haldun () [1332-1406]
    55 İbn-i Sina () [980-1037]
    56 İbrahim En Nazzam () [777-875]
    57 İmam Gazali () [1058-1111]
    58 İsmail Cevheri () [940-1002]
    59 İvan Turgenyev (İvan Sergeyeviç Turgenyev) [1818-1883]
    60 Jack London (John Griffith London) [1876-1916]
    61 James Clerk Maxwell () [1831-1879]
    62 Jane Austen () [1775-1817]
    63 Jean Baudrillard () [1929-2007]
    64 Jean-Jacques Rousseau () [1712-1778]
    65 John Dewey () [1859-1952]
    66 John Locke () [1632-1704]
    67 John Steinbeck () [1902-1968]
    68 Karl Marx () [1818-1883]
    69 Kaşgarlı Mahmud () [1008-1105]
    70 Katip Çelebi () [1609-1657]
    71 Konfüçyüs () [Mö.551-479]
    72 Leibniz (Gottfried Wilhelm Leibniz) [1716-1646]
    73 Leonhard Euler () [1707-1783]
    74 Linus Torvalds. () [1969-]
    75 Louis Pasteur () [1822-1895]
    76 Maksim Gorki (Aleksey Maksimoviç Peşkov) [1868-1936]
    77 Mark Twain (Samuel Langhorne Clemens) [1835-1910]
    78 Mevlânâ (Muhammed Celâleddîn-i Rumi) [1207-1273]
    79 Michael Faraday () [1791-1867]
    80 Napolyon (Napolyon Bonapart) [1769-1821]
    81 Nasruddin Tusi () [1201-1274]
    82 Nâzım Hikmet (Nâzım Hikmet Ran) [1902-1963]
    83 Necip Fazıl Kısakürek (Ahmet Necip Fazıl Kısakürek) [1904-1983]
    84 Newton (Isaac Newton) [1643-1727]
    85 Niccolò Machiavelli (Niccolò di Bernardo dei Machiavelli) [1469-1527]
    86 Nihal Atsız (Hüseyin Nihâl Atsız) [1905-1975]
    87 Oğuz Atay () [1934-1977]
    88 Otto Hahn () [1879-1968]
    89 Öklid (Eukleídēs) [Mö.330-275]
    90 Ömer Hayyam () [1048-1131]
    91 Peyami Safa () [1899-1961]
    92 Piri Reis () [1465-1554]
    93 Pisagor (Pythagoras) [Mö.570-495]
    94 Platon (Aristokles-Eflatun) [Mö.427-347]
    95 Puşkin (Aleksandr Sergeyeviç Puşkin) [1799-1837]
    96 Richard Stallman () [1953-]
    97 Sabahattin Ali () [1907-1948]
    98 Sadi (Şeyh Sadi-i Şirazi) [1210-1292]
    99 Shakespeare (William Shakespeare) [1564-1616]
    100 Sigmund Freud () [1856-1939]
    101 Sisamlı Aristarkus () [Mö.310-230]
    102 Sokrates () [Mö.469-399]
    103 Spinoza (Baruch Spinoza, Benedictus de Spinoza) [1632-1677]
    104 Stefan Zweig () [1881-1942]
    105 Stephen King () [1947-]
    106 Sushruta (Maharishi Sushruta) [Mö.1000-800 Y.]
    107 Tales (Miletli Thales) [Mö.624-546]
    108 Thomas Hobbes () [1588-1679]
    109 Thomas Mann () [1875-1955]
    110 Tolstoy (Lev Nikolayeviç Tolstoy) [1828-1910]
    111 Ulu Bey () [1393-1449]
    112 Victor Hugo (Victor Marie Hugo) [1802-1885]
    113 Virginia Woolf () [1882-1941]
    114 Voltaire (François Marie Arouet) [1694-1778]
    115 Yaşar Kemal () [1923-2015]
  • "ilk kadın zahit Rabia (öl. 801) sevgiden, bir bakıma Hristiyanların tanıdık bulacağı bir sevgiden söz ediyordu:

    'İki yoldan seviyorum Seni: bencilce,
    Ve sonra, Sana yakışır biçimde.
    Bu bencil sevgidir ki her düşünceyle Seni düşünmekten kendimi alamıyorum.
    Senin yarattığın en saf sevgi ile
    Benim hayran bakışlarımdan peçeyi kaldırdın.
    Ne onda ne bunda benim övülecek bir yanım yok:
    Övülecek olan Sensin, biliyorum.'
    (Arberry, Sujtsm, s. 43)

    Bu onun ünlü duası "Ey Tanrım! Cehennem korkusuyla sana tapınıyorum ve Sana Cennet umuduyla tapınırsam, beni Cennetinden çıkar; ama eğer Sana Senin için tapınırsam Ezeli Güzelliğini benden gizleme!" ile yakın anlamdadır."
    Karen Armstrong
    Sayfa 332 - Pegasus Yayınları 2017
  • MÖ: 1.850

    • Yukarı Mezopotamya’da Assur Devleti’nin kurulması.

    MÖ: 1.849

    • Üçüncü Amenemhetin Mısır firavunu olması.

    MÖ: 1.801

    • Mısır firavunu Üçüncü Amenemhet’in ölmesi.

    MÖ: 1.800

    • Güneydoğu Anadolu’da Mittani egemenliğinin kurulması.

    MÖ: 1.792

    • İlkçağda Mezopotamya’da en gelişmiş hukuk kurallarını hazırla­yan ve hukuk kurallarını ilk kez bir sisteme (göze göz, dişe diş) oturtan Birinci Babil Krallığının Altıncı hükümdarı Hammurdbi’nin tahta çıkması.
  • Yılın ilk 5 ayında beyaz perdeye yansıyan filmler 24 milyon 17 bin 951 kişiyi sinema salonlarına çekti.

    Box Office Türkiye'den derlenen bilgilere göre, yılın ilk 5 ayında 24 milyon 17 bin 951 kişi sinema salonlarını doldurdu.

    Listenin ilk sırasında yer alan Yılmaz Erdoğan'ın yazıp yönettiği "Organize İşler Sazan Sarmalı", 3 milyon 537 bin 429 kişi tarafından izlendi. Filmden elde edilen gelir ise 54 milyon 842 bin 530 liraya ulaştı.

    İlki 2005 yılında vizyona giren "Organize İşler" adlı filmin devamı olan yapım, Asım Noyan ve çetesinin maceralarını konu ediniyor. Komedi ve aksiyon türünü bir araya getiren filmde, Yılmaz Erdoğan'ın yanı sıra Kıvanç Tatlıtuğ, Ezgi Mola, Bensu Soral, Rıza Kocaoğlu, Okan Çabalar, Güven Kıraç ve Ahmet Mümtaz Taylan rol aldı.

    2,5 milyona yakın kişi Avengers: Endgame'i izledi
    Anthony Russo ile Joe Russo'nun yönetmenliğini yaptığı "Avengers: Endgame", 2 milyon 471 bin 185 izleyiciye ulaşarak listenin ikinci sırasına girdi.

    Robert Downey, Scarlett Johansson, Chris Evans, Chris Hemsworth'un rol aldığı yapımdan elde edilen hasılat ise 44 milyon 677 bin 43 lira oldu.

    Yönetmenliğini Tuğçe Soysop'un üstlendiği "Can Dostlar", bir milyon 213 bin 801 kişi tarafından izlenerek en çok izlenen üçüncü film oldu. Parklarını Kötü Kazım'ın elinden almak üzere bir araya gelen mahalleli bir grup çocuğun hikayesini işleyen yapımdan 15 milyon 702 bin 641 lira hasılat elde edildi.

    Başrollerini Ekin Koç, Farah Zeynep Abdullah ve Fikret Kuşkan'ın paylaştığı "Bizim İçin Şampiyon", listenin dördüncü sırasında yer aldı. 2018 sonunda vizyona giren film, 1 milyon 110 bini yılın ilk 5 ayında olmak üzere toplam 2 milyon 566 bin 826 kişi tarafından izlendi. Filmden elde edilen gelir ise önceki yılın verileriyle birlikte 34 milyon 135 bin 465 liraya ulaştı.

    Oscar ödüllü oyuncu Brie Larson'ın "Carol Denver" karakterine hayat verdiği "Captain Marvel" filmi, bir milyon 79 bin 931 kişi tarafından izlenerek, beşinci sıraya yer aldı. Filmin hasılatı ise 19 milyon 424 bin 345 lira oldu.

    İlk 10 arasında 2 animasyon filmi de var
    Yılın en çok izlenen filmleri arasında altıncı sırayı "Çiçero" aldı. Türk casusu İlyas Bazna'nın hikayesini konu alan filmi 934 binden fazla kişi izlerken, yapımdan elde edilen gelir ise 11 milyon lirayı buldu.

    Yönetmenliğini James Wan'ın üstlendiği ve 28 Aralık 2018'de vizyona giren "Aquaman", listenin 7. sırasında yer buldu. Jason Momoa, Amber Heard, Nicole Kidman, Patrick Wilson, Willem Dafoe, Randall Park ve Yahya Abdul-Mateen'in rol aldığı yapım, 709 bin 361'i 2019'da olmak üzere toplam bir milyon 100 bini aşkın izleyici tarafından izlendi. Önceki yılın verileriyle birlikte yapımdan elde edilen gelir 17 milyon 398 bin lira oldu.

    Oscar ödüllü yönetmen Dean DeBlois'in yönetmenliğini üstlendiği animasyon film "Ejderhanı Nasıl Eğitirsin 3: Gizli Dünya" filmi 695 bin 421 izleyiciyle sekizinci sırada yer aldı. Cressida Cowell'ın aynı adlı romanından uyarlanan serinin devam filmi olan yapımdan, 9 milyon 852 bin 114 lira hasılat elde edildi.

    Rich Moore ve Phil Johnston tarafından yönetilen "Ralph ve İnternet - Oyunbozan Ralph 2" filmi, 686 bin 719 izleyiciye ulaştı. Video oyun salonundan internetin uçsuz bucaksız dünyasına adım atan, video oyunlarının sözde kötü karakteri Ralph ile uyumsuz arkadaşı Vanellope von Schweetz'in maceralarını anlatan filmin hasılatı ise 9 milyon 384 bin 301 lira oldu.

    Murat Boz ve Seda Bakan'ın başrollerini paylaştığı "Öldür Beni Sevgilim" filmi ise 668 bin 884 kişilik izleyici sayısıyla 10. sıraya yerleşti. Filmden 9 milyon 791 bin liralık gelir elde edildi.

    Yılın ilk 5 ayında, 5 yapım bir milyon izleyici sınırını geçti.
    Kaynak: AA
  • Leylâ Vü Mecnûn 801-900

    Olmışdı gül ile sebze-i ter
    Firûze-fürûz ü la‘l-perver

    Bir niçe musâhib-i vefâ-dâr
    Mecnûn-ı şikesteni görüp zâr

    Her yan dediler ki ey belâ-keş
    Gül çağıdur olmagıl müşevveş

    Bu faslda âdemî gerek şâd
    Endûh ü belâ vü gamdan azâd

    Çün ebr değülsen olma giryân
    Çün seyl değülsen etme efgân

    Gül kimi bırahma sîneye çâk
    Sebze kimi etme bisterün hâk

    Ancak özüni esîr-i gam kıl
    Lutf eyle hırâma gel kerem kıl

    Sahrâ dutalum mey içelüm şâd
    Endûh ile olma beyle mu‘tâd

    Ey gonca-dehân ü serv-kâmet
    Gül oyna zamânı kıl ferâgat

    Pâkize vücûda hayfdur gam
    Beyle dahi kalmaya bu âlem

    Şâyed açıla gül-i murâdun
    Muhkem kıl esâs-ı i‘tikâdun

    Seyr üzre bu nevbahâr faslı
    Şâyed bulına nigâr vaslı

    Mecnûn-ı hazîn ayağa durdı
    Sahrâlara seyr içün yüz urdı

    Giryân giryân kılurdı seyrân
    Hayrân hayrân gezerdi her yan

    Geh sezbeye arz-ı râz ederdi
    Geh lâleye min niyâz ederdi

    Çeşmine sürerdi lâle dâğın
    Âşık sağınup öpüp ayağın

    Nergis gözine nigâh ederdi
    Yârı gözin anup âh ederdi

    Söylerdi benefşeye gam-ı dil
    Kim söyleye olsa yâra vâsıl

    Bülbüllere şerh ederdi hâlin
    Kumrîlere mihnet ü melâlin

    Her turfe çiçek görüp çeküp âh
    Menzil menzil gezerdi nâgâh

    Bir menzile düşdi reh-güzârı
    Kim seyrde idi anda yârı

    Bir niçe perî-ruh ile hem-dem
    Mecnûn-ı şikesteden mukaddem

    Leylî güzer etmiş ol fezâya
    Salmış gül ü lâle üzre sâye

    Bir sebzeye sebz har-geh urmış
    Meh sahn-ı felekde hâle kurmış

    Gonca kimi ol latîf har-gâh
    Gül berki kimi içinde ol mâh

    Mecnûna mukâbil oldı Leylî
    Bahr-ı gama yetdi derd seyli

    Leylî deme şem‘-i meclis-efrûz
    Mecnûn deme âteş-i ciger-sûz

    Leylî deme cennet içre bir hûr
    Mecnûn deme zulmet içre bir nûr

    Leylî deme evc–i hüsne bir mâh
    Mecnûn deme mülk-i aşka bir şâh

    Leylî deme bir yegâne-i dehr
    Mecnûn deme bir fesâne-i şehr

    Leylî çemen-i belâ nihâli
    Mecnûn felek-i vefâ hilâli

    Leylî meh-i âsmân-ı haşmet
    Mecnûn şeh-i kişver-i melâmet

    Leylî saf-ı ehl-i hüsn emîri
    Mecnûn ser-i kûy-ı gam fakîri

    Leylî işi işve vü kirişme
    Mecnûn gözi yaşı çeşme çeşme

    Leylî vü neşât-ı hüsn kâmı
    Mecnûn ü belâ-yı aşk dâmı

    Leylî vü letâfet-i dil-ârây
    Mecnûn ü melâmet-i gam-efzây

    Leylîde kemâl-i hüsn ile zevk
    Mecnûnda cemâl-i Leylîye şevk

    Leylî sadef-i hayâya bir dür
    Mecnûna anunla min tefâhür

    Leylîde visâl-i dûst meyli
    Mecnûnda hem ârzû-yı Leylî

    Ol iki sehî-kad ü semen-ber
    Birbirine oldılar berâber

    Fûlâda sataşdı seng-i hâre
    Od düşdi karâr ü ihtiyâra

    Bir sâza düzildi ol iki târ
    Germ oldı revâc-ı nâle-i zâr

    Ol bahtı muna neşât buldı
    Bu gördi anı mukayyed oldı

    Mecnûnda karâr dutmayup hûş
    Deryâ-yı tehayyür eyledi cûş

    Bir dem bahabilmedi ol aya
    Düşdi yüzi üzre misl-i sâye

    Leylî hem itürdı ihtiyârın
    Bir dem görebilmedi nigârın

    Hayrânlığı ol makâma yetdi
    Kim düşdi ayakdan ussı getdi

    Gül suyu sepüp revân yüzine
    Leylîni getürdiler özine

    Her yan dediler ana ki ey mâh
    Nâgeh olur atan anan âgâh

    Kim gayr ile âşinâ olupsen
    Bir dilbere mübtelâ olupsen

    Vermez bu reviş netîce-i hûb
    Şâyeste değül sana bu üslûb

    Yahşi nazar eylesen yamandur
    Hem bize vü hem sana ziyandur

    Andan götürüp bisât ü har-gâh
    Ol mâh-likânı hâh ü nâ-hâh

    Öz bürcine kıldılar revâne
    Tâ olmaya vâkıf ata ane

    Söz demediler bu mâcerâdan
    Ne gencden ü ne ejderhâdan

    Mecnûnı hem etdi çeşm-i hûn-bâr
    Sular saçuben yüzine bîdâr

    Gördi ki nigârdan nişan yoh
    Bir cism-i füsürde var cân yoh

    Dîvâne kalup perî gedüpdür
    Salup anı dil beri gedüpdür

    Çâk eyledi câme kıldı nâle
    Hâli bedel oldı özge hâle

    Terk etdi libâs-ı lâle-gûnı
    Raht oldı tenine eşk-i hûnı

    Ger mâtem içün misâl-i hâme
    Sarmışdı başa siyeh imâme

    Çizgindi başına dûd-ı âhı
    Yandurdı imâme-i siyâhı

    İkrâh ile çıhdı pîrehenden
    Âr etdi şehîd-i gam kefenden

    Na‘leyni bırahdı ol belâ-cû
    Kim âşıka pây-benddür bu

    Hem-demlere özr kıldı âğâz
    K’ey bir niçe hem-nişîn ü hem-râz

    Seylâb-ı hücûm-ı aşk yetdi
    Men şîfte-hâli garka etdi

    Olman men-i haste ile hem-dem
    Tâ batmayasuz bu suya siz hem

    Men reng-i melâmete boyandum
    Sevdâ-zedeliğ odına yandum

    Elbette bir od ki düşdi câna
    Âhir dutuşup çeker zebâne

    Düşvâr belâmı sehl sanman
    Siz dahi menüm oduma yanman

    Menden size düşmesün bir ahker
    Çün değmedi hayr değmesün şer

    Sevdâ siyeh etdi rûzgârum
    Aşk aldı inân-ı ihtiyârum

    Men bir kuşem uçdum âşiyandan
    Men handan ü meyl-i hâne handan

    Kılman mana ev hikâyetin çoh
    Dahi menüm anda varmağum yoh

    Sizden sorar olsa ata hâlüm
    Keyfiyyet-i mihnet ü melâlüm

    Söylen ki fenâya verdi rahtın
    Eyyâm siyâh kıldı bahtın

    Ey pîr-i şikeste-hâl ü nâ-şâd
    Tanrı’yçün elümden eyleme dâd

    Deme ki nedür bu mâcerâlar
    Senden mana yetdi bu belâlar

    Men bilmez idüm gam-ı cihânı
    Teşvîş-i zemîn ü âsmânı

    Âsûde serâçe-i ademde
    Ne gussada idüm ü ne gamda

    Bilmezliğ ile hem-râz idi hâlüm
    Ne hüsn ü ne aşk idi hayâlüm

    Sen vâsıta-i vücûdum oldun
    Sen mâni‘-i feyz-i cûdum oldun

    Umdun ki menümle olasen şâd
    Derdâ ki ümîdün oldı ber-bâd

    Men yoh olubem sen imdi var ol
    Özge halefe ümîd-vâr ol

    Ma‘zûr dut ey azîz ma‘zûr
    Men kasd ile senden olmadum dûr

    Çoh sıdk ile eyledüm ana azm
    Kim devlet-i vasluna yetem cezm

    Su saldı yoluna eşk-i hasret
    Dâmânumı dutdı hâr-ı mihnet

    Tahrîr kılup münâsib-i hâl
    Bu şi‘ri hem etdi ana irsâl

    Bu gazel Mecnûn dilindendür

    Fesâd-ı aşkı tâ gördüm salâh-ı akldan dûrem
    Meni rüsvâ görüp ayb etme ey nâsih ki ma‘zûrem

    Eğer çâk-i girîbân eylesem men‘eylemen çün men
    Metâ‘-ı nengden ârî libâs-ı ârdan ûrem

    Men ü sahrâ-yi vahşet menzil etmen âfiyet küncin
    Esir-i dâm-ı zulmet olmazem çün tâlib-i nûrem

    Temerrüd akl fermânından etsem dûstlar bi’llâh
    Meni re’yümle sanman aşk sultânına me’mûrem

    Mana kim ta‘ne eyler kim nasîhat ehl-i âlemden
    Hoşem kim i‘tibar-ı aşk ile her dilde mezkûrem

    Belâ-yı aşk u derd-i dûst terkin kılmazem zâhid
    Ne muştâk-ı behiştem sen kimi ne tâlib-i hûrem

    Hayâl-i çîn-i zülf ü tâk-ı ebrûsiyle zevküm gör
    Sanasen haşmet ile Kisrîyem kadr ile Fağfûrem

    Garaz bir ad imiş âlemde men hem eyledüm bir ad
    Bi-hamdi’llâh Fuzûlî rind ü rüsvâlıkda meşhûrem

    Bu Mecnûnun cünûnunun sıfatıdur ve Vâdî-i aşk sevdâsının keyfiyyetidür

    Ol şîve-i aşk içinde mâhir
    Kıldukta vasiyyetini âhir

    Kıldı gözedüp tarîk-i vahşet
    Eshâbdan inkıtâ‘-ı ülfet

    Sahrâya düşüp güneş misâli
    Tenhâ yürür oldı lâübâlî

    Her daşa ki yetdi tökdi yaşın
    La‘l eyledi kûh ü deşt daşın

    - Fuzuli -
  • Fudayl İbn İyaz(185/801):“Güneş batınca,Rabb’imle baş başa kalacağımdan ötürü sevinirim, doğunca da, insanlar yanıma geleceğinden ötürü üzülürüm.
    Abdulhakim Yüce
    Molla el-Kari’, Şerhu Ayni’l-İlm ve Zeyni’l-Hilm, I, 120.
  • Enstein'den 1100 yıl önce rölativite (izafiyet-görecelik) teorisini ortaya atmıştı... 801 yılında Irak/Basra'da dünyaya gelen, 873 yılında Irak/Bağdat'ta ölen El-Kindi, İslam dünyasının ilk filozofudur.
    Can Karaman
    Sayfa 80 - Öteki Adam
  • Bu biyografinin konusu, erken ölümüne rağmen (M.S. 801) mistisizm ile genel olarak ilgilenenlerin bir süredir, tasavvuf uzmanlarının ise uzun yıllardan beri gerçek bir mistik, ilk tasavvuf ehli arasında eşsiz bir şahsiyet olarak tanıdıkları Basralı Râbia'dır.

    Yaşamı ve öğretilerini anlatan bu kitabın kaynağını bir iki kısa biyografik yazı ve Arap-Fars yazarların tasavvuf hakkındaki dağınık ifadeleri oluşturmuştur.

    Kitap, bu Müslüman kadın velinin, bugün elde bulunan kaynakların elverdiği ölçüde kâmil olmayı amaçlayan ilk biyografisidir.

    Esasında Londra Üniversitesi'nde "Felsefe Doktoru” unvanı için üstlenilen bu biyografinin derlenmesinde İstanbul'dan Prof. Ritter'e ve College de France'dan Prof. L. Massignon'a değerli yardımları için çok şey borçluyum ve bu fırsattan istifade ederek her iki değerli araştırmacıya da teşekkürlerimi sunarım.

    Bu biyografiyi yazarken sürekli yardımlarım ve öğütlerini aldığım Sir Thomas Arnold'a ve yazılarıyla beni ilk kez tasavvuf çalışmalarına yönelten, kitap için bu konudaki eşsiz bilgileri cömertçe sunan Cambridge'den Prof. Nicholson'a da ayrıca teşekkür ederim.

    Londra, Haziran 1928
    MARGARET SMİTH
    Margaret Smith
    Sayfa 8 - İnsan yayınları
  • Platon, Devlet [Platon (MÖ 427-347)]
    Felsefe, diyalektik düşünme yoluyla ideaların (formların) bilgisini kavramadır.

    İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifa Metafizik (980-1037)
    Felsefe, hem kuramsal (bilgi) hem de pratik olarak yetkinleşmedir.

    Aristoteles, Metafizik (MÖ 384-322)
    Var olan olarak var olanı ve özü gereği ona ait olanları inceleyen bir bilim vardır.
    Bu bilim (felsefe), herhangi bir özel bilimle aynı değildir çünkü diğer bilimlerin
    hiçbiri var olanlar olarak var olanları genelliğiyle ele almaz.

    El Kindî, Felsefi Risaleler (801-873)
    İnsan sanatlarının değer ve mertebe bakımından en üstünü felsefedir. Felsefe tarifi,
    insanın gücü ölçüsünde var olanların hakikatini bilmesidir.

    Fârâbî, Kitâbu’l-Hurûf (870-950)
    Felsefe, var olmaları bakımından varlıkların bilinmesidir.
    Felsefe, insanın varlık hakkındaki düşüncesi ve bu düşünce üzerindeki düşüncesidir.
    Başka deyişle felsefe varlık ilmidir.