️️Abbas İsmayılov
@Abbas__
Bakü
27 okur puanı
Şubat 2022 tarihinde katıldı
Dostoyevskinin kitablarını oxumaq,bəlkə də mazoxistliyin bir növüdür.Əsər elə bir dillə yazılıb ki,ordaki qəhrəmanların bir-birindən acı talelərini oxuyub,onlar qədər kədərlənib,onlar kimi acı çəkir insan.Acı çəksə də,oxuyur - çünki bunu Dostoyevski yazıb…!
Yazarın demək olar ki,oxuduğum bütün kitablarında qəhrəmanlar bir-birinə bənzəyir:Mənəvi cəhətdən əzab çəkən,yoxluqların “var olduğu” mühitdə yaşam,gündəlik həyat qayğıları,xudbinlik və s.. Amma məhz bu əsəri kimi məni dərin fikirlərə və melanxoliyaya qərq edən kitabı olmamışdı (hələlik :) )
Dostoyevskinin bir ifadəsi var: “Mərhəmətli insanlar üçün dünya cəhənnəmdir”. Mənim fikrimcə isə,belə incə bir ruha,düşüncə tərzinə sahib olduğu üçün,dünya məhz Dostoyevski üçün də cəhənnəm imiş…
Reklam
Romanda 2 Türk hökmdarı - Şah İsmayıl Xətai və Sultan Səlimin müharibə meydanında üz-üzə gəlməsi,qardaş qırğınına fərman vermələrindən bəhs olunur.Səfəvi diyarında sünnilər,Osmanlıda isə qızılbaşlar və şiələrin cəzalara məruz qalması,təqib edilməsi ön plandadır.Bundan əlavə,bir də Taclı xatun var:həm şahın,həm də sultanın aşiq olduğu..Yazar bu romanında nə qədər tərəfsiz olduğunu bildirsə də,fikrimcə,Şah İsmayıla daha qərəzli mövqedə olub (qəddar,içki düşkünü,daş qəlbli,ana qatili birisi kimi qeyd edib).Nəysə ki,son bölümdə heç olmasa,Səlimin də mənfi cəhətlərini və səhvlərini qələmə alıb..
Oxuyucularına gələcəkdə yazacağı kitabların fraqmentini verib :)İnsan ve Duygular
Roman Dostoyevskinin qələmə aldığı ilk əsərdir.Kitab o dövr üçün rus ədəbiyyatında böyük əks-səda yaratmış və ədəbi tənqidçilər əsərlə tanışlıqdan sonra “Rus ədəbiyyatı yeni Qoqol qazandı” ifadəsini işlətmişlər.
Əsərdəki hadisələr iki şəxs-Makar Devuşkin və Varvara Alekseyevna arasındakı məktublaşmalar əsasında cərəyan edir.Onlar hər ikisi cəmiyyətdə yoxsulluğa,əzilməyə,xor görülməyə düçar olmuş insanlardır.Buna baxmayaraq,onlar daima bir-birlərini xoşbəxt etməyə çalışır,birinin o birisinə qarşı etdiyi ən kiçik yaxşılığı belə böyük mükafat kimi qiymətlədirirlər.Bununla da,yazar zənginliyin,var-dövlətin əslində pulda,mülkdə yox,qəlbdə və ruhda olduğunu anlatmağa çalışır…
Əsərdə vaxtiylə çoxu tərəfindən əzilən,aşağılanan,sahibinə “təlxəklik” edən Foma Fomiçin sahibinin vəfatından sonra birdən-birə qeyri-adi dərəcədə “hörmət” qazanması,özünü ilahiləşdirməsi və bunu insanlara məcburən aşılanmasından bəhs edilir.Fomanı bu həddə gətirən də,məhz əvvəllər insanlar tərəfindən ona göstərilən mənfi münasibətlərdir..O qazandığı hegemonluğu heç bir vəchlə əldən vermək istəmir,gündən-günə bu yolda daha da arsızlaşmağa üz tutur…
Roman Dostoyevskiyə ilk başlayanlar oxucular üçün mükəmməl seçim ola bilər. :)
Yazar “Dəli Kür” romanında olduğu kimi bu əsərdə də tarixi,milli-mənəvi dəyərlərə yer vermiş,Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrü və SSRİ-nin ilk illərində kənd əhalisinin gündəlik qayğılarını,yeni hökümətin qurulması uğrunda verilən mücadilə əzmini ön plana çəkmişdir.Paralel şəkildə sovet hökümətinə qarşı çıxmış “Qaçaq hərəkatı” da təsvir edilmişdir.Əsərdə hadisələr çox axıcı və gözlənilməz şəkildə irəliləyir.Roman nəin ki,192 səhifə,700 səhifə belə olsa da,oxucunu özünə çəkmək iqtidarındadır.Tarixi-dram janrında yazılmış romanları sevən oxuculara bu əsəri də oxumalarını tövsiyə edirəm :)
P.S. Roman İsmayıl Şıxlının son əsəridir (ölümündən 4 ay əvvəl).Səhhəti ilə bağlı problemlərlə əlaqədar olaraq əsəri həyat yoldaşı Ümidə xanıma diktə etmiş,o isə yazıya köçürmüşdür.
Əsərin önsözünü əvəzləyən “Müəllifdən” hissəsindəki yazarın son cümləsi məni çox təsirləndirdi:
“Oxucularımdan əsərdə yaşımın çoxluğu və xəstəliyimdən irəli gələn qüsurlarım varsa,bağışlamalarını əvvəlcədən xahiş edirəm”…
Reklam