Savaş asla insanla insanın ilişkisi değil, devletle devletin ilişkisidir;bu ilişki içinde tek tek kişiler ancak arızi olarak birbirine düşmandırlar,insan olarak, hatta yurt taş olarak değil,"asker olarak düşmandırlar; vatanın mensubu olarak değil, savunucuları olarak düşmandırlar. Nihayet, farklı nitelikteki şeyler arasında hiçbir gerçek ilişki kurulamayacağından, her devletin düşmanı ancak başka devletler olabilir, insanlar değil.
"Jean Jacques Rossuae - Toplum Sözleşmesi"
Roma imparatorluğunda bir yurttaşın düşmana karşı, özellikle de falanca düşmana karşı açıkça yükümlülük altına girmeden gönüllü askerlik yapmasına izin verilmezdi. Oğul Cato'nun Popilius'un komutasında ilk kez savaşa katıldığı bir lejyon çürüğe çıkarıldığında, Baba Cato Popilius'a oğlunun kendisine hizmette bulunmaya devam etmesini istiyorsa yeni bir askeri yemin ettirmesi gerektiğini, çünkü ilk yemin artık geçersiz kaldığından düşmana karşı silah kullanamayacağını yazar. Aynı Cato oğluna da bu yeni yemini etmediği takdirde savaşa katılmamasını yazar.
Ve fakat modern devlet yemin töreni ile her dönem farklılaşan düşmanı karşısında seferberlik ilanı ile halk kitlesini savaşa sürebilir.