Amerikan yerlilerinin "savaşçı" doğası, Avrupalıların işgalci emellerini meşru kılmak amacıyla çoğunlukla uydurulmuştur; yağmacı uygarlıkla karşılaştıktan sonra şiddet uygulamaya başlayan Komançi yerlileri, Avrupalıların istilasından önce, yüzyıllar boyu şiddet içermeyen bir yaşam sürdürmüşlerdi.
Toplumsal alanın, karşı durulmaz bir şekilde kötüleşen bir alana dönüştüğü böyle bir çağda, çarpıcı bir içe kapanma eğilimi ortaya çıkmıştır. Mevcut krizi daha da derinleştirmekten başka bir işe yaramayan bu kaçışın yöneldiği sağlıksız alanların başında çeşitli tarikatlar, köktendincilik ve tüketim çılgınlığı gelmektedir.
Ruhsal sıkıntılar tarihin hiçbir döneminde bugünkü kadar yoğun olmamıştır. Yepyeni psikososyal histerik sendromlar, geleceğe ilişkin tüm umutlarını yitirdikleri için zaten çöküntü içinde olan insanları, bir veba salgını gibi kırıp geçirmektedir.
Ağlıyorsun ey insan! Ağlıyorsun ki insansın ve insansın ki ağlıyorsun. Lakin sen ağlayınca geçer sanıyorsun, gafil! Oysa ağlayınca geçmez de anlayınca geçer. Anlamıyorsun.