Günay Qasımzadə
@Gunay2002
109 okur puanı
Nisan 2023 tarihinde katıldı
İnsanlar niyə bürclərə inanır?
"Astronomiya bəşəriyyətin ən qədim məşğuliyyətlərindən biridir" deyir Neil deGrasse Tyson. Babil və Şumer mədəniyyətlərində başlayan bu yol qədim Misirə və
Sadəcə məlumat dopamini ilə həzz alan zehn, hərəkətə keçməyin verdiyi serotinini (daxili rahatlığı) heç vaxt dada bilməz.
Bir fikir paylaşdığımızda beyin qane olur amma dönüşmür. Bir yazını oxumaq, bir fikri bəyənmək yada paylaşmaq bizə inkişaf etdiyimizi hiss etdirə bilər, lakin neyrobioloji olaraq beynimiz bu fəaliyyətləri öyrənmə vəya dəyişiklik olaraq qeyd etmir. Çünki paylaşım vəya bəyəni dopamini qısa müddətli qane edir amma bu hiss davranışa dönüşməyərək sönür. Bir fikirlə qarşılaşmaq insanda dopaminin yaratdığı qısamüddətli bir fərqindəlik hissi yarada bilər, amma bu, o fikri həqiqətən mənimsədiyin demək deyil. Beyin məlumatı dərhal həzm edə bilmir. Beyin məlumatı sürətlə emal edir, amma onun qalıcı olması üçün sinaptik əlaqələrin güclənməsi lazımdır. Bu proses ‘uzunmüddətli möhkəmlənmə’ kimi tanınır və zaman, təkrar və səssizlik tələb edir.
Bəyənmək isə bir illüziya yaradır. Bir like vəya paylaşım beynin dopamin döngüsünü qısa müddətli qane edər. Buna görə də çox vaxt icra etmək ertələnir çünki beyin o fikri zatən yaşamış kimi hiss edir. Əsl dəyişiklik hərəkətə keçməklə olur. Əsl dəyişiklik, bir fikri davranışlarının bir hissəsinə çevirdiyin zaman görünür. Oxuduqlarını kiçik addımlara çevir, çünki beynin məna sistemləri (korteks) yalnız təcrübə ilə güclənir. Səssizlik isə ən güclü təsirdir. Bir fikri sakitcə düşünüb onu öz daxilində yetişdirmək, çox vaxt onu başqaları ilə paylaşmaqdan daha dərin təsir buraxır. Çünki dopamin məna ilə birləşəndə qalıcı öyrənmə yaradır.
Özgür iradeli eylem deneyimi, fiziksel nedensellikten bir hayli farklıdır. Tuzluğu tutan sizin eliniz olsa da, bu olayı bir fiziksel nedensellik zinciri olarak düşünmezsiniz. Yemeğinize tuz katmak istediğiniz için, bedeninden ayrılmış bir sizin verdiği kararın sonucu olarak deneyimlersiniz. Ruhunu eylemlerinin kaynağı ve nedeni olarak tanımlamak birçok kişiye doğal gelir. Psikolog Paul Bloom, 2005 yılında Atlantic dergisindeki yazısında, fiziksel ve amaçlı nedenselliği birbirinden ayırmaya doğuştan hazır oluşumuzun, dini inançların evrenselliğini açıkladığına dair kışkırtıcı bir iddiada bulundu. "Nesnelerin dünyasını temelde zihinlerin dünyasından ayrı algılayarak, hayalimizde ruhsuz bedenler ve bedensiz ruhlar canlandırmayı mümkün kılarız," diyordu. Algılamaya hazır olduğumuz bu iki nedensellik biçimi, birçok dinin merkezindeki iki inancı kabul etmemizi doğal hale getirir: maddi olmayan bir kutsal varlık fiziksel dünyanın nihai nedenidir ve ölümsüz ruhlar biz hayattayken geçici olarak bedenlerimize hükmeder ve öldüğümüzde bedenlerimizi terk ederler.
