Bir milletin tarihî şartları vardır. O tarihî şartlardan hareket eder. Ve o tarihî şartların milletidir. Türk milleti Fransız-laşamaz, Fransız milleti İngilizleşemez, İngiliz milleti Ja-ponlaşamaz. Bunlar mümkün değildir. Bunu yaparsak ne olur? Şahsiyetsizlik olur. Kendi kültür katliamımız olur. Bir millet kendi kendimden çıkayım derse, başkası ola-maz, ama kendisi de olamaz hâle gelir. Kendisi olamaz yani kendi kültürünü yok etmiş olur. Kültür katliamını eliyle yapmış olur. Ben düşündüm. Acaba biz kendi eli- mizle kültür katliamı yapmış mıyız? Tanzimattan beri kay-bettiğimiz kıymetler nelerdir? Ziya Paşa'nın bir sözü var;
Eyvah bu badirede bizler yine yandık,
Zira ki ziyan ortada, bilmem ne kazandık.
Şimdi Ziya Paşa, bu sözü söylediğinde, 1870'lerde de, daha o zaman Batılılaşmanın bizi kendimizden çıkara-cağını tespit etmiş oluyor. Demek ki 1870'lerden beri bazı değerli Türk aydınları tuttuğumuz yolun yanlış olduğunu söylemişler. Akif söylemiş, Ziya Gökalp söylemiş, Müm-taz Turhan söylemiş. Daha eskilerden Ziya Paşa söylemiş.
| Ahmet Kabaklı, İrfan ve İnsan, Türk Edebiyat Vakfı Yayınları, 1. Baskı 2013, syf: 85.