Oblomiav
@Kevsermia
28 okur puanı
Kasım 2024 tarihinde katıldı
Fakir Baykurt'un Kara Ahmet Destanı, Irazca Üçlemesi' nin son kitabı olarak köyden kente göç, ailelerin çocuklarına daha iyi bir gelecek sağlama çabası ve 1960-70' lerin siyasal atmosferi üzerinden bir kuşağın uyanışını anlatır.
Kara Ahmet köyde büyür; ailesiyle beraber Karataş köyünden Burdur' a göç ederler. Irazca inat eder köyde kalır. Baba ve annesi hastanede iş bulur. Ahmet ve kardeşi Şerfe ilkokulu başarıyla bitirir. Babaları Bayram; hastanedeki şefinin etkisiyle, işsiz kalırım korkusuyla çocukları bir hocanın yanına verip Kur'an eğitimi almasını ister. Anneleri Hatça' nın ve Ahmet'in hayali ise kaymakam olmaktır. Hırgür eksik olmaz evde. Sonunda Hatça'nın dediği olur ve çocuklar ortaokula yazdırılır. Lise dönemleri geldiğinde yine aynı hırgür yaşanır. Çocuklar liseyi yine başarıyla bitirir. Ahmet Ankara Siyasal Bilimlere kaydolur. Orada birtakım ögrenci hareketlerine katılır. Yeri gelir dayak yer yeri gelir hapse atılır. Baykurt burada bireysel bir kahramanlıktan çok toplumun dönüşümünü ve Ahmet'in vicdani/entelektüel uyanışını işler.
Yazar, kentleşmenin yol açtığı adaletsizlikleri, emekçilerin durumunu ve öğrenci hareketleriyle bağlantılı toplumsal gerilimleri gerçekçi ama akıcı bir dille sunar.
İlk romanda Yılanların Öcü' nde Haceli ve Muhtar Hüsnü'yle uğraşan ve verdiği savaşı Kaymakam sayesinde kazanan Irazca, ikinci roman Irazca' nın Dirliği' nde karşı tarafın intikam almaya çalışmasıyla uğraşır.
Muhtarın oğlu ve Haceli' nin kardeşi, Irazca' nın torunu yani Kara Bayram' ın oğlu evin gözbebeği Ahmet' e taciz girişiminde bulunur. Irazca oğlu Bayram' ı Kaymakam' a gidip şikayetçi olması konusunda ikna eder. Bayram; Ahmet'i alıp ilçeye, Kaymakam' ın kapısına dayanır derdini anlatır. Kaymakam talimat vererek Haceli' nin kardeşi ve muhtarın oğlunu tutuklatır.
Bürokrasiyi ezip karakol komutanından önce direkt Kaymakam' a çıkan Bayram' ı muhtardan rüşvet alan komutan huzuruna çıkartır. Okuma yazma bilmeyen Bayram' ı kandırır ve şikayetini geri çektirir. Serbest kalan mahkumların ilk işi de Bayram' ı ölesiye dövmek olur.
Bayram günlerce Burdur' da hastanede yatar ve bir karar alır. Bu karar zaten dirliği bozulan Irazca' yı temelden yıkar.
Roman Burdur'un Yeşilova ilçesine bağlı Karataş köyünde geçer. Kara Bayram karısı, çocukları ve anası Irazca' nın yaşadığı evin önüne Muhtar Cımbıldak Hüsnü' yü arkasına alan Haceli' nin ev temeli kazmasıyla başlar. Irazca buna izin vermez ve iki taraf çatışmaya başlar.
Fakir Baykurt; romanında yalnızca köy hayatını değil, köylünün içinden doğan adaletsizlik sistemini de gözler önüne serer. Köylü, ezilendir ama aynı zamanda ezen de olabilir. Romanın en özgün yanlarından biri budur: Masumiyet, tek tarafa bahsedilmez. Güç kimdeyse zulüm onun elinden çıkar.
Romanın en çarpıcı metaforu, elbette ki yılanlardır. Fiziksel olarak belki birkaç kez görünürler romanda ama onların sembolik varlığı her yerdedir. Bazen bir iftira, bazen bir çıkar kavgası, bazen de susturulmuş bir adalet duygusu yılan gibi sürünerek dolaşır köyün içinde. Romanda yılanlardan korkulmaz çünkü asıl korkulması gereken insanın içindeki yılanlardır.
Puan vermedi
Mary Shelley'in Frankenstein'i, korku edebiyatının mihenk taşı gibi görünse de aslında çok daha derin bir yaraya parmak başarılı: İnsanlık, bilgi ve yalnızlık üçgeninde sıkışıp kalan bireyin trajedisi.
Victor Frankenstein bir canavar yaratmaz. O, insanın Tanrı olma arzusunu, doğaya hükmetme ihtirasını ete kemiğe büründürür. Ancak Shelley burada çarpıcı bir ters köşe yapar: Okurun korkmasını beklediği "canavar", zamanla en çok acıyan, düşünen, sorgulayan, hatta sevgi isteyen figüre dönüşür. Yani gerçekten canavar olan kimdir? Doğal olmayanı yaratan mı, yoksa onu sadece dış görünüşü yüzünden toplumdan dışlayan mı?
Romanın en etkileyici yanı hem Victor' un hem de yarattığı yaratığın gözünden anlatılmasıdır. Bu çift yönlü bakış açısı sayesinde, hikaye yalnızca bir korku masalı değil, vicdanla ve sorumlulukla yüzleşme metnine dönüşür. Victor' un bilgiye susamışlığıyla başlattığı yolculuk, bir tür Prometheus hikayesidir. Ancak modern dünyanın Prometheus'u ateşi çalmaktan fazlasını yapar: Hayata bir can verir fakat onu da terk eder.
Frankenstein ya da Modern PrometheusMary Shelley · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202021,7bin okunma
John Steinbeck'in 1937 tarihli klasik eseri Fareler ve İnsanlar, Büyük Buhran döneminde California' da göçmen işçilerin zorlu hayatını anlatan dokunaklı bir romandır.
Romanın merkezinde yer alan George Milton ve Lennie Small ikilisinin hayali -kendi topraklarına sahip olma ve tavşanları besleme - sadece bir kaçış düşü değildir; aynı zamanda Amerikan Rüyası' nın erişilmezliğini ve bu rüyaya tutunan sıradan insanların trajik kaderini yansıtır. Bu rüya, her ne kadar saf ve umut dolu görünse de, acımasız gerçeklik tarafından sürekli tehdit edilir. Tıpkı Lennie' nin farelere olan sevgisinin, onları yanlışlıkla ezmesiyle sonuçlanması gibi, bu hayal de kendi içindeki kırılganlıklar ve dış faktörler tarafından paramparça edilir.
Roman, yalnızlık ve yalıtılmışlık temalarını çarpıcı bir şekilde işler. Çiftlikteki her karakter, kendi içinde bir yalnızlık hapishanesinde yaşar: Yaşlı Candy' nin köpeğiyle olan bağı, Curley'nin karısının dikkat çekme çabası, Crooks' un ırkçılık yüzünden dışlanması... George ve Lennie' nin dostluğu ise bu kasvetli tablo içinde bir nevî fenerdir. Onların birbirine olan ihtiyacı, bu acımasız dünyada insan bağının ne kadar değerli ve hayati olduğunu gösterir. Bu dostluk, hem bir teselli hem de bir yük oluşturur; Lennie' nin saflığı ve masumiyeti George' a bir amaç verirken, aynı zamanda onun için büyük bir sorumluluk haline gelir.
