Melisa
@MerzaC
54 okur puanı
Şubat 2025 tarihinde katıldı
Arzunun Eskalasyonu ve Ruhun Dekadansı1000Kitap
Hubert Selby Jr., İblis’te sadece bir adamın çöküşünü değil; modern bireyin içindeki primitif dürtülerin, toplumsal maskelerle girdiği amansız savaşı anlatır. Eseri dört ana evrede incelediğimizde,
Rıfat Ilgaz, toplumsal aksaklıkları mizahın o keskin ama iyileştirici diliyle anlatma konusunda eşsiz bir usta. Pijamalılar (veya ilk adıyla Bizim Koğuş), yazarın kendi sanatoryum yıllarından süzülüp gelen, güldürürken düşündüren değil; güldürürken boğazda o bildiğimiz yumruyu bırakan cinsten bir eser
Kitabın en etkileyici yanı, dönemin sosyal ve bürokratik saçmalıklarını bir hastane koridoruna sığdırabilmesi. Ilgaz, hastane koğuşunu adeta küçük bir Türkiye panoramasına dönüştürmüş. Kahramanların "pijamalı" halleriyle verdikleri o trajikomik mücadele, aslında dışarıdaki hayatın, yoksulluğun ve adaletsizliğin bir yansıması. Sayfalar arasında gezerken, fıkra tadındaki diyaloglarla kahkahalar atarken, bir sonraki cümlede kendinizi derin bir kederin içinde bulabiliyorsunuz.
Okumaya başlarken beklentimi çok yüksek tutmamıştım ancak kitap beni tam anlamıyla ters köşe yaptı. Rıfat Ilgaz’ın o gösterişten uzak, samimi ve "içimizden" anlatımı, eseri çok keyifli bir okuma deneyimine dönüştürüyor. Karakterlerin gerçekçiliği, sanki o koridorun tozunu yutuyormuşuz gibi bir his uyandırıyor.
Sezar’ın hakkı Sezar’a; kurgu yer yer kendini tekrara düşmüş gibi hissettirebilir. Bazı bölümlerdeki benzer olay akışları dikkat çekiyor. Ancak bu "tekrar" halini, aslında hastane hayatının o boğucu, her günün birbirinin kopyası olduğu durağan yapısının bir yansıması olarak da okumak mümkün. Yazar, belki de koğuş hayatının o bitmek bilmeyen rutinini bizlere bu şekilde hissettirmek istemiştir.
Dostoyevski, dünya edebiyatında insan ruhunun en karanlık dehlizlerine fener tutan devasa bir isim olsa da, her dehanın ustalık dönemine giden yolda sancılı geçiş eserleri vardır. Ev Sahibesi (1847),
"Eser, Fransız edebiyatının iki farklı kaleminden çıkan iki kısa anlatıyı bir araya getiriyor. İtiraf etmeliyim ki, Fransız külliyatının o kendine has, ağdalı üslubuyla aramda her zaman bir doku uyuşmazlığı olmuştur. İlk öyküde anlatının derinleşememesi ve karakter arklarının zayıf kalması, metinle bağ kurmamı engelledi. İkinci hikaye ise ne yazık ki modern melodramların, hatta o meşhur Hint dizilerinin o aşırı stilize ve yapay aşk kurgularını anımsatan bir sığlıkta seyrediyor. Sanırım bu tarz 'sentetik' romantizm, benim edebiyat beklentilerimin oldukça uzağında kalıyor."
Jack London bu eserde, alkolü bir madde olmaktan çıkarıp John Barleycorn adında sinsi, kadim ve "her şeyi bilen" bir karaktere dönüştürür. Bu, edebiyat tarihinin en başarılı kişiselleştirme (personification) örneklerinden biridir. London bize bir düşmanı değil, önce dost olan, sonra yardım eden, en sonunda ise her şeyi (iradeyi, yaratıcılığı, gerçeği) rehin alan bir "yoldaşın" ihanetini anlatır.
