Mustafa Azak
@MustafaAzak
İnsan ne kadar yaşarsa yaşasın, ne kadar okursa okusun, en az bildiği şey, kendisi.
KTÜ / FEF / Fizik / Lisans
1978
61 okur puanı
Şubat 2019 tarihinde katıldı
Aslına bakılırsa bir kişi obez olduğunda, arkadaşından birinin ona uyup obez olma olasılığı %171 oranında artar. Daha sonra araştırmacılar sigara içmenin de insandan insana yayıldığını saptar; bir arkadaşınız sigaraya başladığında, sizin de bir tane yakma ihtimaliniz %36'ya çıkar. Aynı yüzdeler alkol alma, mutluluk hatta yalnızlık hissi için bile geçerlidir.
Reklam
Bağımlılığın Biyolojik AltyapısıBilim
Şu an bildiğimiz tüm bağımlılık yapıcı maddeler kortekste bulunan haz merkezlerindeki dopamin yoğunluğunu artırır, bu dopamin artışı da madde kullanma deneyimini oluşturan ödül etkilerini yaratır. Bağımlılık yapıcı maddelerin çoğu, bu ödülün alınmasına aracılık eden ek kimyasallar salar.
Gel gelelim kişi maddeyi kullanmaya devam ettikçe ona karşı tolerans geliştirir. Dopamin reseptörleri artık eskisi kadar etkin tepki veremez. İlk baştaki etkiyi -haz duygusunu- yaratan madde miktarı, artık sıradan hisler yaratmaya başlar. Bunun sonucunda da kişi, başlangıçta yaşadığı hisse erişmek için maddenin daha fazlasına ihtiyaç duyar. Bağımlılığın insan beynine etkilerine dair çalışmaların öncülerinden olan Ulusal Madde Bağımlılığı Enstitüsü Müdürü Nora Volkow bu süreci, belli süre kokain kullanmış kişide striatumun tepki vermeyi bıraktığını gösteren bir dizi görüntüleme çalışmasıyla belgelemiştir.
Hazzın Biyolojik TemeliBilim
Olumlu duygularımızın, haz veren hislerimizin tümü dopamin nörotransmitteriyle ilişkilendirilebilir. Dopamin üreten nöronlar beyinde az miktarda bulunmalarına rağmen, haz hissinin üretimiyle yakından ilişkili oldukları için davranışların düzenlenmesi konusunda çok önemli rol oynarlar.
1950'lerde İsveçli farmakolog Arvid Carlsson'un keşfettiği dopamin esasen beynin iki bölgesinde, yani ventral tegmental alan ve siyah madde bölgesinde bulunan nöronlar tarafından salınır. Ventral tegmental alandaki nöronlar aksonlarını hem insanlara, mekânlara ve nesnelere dair anılarla ilişkili hipokampusa hem de duyguların ayarlanması konusunda en hayati rolü oynayan üç beyin yapısına uzatır: Duyguları koordine eden amigdalaya, striatumda duyguların etkisine aracılık eden bölgelerinden biri olan nükleus akümbense, amigdalayı irade ve kontrole zorlayan prefrontal kortekse. Mezolimbik yolak adı verilen bu iletişim ağı beynin ödül sisteminin en önemli şebekesidir. Bu şebeke dopamin üreten nöronları, bilgiyi serebral korteksin bütün bölgelerini kapsayan çok geniş bir alana yayabilecek duruma getirir.
BağımlılıkBilim
Geçmişte bağımlılık ahlaki zayıflık emaresi olarak değerlendirilirdi. Bugün biliyoruz ki esasen beynin olumlu duygulardan ve ödül beklentisinden sorumlu ödül sisteminin gerektiği gibi işlev gösterememesinden kaynaklanır; yani bir zihinsel bozukluktur.