Merhamet hakkında öğrenmek tek başına merhametli davranışı zorunlu olarak arttırmaz. Acı çeken birileriyle empati kurmaktan elini uzatıp gerçekten ona yardım etmeye giden atlamada, şefkat/merhamet meditasyonu yardım etme ihtimalini arttırır. Empatinin üç biçimi bulunur: bilişsel empati, duygusal empati ve empatik ilgi. Sıklıkla insanlar duygusal olarak başkalarının acılarıyla empati kurarlar fakat sonra kendi rahatsızlık hislerini dindirmek için kafalarını başka yöne çevirirler. Fakat merhamet meditasyonu empatik endişeyi geliştirir, diğerlerinin acılarını kayda geçiren devreleri olduğu gibi, iyi hisler ve aşk için olan devreleri de harekete geçirir ve acıyla karşılaşıldığında insanı harekete geçmeye hazırlar. Merhamet ve şefkat acıya karşı amigdala etkinliğini arttırırken tarafsız bir şeye, örneğin nefese yönelik odaklanmış ilgi amigdala etkinligini azaltır. Yardımseverlik sekiz saat kadar kısa bir sürede hızla harekete geçer; genellikle kolay kontrol edilemeyen bilinçsiz önyargıda düşüşler sadece on altı saat sonunda ortaya çıkar. Ve insanlar ne kadar çok pratik yaparlarsa, merhamete yönelik bu beyinsel ve davranışsal eğilimler o kadar kuvvetli hale gelirler. Meditasyonun erken safhalarından gelen bu etkilerin gücü iyilik için biyolojik hazırlılıklığımızı işaret ediyor olabilir.