Hayâ: Utanmak, arlanmak ve sıkılmak manalarına gelir.
Haya: Yüce Allah yasakladığı kötü ve ayıp olan şeyleri yap maktan korkarak, nefsin sıkılması, çekinmesi ve bir kötülük işlemişse bundan utanıp üzülmesidir.
Hayâ; Mümin olmanın en güzel ve en mükemmel vasıfla-rından biridir.
Enes (Allah ondan razı olsun), Peygamber Efendimiz (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Edepsizlik hangi şeye girerse, onu mutlaka ayıplı kılar. Hayâ nerede bulunursa ona muhakkak ziynet şeref verir"
İnsanlara karşı hayâ ve edepli olmak, Allah Teâlâya karşı hayalı olmaktır.
Sevgili Peygamber Efendimiz (Sallallahu Aleyhi ve Sel-lem) görüldüğü gibi hayâyı imandan bir parça, bir dal olarak açıklamıştır. Hayâ sahibi olmayan insanlardan kaçınılmasını tavsiye buyurmuşlardır.
Alemin yaratilmasindan maksat insandir. İnsan da ibadet ve marifetle emrolunmuştur. İbadet sünnete uygun inanç üzere olmalıdır. Şeriat, takva ve süluke uymayan bilgi şeytanidir. Allah'ın zatı isim ve sıfatlarıyla bilinir...
Yok olan şey var olmaz, var olan da yok olmaz. Ona mümkün denilerek zâhirde kısmen varlik vermek ise, ikahî tecelli sebebiyle varlığın feyzinden kaynaklanır..