Edanur Alp
@Zedu
38 okur puanı
Aralık 2019 tarihinde katıldı
Çok özel bir kitap
Gecenin bir yarısı beni kendine çekti kitap. İlkin seneler öncesi okumuştum. Çok hissetmiş, az anlamış ve çok ağlamıştım. Şimdi ise daha çok anladım, ve hiç ağlamadım.
Buddha'nın çok saygı gördüğü toprakların birinde okudum, bir nehrin kenarında kitabı bitirdim. Bunlar hoştu ancak kitaptan beklentim daha fazlasıydı. Ben kimim ki Herman Hesse'yi beğenmiyorum, ama beğenmedim işte.
Yazarın Grenoulle'i anlatırken insan değil de bazen insanımsı bir şey bazen bir hayvanmış gibi söz etmesi boşuna değil. Grenoulle ağzı eli kulağı ile bir insandı elbette, ama içinde "insani" duyguların birçoğu yoktu. Mutlu olmak, bir şey için üzülmek, acımak, merhamet duymak, en önemlisi de sevmek ve sevilmek. Repertuarında bu duygular olmayan insan, ancak insanımsı bir şey olabilirdi evet. Yoktu bu duyguları çünkü hiç deneyimlememişti, hiç o daha bir bebek, bir çocukken bağ kurmamıştı kimse onunla. Ölmeyecek kadar bakılmıştı o kadar.
Yine de o insan tarafı ile bir şeylere tutku duyup peşinden gidiyordu, hiçbir duyusu gelişmemişti, öylece nesnelerden bile yayılabilen kokudan başka, onu hayatta tutabilen bu duyusuydu, öldüren de. Yine bu insansı yan ile toplum içinde yaşaması gerekiyordu. Ancak toplum onu görmüyordu. Grenoulle nefret ediyordu onlardan, insan kokusu olmayan yerler ne rahatlatıcıydı onun için. Ta ki o da insan gibi kokmayı başarıp insanlar hatta hayvanlar tarafından görünür oluncaya dek. İşte o zaman hiç rahatsız olmadan gezinebildi insanların arasında.
Ama bu insan kokusu, onun kokusu değildi. O öyle bir yaratıktı ki dışarıya kokusunu vermiyordu. Grenoulle belki yine mağarasına döner ölene kadar orada yaşardı, ama kokusuzluğu ona huzur vermiyordu. Bir insan nasıl koku vermezdi? Her bir şeyi koku hafızasında tutan bu dahi nasıl kendi kokusunu bilmezdi? Sahi yazar bununla ne kast etmişti? Grenoulle, kokmayan, kendi kokusunu bulmaya çalışan, yarattığı "başka" kokularla her istediğini yapabilecek kudrete sahip de olsa, kendi kokusu olmadığından en sonunda parçalanarak dünyadan yok olmayı seçen bir anti kahraman.
İyiliğin ve kötülüğün kökeni nedir?
Kitabın rahatsız edici bir içeriğe sahip olduğunu biliyordum, hiç bu tarz şeyler okuyacak havamda olmasam bile nedense zorlamak istedim kendimi bu kitabı okumaya. İlk Edgar Allan Poe okurken kötü hissedip hayret etmiştim yazılanlara. İkinci ve daha kuvvetli olarak bu kitapta yaşadım bunu, dehşete düşmeye yakın hisler. Buna rağmen kitabın çok akıcı dili, karakteri anlama isteği ve merakı sürüklüyor sizi kitap boyunca.
Kitap birçok soruyu sormaya teşvik ediyor insanı. Onlardan biri de hayatta beni en çok heyecanlandıran problemlerden, bir suçluyu suçlu yapan nedir? Veya bir kötüyü kötü yapan? Suçlara verilen cezalar ve suçluların ıslahı ayrı bir konu da, onun öncesinde bir insanı kötü yapan, suç işlemeye iten şey nedir? Ve Alex'in de neden bunu sormazlar diyerek haklı olduğu şu soruyu da sormak lazım tüm bunlara cevap ararken: İyiliğin kökeni nedir?
Alex'in iyiyken eylemlerinin tercih değil "otomatik portakal" olmasından kaynaklandığı gibi kötülüğünün de tercihi olmadığını düşündürüyor sanki kitap. Ah Alex, hem iğreniyor hem de çok acıyor hatta merhamet ve şefkat duyuyorsunuz ona.
Bir kitabı daha iyi anlamak için yazarını ve yazıldığı dönemi tanımak gerekir, elbette her kitap için söylenebilir bu ama Otomatik Portakal bunu yoğun hissettiğim bir kitap oldu.
Kitap borderline hakkında çok önemli bilgileri ve deneyimleri okumamın yanı sıra genel olarak ailenin önemini de hatırlattı ve bir insanın, bir benliğin oluşmasındaki ailenin önemi ürküttü.
