《Mizgine_İslâm / ميزگينه اسلام》Ӝ̵, bir alıntı ekledi.
 30 Mar 17:39 · Kitabı okudu · 10/10 puan

Eşrefoğlu Abdullah Rumi Hayatı:
*Eşrefoğlu Abdullah Rûmî (ö. 1469), Türk şair, mutasavvıf. Eşref-i Rûmî veya Eşrefoğlu Rûmî olarak anılır.

Anadolu'da yaşayan büyük velîlerden, şâir. İsmi Abdullah olup, babasınınki Eşref'dir. Babasının ismi ile şöhret buldu. Babası, Mısır'dan İznik'e göç etti. Eşrefoğlu Rûmî İznik'te doğdu. Doğum târihi belli değildir. 1484 (H. 889)'da İznik'te vefât etti. Türbesi İznik'tedir. Eşrefzâde-i Rûmî diye de bilinir.

Babasının terbiyesi altında büyüyen Eşrefoğlu Rûmî, önce İznik'te bulunan medreselerde çeşitli âlimlerden ders aldı. Zamânın zâhirî ilimlerinde üstün başarılar elde etti. Sonra Bursa'ya giderek Pâdişâh Çelebi Mehmed'in medresesine girdi. Burada tefsîr, hadîs ve fıkıh ilimleri üzerinde söz sâhibi olan âlimler derecesine yükseldi. Buradan mezun olunca, Bursa'da müderrislik yapan hocası büyük âlim Alâeddîn Ali hazretlerinin yardımcısı oldu. Çelebi Mehmed Han Medresesinde bir müddet ders veren Eşrefoğlu Rûmî bir sabah vakti medrese civârında dolaşırken, zamânın velîlerinden olan Ebdal Mehmed'e rastladı. Kalbinden; "Tasavvuf yolundan bana nasîb var ise bâzı alâmetler görünsün." diye geçirerek ona yaklaştı. Ebdal Mehmed kendisine bakarak; "Ey medreseli! Bize köfteli çorba getir." dedi. Bu söz üzerine çarşıya gidip, köfteli çorba aradı. Fakat bulamadı ve eli boş dönmemek için köftesiz çorba aldı. Ebdal Mehmed'e gelirken yoldaki çamurdan bir parça alarak, birkaç yuvarlak köfte hâline getirip, çorbanın içine attı. Ebdal Mehmed çorbayı karıştırıp köfte bulamayınca Eşrefzâde'ye; "Hani bunun köftesi?" diye sordu. Daha sonra çorbayı iyice karıştırdı ve Eşrefoğlu'na uzatarak; "Ye bunu!" dedi. Eşrefoğlu büyük bir teslimiyet ile tereddüd etmeden çorbayı yedi. Çorbanın içine atılan çamur parçaları köfteye dönmüştü. Bunun üzerine o zât; "Ya sen olmayıp da kim olsa gerek." şeklinde bir söz söyleyip oradan uzaklaştı. Eşrefoğlu bu sözlerden bir mânâ çıkaramamasına rağmen, tasavvuf yoluna girmesi hususunda bir işâret olduğuna inandı.

Nefsini terbiye etmek, kalp aynasını cilâlamak için kendi kendine uğraşmaya başladı. Bu yolda bir hoca bulmanın şart olduğunu düşünerek, kitaplarını dağıttı ve Bursa'da bulunan Emîr Sultan'ın huzûruna gitti. Talebesi olup, hizmetiyle şereflenmek istediğini bildirdi. Emîr Sultan, Abdullah'ın tasavvuf yolunun aşkıyla yandığını görünce, onu evliyânın büyüğü Ankara'daki Hacı Bayrâm-ı Velî'ye gönderdi. Sonra, Ankara'ya gidip, yeni hocasına tam teslim oldu.

Hacı Bayrâm-ı Velî hazretleri, Abdullah'daki kâbiliyeti keşfederek ona nefsini terbiye edecek vazîfeler verdi. Yaşı kırkın üzerinde ve büyük bir âlim olduğu halde, hocasının emîrlerine "Bâşüstüne" diyerek sarıldı. Kendisine verilen helâ temizleme vazîfesini, bütün gayretiyle yapmaya başladı. Nefsinin isteklerini terkedip, istemediklerini yapmak için büyük çaba sarfetti. Bu şekilde riyâzet ve mücâhedeye devâm etti. Hocası Hacı Bayrâm-ı Velî'ye on bir sene hizmet etmekle şereflendi. Bu kadar zaman zarfında hocasının; "Üstâdın huzûrunda lüzumsuz konuşmak edebe aykırıdır." sözü üzerine, yanında bir kelime bile konuşmadı. Sadece sorulan suâllere kısa ve öz olarak cevap verir, edebe, ziyâde dikkat ederdi. Eşrefoğlu Abdullah, on bir sene içinde pekçok imtihandan geçti. Yaptığı güç işlerden hiç şikâyette bulunmadı. Bu sabrı ve hocasına karşı muhabbeti ve hürmeti üzerine, Hacı Bayrâm-ı Velî kızı Hayrünnisâ'yı ona nikâh ederek zevceliğe verdi. Bir müddet daha hizmete devâm eden Eşrefoğlu Abdullah, hocasından izin alarak Allahü teâlânın emîr ve yasaklarını bildirmek üzere İznik'e gitti. Orada kendi iç âlemiyle başbaşa kaldı. Hocasından ayrılığı onu yaktı, hasretine fazla dayanamadı ve tekrar Ankara'ya döndü. Hacı Bayrâm-ı Velî, dâmâdını, tasavvuf yolunda derecelerinin ilerlemesi için tekrar İznik'e gönderdi. Orada kırk gün nefsini terbiye etmesi için halvete girmesini, sonra Ankara'ya gelmesini emretti. İznik'e gidip geldikten sonra, hocasının; "Hama şehrinde Abdülkâdir-i Geylânî hazretlerinin torunlarından Şeyh Hüseyin Hamevî'nin huzûruna gidip, Kâdirî yolunu öğreniniz." buyurdu. Bu emri yerine getirmek üzere hazırlığa başladı. Hanımını ve biricik kızı Züleyhâ'yı bir merkebe bindirerek, Hacı Bayrâm-ı Velî ile vedâlaştı. Günlerce zahmetli ve yorucu yolculuktan sonra, Hama'ya yeni hocasının huzûruna vardı.

O gün hacdan dönen Hüseyin Hamevî, ilâhî bir ilhâm ile Eşrefzâde'nin gelmekte olduğunu anlayarak, talebelerine; "Bugün Anadolu'dan bir er geliyor. Gidip karşılayınız." buyurdu. Karşılamaya çıkan talebeler zahmetli ve zorlu yolculuktan dolayı elbiseleri eskimiş olduğu için Eşrefoğlu Rûmî yanlarından geçtiği halde, hocalarının söylediği zâtın o olduğunu anlayamadılar. Dergâhın kapısına varan Eşrefzâde Rûmî, Hüseyin Hamevî tarafından îtibârla içeri alındı. Hanımı ve çocuğu ise Hüseyin Hamevî'nin hanımı tarafından kendilerine ayrılan odaya götürüldü.

Hüseyin Hamevî, bu yeni talebesinin önce nefsini terbiye etmek üzere kırk gün halvet için bir hücreye koydu. Eşrefoğlu Abdullah, Hama'da da sıkı bir riyâzet ve mücâhedeye tâbi tutuldu. Kırk gün içinde Hüseyin Hamevî, Abdullah'a ziyâde teveccühlerde bulundu. Bir gün bir hizmetçi hücresine yemek götürdü. Eşrefoğlu'nu hareketsiz görünce, öldü zannedip, telaşlandı ve durumu hocasına bildirdi. Fakat kırk gün dolmadığı için Hüseyin Hamevî bu duruma aldırış etmedi. Abdullah kırkıncı günü hücreden çıkartıldığında, büyük bir vecd hâli içinde kendinden geçmiş, gözleri kapalı ve hareketsiz bir halde görüldü. Kendisini melekler âlemini seyretmenin lezzetinden ayırdıklarında; "Sultanım bize kıydınız." diyerek gözlerini açtı. Bu kırk günlük imtihânı başarıyla veren Abdullah, tasavvufta pek yüce mertebelere çıkmış olarak icâzetnâme aldı. Hüseyin Hamevî'nin halîfesi olarak Anadolu'da Kâdirî yolunu yaymak üzere vazîfelendirildi.

"Halk senin zâhirine de bakar. Onun için kıyâfetini biraz düzeltmen lâzımdır. Şu hırkayı ve pabuçları al, giy." buyurunca, Eşrefoğlu hırkayı giydi, pabuçları da başına geçirerek; "Hocamın verdiği pabuç ayağıma değil, başıma olsa gerektir." dedi.

Hocasının emri üzerine yola çıkmak üzere hazırlık yaptığı sırada, Hüseyin Hamevî'nin eski talebeleri aralarında; "Biz bu kadar zamandan beri hocamızın hizmetindeyiz. Bize himmet verilmedi. Bu Rûmî denilen ve Anadolu'dan gelen kimseye kırk günde hem himmet, hem de icâzet verildi. Bu nasıl iştir?" diye konuşuyorlardı. Hüseyin Hamevî, Allahü teâlânın izniyle bu duruma vâkıf oldu. Talebelerini toplayıp bir konuşma sırasında; "Yâ Rûmî! Bu kadar misâfirimiz oldun. Sana bir ziyâfet veremedik. Bir ziyâfette bulunalım. İnşâallah ondan sonra gidersin." dedi. Yemekler hazırlanıp, talebeleri ile yeşillik bir yere gittiler. Hüseyin Hamevî suyu bulunmayan bir yerde oturulmasını emretti. Talebeleri; "Sultanım, burada su yoktur, namaz zamânı abdest almak îcâb ettiğinde sıkıntı çekeriz." demelerine rağmen Hüseyin Hamevî oturulmasını istedi. Talebeler hocalarının emri üzerine oturdular. Namaz vakti girince abdest almak îcâb etti. Hüseyin Hamevî, Eşrefoğlu hâriç bütün talebelerine su aramalarını söyledi. Talebelerin; "Sultanım burada su yoktur." demelerine rağmen; "Hele siz bir arayın belki vardır." buyurdu. Talebeler aramalarına rağmen bulamadılar. Bunun üzerine Hüseyin Hamevî; "Rûmî! Gerçi sen misâfirsin. Misâfire hizmet ettirmek doğru değildir. Bir de sen ara. Belki su bulursun." deyince, Eşrefoğlu; "Emriniz başım üstüne." diyerek hemen aramaya başladı. Bir ağacın yanına gidip, teyemmüm etti ve secdeye varıp Allahü teâlâya şöyle yalvardı: "Yâ Rabbî! Hocam su istiyor. Lutfet, su ihsân eyle." Daha sonra başını secdeden kaldırdı. Secde ettiği yerden bir pınarın kaynadığını gördü. Hemen tası doldurup hocasına götürdü. Hüseyin Hamevî talebelerine dönerek; "Su olmadığını iddiâ ediyordunuz. Bakın Rûmî nasıl bulmuş!" dedi. Talebeler hemen suyun bulunduğu yere gittiler. Suyun daha yeni çıkıp akmaya başladığını görünce, hocalarının Eşrefoğlu'na himmet etmesinin sebebini anladılar.

Hüseyin Hamevî, Abdullah'ı Anadolu'ya uğurladıktan bir müddet sonra, arkasından baktı ve; "Abdullah-ı Rûmî koca bir deniz imiş. Bizde bulunan her şeyi çekip sînesine aldı." buyurdu. Çocukları ile birlikte Ankara'ya giden Abdullah-ı Rûmî, kayınpederi Hacı Bayrâm-ı Velî'nin yanında bir müddet daha kaldıktan sonra İznik'e gitti.

İznik'te önceleri münzevî, yalnız bir hayat yaşayan Eşrefoğlu, şan ve şöhretten hiç hoşlanmazdı. Kimsenin dikkatini çekmeden fakirâne bir hayat yaşadı ve insanlardan uzak kalmaya çalıştı. İznik'e Hama'dan bir zâtın gelmesi ile durum değişti. O zât herkese Eşrefoğlu'nun menkıbelerini anlatmaya başlayınca, İznik halkı kendisine hürmet ve îtibâr göstermeye başladı. Bundan rahatsız olan Eşrefoğlu Rûmî dağlara çekildi, tekrar uzlet hayâtına başladı. Dağlarda dolaşırken bir köylü onu gördü ve suçlu sanarak yakaladı. Gâyesi onu teslim edip mükâfât almaktı. Fakat onun şöhretini duyan köylünün annesi, kendisini tanıyınca mesele anlaşıldı, köylü ve annesi de Eşrefoğlu'na talebe oldu. Bunun üzerine İznik'e dönen Eşrefoğlu asıl vazîfesi olan insanlara doğru yolu anlatmaya başladı. İlk talebesi olan ve kendisini yakalayan köylü onun için Pınarbaşı denilen yerde bir dergâh yaptırdı. Eşrefoğlu Rûmî burada talebelerine ders vermeye, Kâdirî yolunu yaymak için çalışmalara başladı. Talebelerinin nefsini terbiye etmek için, riyâzet ve mücâhedeler yaptırmaya, gurur, kibir, ucb gibi kalp hastalıklarından kurtarmaya büyük gayret gösterdi.

Bir gece Eşrefoğlu Rûmî dergâhında ibâdet ediyordu. Bu sırada bir ışık peydâ oldu. O ışıktan şöyle bir hitap duyuldu: "Ey kul!Dile benden ne dilersen. Bütün haram olan şeyleri sana helâl kıldım." Eşrefoğlu bir anda Allahü teâlânın izni ile sesin sâhibi olan şeytanı yakaladı. Avucunun içinde sıkmaya başladı. O anda şeytan; "Yâ şeyh! Ne yapıyorsun? Allah bana kıyâmete kadar mühlet vermiştir. Sen ise beni öldürmek istiyorsun." deyince, Eşrefoğlu; "Ey mel'ûn! Sen benim talebelerimin ve dostlarımın îmânlarına kasdetmeyeceğine dâir söz verirsen, salarım." dedi. Şeytan da; "Onların îmânlarına kasdetmeyeceğime söz veriyorum." dedi. Bunun üzerine Eşrefoğlu Rûmî; "Ey mel'ûn! Allahü teâlâ ile olan ahdine vefâ etmedin. Benimle olan ahdine mi vefâ edeceksin. Bildiğin şeyden geri kalma." dedi ve saldı. Talebeleri; "Onun şeytan olduğunu nereden anladınız?" diye sorunca; "Bütün haramları sana helâl kıldım, deyince anladım. Çünkü Allahü teâlânın haram ettiği şeyler zâta mahsus değildir. Kıyâmete kadar bâkidir." buyurdu.

Eşrefoğlu'nun gayretli çalışmaları ve büyüklüğü çevreden işitilmeye başlandı. Bursa'dan, İstanbul'dan ve diğer vilâyetlerden akın akın gelip talebesi olmakla şereflenmek isteyenler çoğaldı. Hattâ Sadrâzam Mahmûd Paşa, onun talebesi olmak isteğinde bulundu. Onun yoluna girdi. Abdullah-ı Rûmî hazretleri, talebeleri arasında en ileri olan Abdürrahîm-i Tırsî'yi yerine halîfe, vekil bıraktı ve kızı Züleyhâ ile nikahladı. Abdürrahîm-i Tırsî, hocası ve kayınpederi Abdullah-ı Rûmî'ye çok bağlı idi.

Abdullah-ı Rûmî, Fâtih Sultan Mehmed Hanın İstanbul'u fethinden önce Müzekkin-Nüfûs isimli bir kitap yazdı. Bu kitabını okuyan herkes çok beğendi. Bundan ayrı olarak Tarîkatnâme, Delâlil-ün-Nübüvve, Fütüvvetnâme, İbretnâme, Mâzeretnâme, Elestnâme, Nasîhatnâme, Hayretnâme, Münâcaatnâme, Cinân-ül-Cenân, Tâcnâme, Esrâr-ut-Tâlibîn gibi eserleri vardır. Dîvânında pek güzel şiirler, kasîdeler bulunmaktadır. Yûnus Emre'nin şiirleri tipinde şiirler söylemiştir. Şiirlerinde, "Eşrefoğlu Rûmî" mahlasını kullanan Abdullah-ı Rûmî daha çok öğüt tarafındadır. Halk arasında en çok söylenen ve en meşhur şiiri tövbeye geldir.

Abdullah-ı Rûmî, bir sohbetinde Ebülleys-i Semerkandî'den naklen şöyle anlattı:

Bir târihte Bağdât'ta, zenginler hacca gidiyorlardı. Peygamber efendimizin aşkıyla yanan bir fakîr de, o sene hacca gitmeye niyet etti ve hac kâfilesiyle yola çıktı. Kâfile hareket etmeden önce, herkes eşi-dostu ile helâllaştı.
Şehir dışına çıkıldığında, zenginlerden biri bir fakîrin de hacca gittiğini görünce;
"Bineğin yok, azığın yok. Sen hacca nasıl gideceksin? Bâri cebinde birkaç bin altının var mıdır?" diye alay etti.
Fakîr, bu zenginin alaylı sorusuna çok üzüldü ve;
"Allahü teâlâ ne güzel vekîldir. Mahlûkâtın rızkını o vermektedir. Hepimiz O'nun verdiklerini yiyoruz." diyerek, zenginin bulunduğu yerden mahzûn bir şekilde ayrıldı. Hac vazîfelerini yapana kadar da o zengine hiç görünmedi. Herkes Mekke-i mükerremeden, Medîne-i münevvereye yola çıktıkları zaman, o zengin, fakîri sağ sâlim tekrar karşısında görünce hayret etti ve;
"Komşu, sen de buraya kadar gelip hac vazîfeni yapabildin mi?" diye sormaktan kendini alamadı.
Fakîr de;
"Allahü teâlâya sonsuz hamdü senâlar olsun. Yüzümüzün karasına bakmayıp, bu mübârek makâmı ziyâret etmeyi nasîb etti. Geldim, Beyt-i şerîfi tavaf ettim. Sağ sâlim dönüyorum." dedi.
Zengin;
"Hacı efendi! Acabâ sana da berât verdiler mi?" diye sordu.
Fakîr; "Bu ne berâtıdır ki?" dedi.
Zengin;
"Beyt-i şerîfi ziyâret edenlere, Cehennem'den âzâd olduğuna dâir berât kâğıdı verilir." diyerek, koynundan herhangi bir kağıt çıkarıp fakîri aldattı.
Fakîr, berât kâğıdının kendisine verilmediğine çok üzüldü. Derhal geriye dönüp Harem-i şerîfe geldi. İki gözü iki çeşme hâlinde, kanlı yaşlar akıtarak çok inledi. Allahü teâlâya kırık bir gönülle duâlar etmeye, yalvarmaya başladı:
"Ey âlemleri yaratan yüce Rabbim! Sen herşeye kâdirsin, ganî bir pâdişâhsın. İhsânların bütün kullarına her ân yağmaktadır. Cehennem'den âzâd olup orada incinmemeleri için kullarının bâzısına berat vermişsin. Bu fakîr kuluna berât verilmedi. Yoksa bu garîb kulun âzâd olmadı mı?" deyip bayıldı. Baygın hâlde iken, mânâ âleminden yanına bir kimse gelip;
"Ey fakîr! Başını kaldır ve şu berâtını alıp arkadaşlarına yetiş!" diyerek elindekini ona verdi. O ânda fakîr kendine gelerek ayıldı. Elinde, dünyâ kâğıtlarına hiç benzemeyen, yeşil renkli nûrdan yazıları olan ve misk gibi kokan bir berât kâğıdı vardı. Kâğıdı defâlarca öpüp başına koyan fakîrin sevincinden neredeyse aklı gidecekti. Şükür secdesine kapandı. Ömründe hiç görmediği o berâtı, yüzüne ve gözüne sürdü, bağrına bastı ve koynuna sokarak arkadaşlarına yetişmek için hızlı adımlarla yürümeğe başladı. Arkadaşları, geriden fakîrin geldiğini görünce gülüşmeğe başladılar. Yanlarına soluk soluğa gelen fakîre alayla;
"Cehennem'den âzâd olma berâtını alabildin mi?" diye sordular.
Fakîr de koynundan berâtını çıkararak;
"İşte! Rabbimizin ihsânı olan berâtım!" diyerek, misk kokulu berâtını zengine sunuverdi. Herkes yerinde donakalmıştı. Berâtı alan zengin, nûrdan yazılarla fakîrin Cehennem'den âzâd olduğunu okuyunca, aklı başından gidip, atından düştü. Bir süre yerde baygın yatan zengini zor ayılttılar. Kendine gelen zengin, kâğıdı öpmeye, misk kokusunu koklamağa başladı. Kendi kendine de; "Vâh, vâh benim boşa geçen ömrüme! Keşke ben de bu fakîr gibi sâdık bir fakîr olsa idim. Onun kavuştuğu bu saâdete ben de kavuşsaydım. Bu fakîr, sadâkati sebebiyle bu mertebelere ulaştı. Ben ise zenginliğim sebebiyle gurûra kapıldım ve bundan mahrûm oldum. Bütün malımı versem, bu kâğıttakilerin bir noktasını alamam" diyerek âh eyledi. Gözlerinden kanlı yaşlar döktü.
Fakîr;
"Hacı efendi! Berâtım sende kalsın. Sakla. Ben öldüğüm zaman kefenimin arasına koyun da kabrimde suâl meleklerine onu göstereyim." dedi.
Hacı efendi berâtı büyük bir îtinâ ile koynuna koydu. Uzun yolculuktan sonra evlerine ulaştılar. Zengin olan hacı, berâtı sandığına koydu. Aradan günler geçti. Zengin, ticâret için başka memlekete gittiğinde, fakir vefât etti. Yıkayıp kefenlediler, fakat berâtını bulup kefenin içine koyamadılar. Fakîrin cenâzesini kabre defnettiler. Ancak birkaç ay geçtikten sonra, zengin ticâretinden döndü. Fakîri sorduğunda; "Sizlere ömür! Sen gittikten sonra vefât etti." dediler.
Zenginin sanki dünyâsı başına yıkıldı. Çok ağladı ve;
"O zavallının bende pek kıymetli bir emâneti vardı. Onu yerine getiremedim. Böylece vasiyetini yapamamış oldum. O âhirete göçtü, berâtı ise bende kaldı. Berâtını yanına koyamadım." dedi. Hemen sandığın yanına varıp ağzını açtı. Fakat berâtı koyduğu yerde bulamadı. Tekrar tekrar aramasına rağmen yine bulamadı. "Kabrine gidip bakayım. Belki, birisi beratı alıp ona vermiştir." dedi.
Kazma kürek alarak kabre gitti. Mezarını açmak istedi. O anda;
"Kabri açma! Biz ona o berâtı verdik, dışarıda bırakmadık!" diyen bir ses işitti. Nereden geldiği belli olmayan bu ses karşısında zengin, düşüp bayıldı. Mânâ âleminde fakîri gördü.
Fakîr;
"Ey hacı efendi! Allahü teâlâ sana selâmet versin. O berât bana verildi. Hamdolsun. Münker ve Nekîr meleklerine gösterdim. Onu görünce sorgu suâl bile etmediler. Bu berâtı almama hacdan dönerken sen sebeb olmuştun. Cenâb-ı Hak senden râzı olsun." deyip kayboldu. Zengin ayıldığında, doğru evine gidip, fakir için hatimler okuttu. Yemekler pişirtip, yetimleri, fakirleri doyurdu."

TESBİH EDEN MENEKŞELER

Vakit ilk bahar olduğu için çiçekler yeni açmıştı. Abdest alıp namaz kıldıktan bir süre sonra Hüseyin Hamevî talebelerine; "Biraz menekşe toplayıp, getirin." buyurdu. Talebelerin herbiri bir tarafa dağıldı. Demet demet menekşe toplayıp, hocalarına getirdiler, Eşrefoğlu ise hocasının huzûruna elindeki bir menekşe ile vardı. Hüseyin Hamevî; "Rûmî, misâfir olduğun için menekşenin yerini bulamadın herhalde." deyince, o; "Sultanım hangi menekşeyi koparmak istedimse; "Allah rızâsı için beni koparma, zikir ve ibâdetimden ayırma." diye söyledi. Ben de dolaştım. Bir yerde ibâdeti bitmiş bir menekşe gördüm. Onu koparıp getirdim." dedi. Bu sözleri işiten diğer talebeler onun üstünlüğünü bir kere daha anlamış oldular ve düşüncelerinden tövbe ettiler.

TÖVBEYE GEL
1
Ey hevâsına tapan,
Tövbeye gel, tövbeye,
Hakka tap, Haktan utan,
Tövbeye gel, tövbeye.
2
Nice nefse uyasın,
Nice dünyâ kovasın,
Vakt ola usanasın,
Tövbeye gel, tövbeye.
3
Nice beslersin teni,
Yılan çıyan yer anı,
Ko teni, besle cânı,
Tövbeye gel, tövbeye.
4
Sen dünyâ-perest oldun,
Nefsin ile dost oldun,
Sanma dirisin, öldün,
Tövbeye gel, tövbeye.
5
Sen teni, sandın seni,
Bilmedin senden teni,
Odlara yaktın cânı,
Tövbeye gel, tövbeye.
6
Gör bu müvekkelleri,
Yazarlar hayrı, şerri,
Günâhtan gel sen beri,
Tövbeye gel, tövbeye.
7
Ey miskin Âdemoğlu,
Usan tutma âlemi,
Esmeden ölüm yeli,
Tövbeye gel, tövbeye
8
Ölüm gelecek nâçar,
Dilin tadını şeşer,
Erken işini başar,
Tövbeye gel, tövbeye.
9
Göçer bu dünyâ kalmaz.
Ömür pâyidâr olmaz,
Son pişman, assı kılmaz
Tövbeye gel, tövbeye.
10
Tövbe suyuyla arın,
Deme gel bugün yârın,
Göresin Hak dîdârın,
Tövbeye gel, tövbeye.
11
Eşrefoğlu Rûmî sen,
Tövbe kıl erken uyan,
Olma yolunda yayan,
Tövbeye gel, tövbeye.

DÜNYÂ DEDİKLERİ

Eşrefzâde Rûmî bir vâzında şöyle buyurdu: Ey müslümanlar! Dünyâ dedikleri bir hiçten ibârettir. Hiç olduğu şuradan anlaşılıyor ki, sonucu hiçtir. Hiç olan dünyâya gönül veren, yolunda ömrünü çürüten ve hiç olan şeyi isteyenler de bir hiçten ibâret kalacaklardır. Amma hiçi hiç sayan âriftir.

Azîzim! Sen o sultanları gözünün önüne getir ki, onlar dünyâya geldiler. Lâkin dünyâya îtibâr etmediler. Dünyânın arkasına düşüp hırsla dünyâlık toplamaya çalışmadılar. Âhiret amelleriyle meşgûl oldular. Onlar, bu dünyânın âhiret yolunun üzerinde bir yol uğrağı olduğunu anladılar. Buna aldanmak olur mu? Yol tedârikinde bulunup kâfileden ayrılmadılar. Bu dünyâya gönül verip aldanmadılar.

Azîz kardeşim! Temiz ve pak erler ile aziz canları gör. Onlar bu dünyâya aldanmadılar. Allahü teâlâ kendilerine ne verdi ise nefislerinden kestiler. Kendi nefislerine vermeyip fakirlere dağıttılar. Açları doyurup, çıplakları giydirdiler. Muhtaçları arayıp buldular. Kapılarına gelenleri mahrum etmediler. Darda kalanların gönüllerini ferahlattılar, işlerini gördüler. Şu hadîs-i şerîfi kendilerine düstûr edindiler: "Bir kimse, din kardeşinin bir işine yardım etse, Allahü teâlâ da onun işini kolaylaştırır. Bir kimse, bir müslümanın sıkıntısını giderir, onu sevindirirse, kıyâmet gününün en sıkıntılı zamanlarında Allahü teâlâ onu sıkıntıdan kurtarır."

Akıllılar bu dünyâda şu üç şey ile meşgul olurlar. Böylece onlar herkesin üzüldüğü gün, bayram ederler: 1) Dünyâ seni terk etmeden sen dünyâyı terk edesin. 2) Her şeyden kurtulasın. 3) Rabbinle buluşmadan, Rabbin senden râzı olsun. Bunlara riâyet eden kimse, Allahü teâlâ ile görüşüp kabrine öyle gider.

1) Osmanlı Müellifleri; c.1, s.17
2) Müzekkin Nüfûs
3) Menâkıb-il-Eşrefiye
4) Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye (49. Baskı); s.1074
5) Tâc-üt-Tevârih; c.5, s.179
6) Güldeste-i Riyâz-i İrfan; s.180, 182, 317
7) Sefînet-ül-Evliyâ; c.1, s.98
8) İslâm Âlimleri Ansiklopedisi; c.11, s.374

Eşɾefoğlu eseɾleɾinde genelde yalın biɾ Tüɾkçeyi teɾcih etse de az da olsa Aɾaρça ve Faɾsça sözcükleɾ de kullanıɾ. Eseɾleɾinde tasavvufi etki ɾahatlıkla göɾülebiliɾ. En çok işlediği konu tasavvuf olduğu gibi genellikle kullandığı motifleɾ ve kuɾgusal unsuɾlaɾ da tasavvufi imgeleɾdiɾ. Bunun dışında eseɾleɾi genel dini öğütleɾ de içeɾiɾ. Heɾ ne kadaɾ teknik bakımdan çok büyük başaɾı gösteɾmese de, Tüɾk tasavvufi halk edebiyatının en önemli isimleɾindendiɾ.

Eşɾefoğlu'nun en önemli eseɾi Divan'ı olsa da, Müzekinnüfûs isimli meşhuɾ biɾ eseɾi de bulunuɾ. Müzekinnüfûs dini ve tasavvufi nasihatleɾ içeɾen biɾ eseɾdiɾ. Bunlaɾ dışında matbu olmayan fakat yazma nüshalaɾ halinde olan çeşitli eseɾleɾi vaɾdıɾ: Taɾîkatnâme, Fütüvvetnâme, Delâil ün nübüvve, İbɾetnâme, Mâziɾetnâme, Hayɾetnâme, Elestnâme, Nasîhatnâme, Esɾaɾüttâlibîn, Münâcaatnâme ve Tâcnâme.

Müzekki'n Nüfus, Eşrefoğlu RumiMüzekki'n Nüfus, Eşrefoğlu Rumi
seda sor, Kuğulu Park Cinayeti'yi inceledi.
17 Oca 22:25 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

Her zaman yolumun üstünde bulunan Kuğulu Parka yönelik bir polisiye roman okumak aklımın ucundan geçmezdi. Betimlemeleri, üçlü anlatımı çok harika. Ankara'ya yakışan bir polisiye roman olmuş.
Erhan Amirin o mavi gömleği, Bekir Savcının ustaca sözleri ve kaybolan o iki kızın sonu!
Ali Bayram'ın elinden yazılmış ilk defa bir kitabını okudum.
Şu bir kesin ki!
Bence polislerin elinden çıkan polisiye kitaplar gerçekten çok harika....

Sema Sal, Arsine'yi inceledi.
24 Eki 2017 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

Rafuel Teyel ,Ermeni ve Hıristiyan büyük kızı Sonya Türkler'den İbrahim'e sevdalanır ve bir akşam bohçasını alarak İbrahim'e kaçar .
Evlenir ve Suna adını alır.Yıllar geçer bir bebekleri olacaktır.İbrahim'in gizemli ölümü katil kimdir?
Rafuel'in ailesi kızlarını alırlar.
Yıl 1915'e geldiğinde Tehcir başlar .
Rafuel'in ailesi de gönderilenler arasındadır.
"Hiç kimse birşey söylemiyordu?
Nereye gideceklerdi?
Nereye götürülüyorlardı?
Nereye?
Ne kötüydü bilinmezlik yarın ne olacaktı?Koparılıp atılmak kötülüğe dokunmaz iken kimseye,ocağından ailesinden Koparılıp bir yerlere götürülmek"
Tıklım tıklım havasız bir vagonda
Sonya ve ailesi
ve vagonda doğan Sonya'nın bebeği
"Evet,bir kızım olmuştu.Nedense o benim gibi bahtsız doğmamıştı.Oysa ben annemi bile görmemiş,bir kez daha emmemiştim.
Nedir anne!
Gece korkularında yanına sığınamadığım bir kucak ,ağladığımda başımı sıcak elleriyle okşayan yürekten gelen bir sesle;
-Kızım,bebeğim diye bu sözleri hissetmek miydi acılı bu yüreğinde,neydi ana,acı dolu yaşamda bana kol kanat gerekecek bir yürek bir melekti oysa
Ona sarılıp ,sinesini koklamak,boynumdan öpüp,elinden tutup yürümekti anne!"
Sonya güzeller güzeli kızını göremeyecekti.Sadece o mu?
"O gece,karanlıkta bir at arabası üstünde 4 cenaze ile acımasız bir günde gözlerini dünyaya açan,anne ve babası gibi kadersiz bir kız bebek köyün yolunu tutmuştu.
Gelinin güzel yüzünü seven Gülendam,oğlu İbrahim'in mavişi,Suna'sı,emaneti gelininin cansız bedenini götürüyordu oğluna ."
Suna İslami şartlarda defnedilecekti?
Peki annesi Raşe kardeşleri Hristo ve Sofya nasıl defnedilecekti ?
Raşe Bacı,köyde birçok çocuğa ebelik etmişve hakkı vardı üzerinde
"Ey Cemaat!
Çatlıca Köyü ahalisi köyümüzde bu zamana kadar ne merhumdan ne merhumelerden bir kötülük görmedik .Dini inanışları ne olursa olsun ,Allah katında tüm insanlar eşittir.
Onların bizim üzerimizde çok hakları var,sizlerde hakkınızı helal edin.Ben derim ki? İnanışlarına göre defin işini köyümüzde bilen yok.Onları İslami kurallara göre defin ederim.Onlara son vazifemizi bu şekilde yerine getirelim ne dersiniz?"
Köylünün kabulü ile defnedilirler .
Sonya'nın kızı artık babaannesi ve dededir.
"Çatlıca;bir hüznün yaşandığı dağ köyü ,vaktiyle Ermeni ile Türklerin kardeşçe yaşadığı köy
Yüreğinin yarısı olmayan ürkek bir dağ ceylanı,ölüm,sırların birbirini kovaladığı,büyüyünce nelerle karşılaşacağını bilmeyen Sonya ile İbrahim'in sekiz aylık kızı Arsine'nin büyüyeceği köy."
Birçok gizemler kitabımızın içinde sizleri bekliyor.
Babası İbrahim'in katili kimdi?
Rafuel'in gece evinde yanan ışık ?
Mezarlıkta Hasan Emminin gördüğü o karaltı
Ne işi vardı,İbrahim ile Suna Gelin'in mezarlarında?
Vagonda Rafuel ,Hasan'a ne söylemişti ?
Arsine'nin hüzünlü gerçek yaşam hikayesi (Memleketim Samsun'un Kavak İlçesinde yaşanmış) sizleri de içinize kadar çekecektir.
Olayların içinde sizi alıp götürecektir.
Devamımı kitabımızda
Adından dolayı kendisine Gâvurun kızı denir.
"Adımı değiştirip Ayşe yaparsam artık Gâvurun kızı demezler ."
Yazarımızın emeğine yüreğine ve kalemine sağlık harika bir kitap okudum.Mutlaka okuyun derim .
"Hey gidi küçük Arsine,Ayşe nine olup bizi hüzünlü hikâyene Kahraman yaptın.Şimdi bu hikayene kimler tanık olacak?"

Sinem Aydın, Atakule Cinayeti'yi inceledi.
22 Eki 2017 · Kitabı okudu · 18 günde · Beğendi · 10/10 puan

Hayat bizi bilinmedik çok yere sürüklerken, hayatın gerçeklerini kitaplardan öğreniriz. Atakule Cinayeti Fikriye Hanımın mezarının gizemini çözdüğü kadar, bir o kadar da polisiye okurken ne denli kurgusal kitapların hatalarına maruz kaldığımızı gösteriyor. Mihenk taşı gibi kullanılmış anlamalı bir o kadar da çok düşündüren o sözleri bence yerinde kullanılmış.
Polisiye üstüne tartışmasız okuyabildiğim bir kitap oldu.
"Polisiye okumak candır" Ankara'yı anlık gezerek bir cinayet dosyasını çözmek bir başka güzeldi.
Kürt Ahmet diye bilinen Ankara'nın mafya babasının hikayesini okumak bir başkaydı.

Sinem Can, Arsine'yi inceledi.
18 Eki 2017 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

Değerli Yazarımız Ali Bayram Bey'in Arsine kitabını bitirdim.Yazarımızın kalemiyle ilk kez Atakule Cinayeti kitabını okuyarak tanıştım ve çok beğendim.
Devamı Arsine kitabıyla geldi.
Rafuel Teyel ,Ermeni ve Hıristiyan büyük kızı Sonya Türkler'den İbrahim'e sevdalanır ve bir akşam bohçasını alarak İbrahim'e kaçar .
Evlenir ve Suna adını alır.Yıllar geçer bir bebekleri olacaktır.İbrahim'in gizemli ölümü katil kimdir?
Rafuel'in ailesi kızlarını alırlar.
Yıl 1915'e geldiğinde Tehcir başlar .
Rafuel'in ailesi de gönderilenler arasındadır.
"Hiç kimse birşey söylemiyordu?
Nereye gideceklerdi?
Nereye götürülüyorlardı?
Nereye?
Ne kötüydü bilinmezlik yarın ne olacaktı?Koparılıp atılmak kötülüğe dokunmaz iken kimseye,ocağından ailesinden Koparılıp bir yerlere götürülmek"
Tıklım tıklım havasız bir vagonda
Sonya ve ailesi
ve vagonda doğan Sonya'nın bebeği
"Evet,bir kızım olmuştu.Nedense o benim gibi bahtsız doğmamıştı.Oysa ben annemi bile görmemiş,bir kez daha emmemiştim.
Nedir anne!
Gece korkularında yanına sığınamadığım bir kucak ,ağladığımda başımı sıcak elleriyle okşayan yürekten gelen bir sesle;
-Kızım,bebeğim diye bu sözleri hissetmek miydi acılı bu yüreğinde,neydi ana,acı dolu yaşamda bana kol kanat gerekecek bir yürek bir melekti oysa
Ona sarılıp ,sinesini koklamak,boynumdan öpüp,elinden tutup yürümekti anne!"
Sonya güzeller güzeli kızını göremeyecekti.Sadece o mu?
"O gece,karanlıkta bir at arabası üstünde 4 cenaze ile acımasız bir günde gözlerini dünyaya açan,anne ve babası gibi kadersiz bir kız bebek köyün yolunu tutmuştu.
Gelinin güzel yüzünü seven Gülendam,oğlu İbrahim'in mavişi,Suna'sı,emaneti gelininin cansız bedenini götürüyordu oğluna ."
Suna İslami şartlarda defnedilecekti?
Peki annesi Raşe kardeşleri Hristo ve Sofya nasıl defnedilecekti ?
Raşe Bacı,köyde birçok çocuğa ebelik etmişve hakkı vardı üzerinde
"Ey Cemaat!
Çatlıca Köyü ahalisi köyümüzde bu zamana kadar ne merhumdan ne merhumelerden bir kötülük görmedik .Dini inanışları ne olursa olsun ,Allah katında tüm insanlar eşittir.
Onların bizim üzerimizde çok hakları var,sizlerde hakkınızı helal edin.Ben derim ki? İnanışlarına göre defin işini köyümüzde bilen yok.Onları İslami kurallara göre defin ederim.Onlara son vazifemizi bu şekilde yerine getirelim ne dersiniz?"
Köylünün kabulü ile defnedilirler .
Sonya'nın kızı artık babaannesi ve dededir.
"Çatlıca;bir hüznün yaşandığı dağ köyü ,vaktiyle Ermeni ile Türklerin kardeşçe yaşadığı köy
Yüreğinin yarısı olmayan ürkek bir dağ ceylanı,ölüm,sırların birbirini kovaladığı,büyüyünce nelerle karşılaşacağını bilmeyen Sonya ile İbrahim'in sekiz aylık kızı Arsine'nin büyüyeceği köy."
Birçok gizemler kitabımızın içinde sizleri bekliyor.
Babası İbrahim'in katili kimdi?
Rafuel'in gece evinde yanan ışık ?
Mezarlıkta Hasan Emminin gördüğü o karaltı
Ne işi vardı,İbrahim ile Suna Gelin'in mezarlarında?
Vagonda Rafuel ,Hasan'a ne söylemişti ?
Arsine'nin hüzünlü gerçek yaşam hikayesi (Memleketim Samsun'un Kavak İlçesinde yaşanmış) sizleri de içinize kadar çekecektir.
Olayların içinde sizi alıp götürecektir.
Devamımı kitabımızda
Adından dolayı kendisine Gâvurun kızı denir.
"Adımı değiştirip Ayşe yaparsam artık Gâvurun kızı demezler ."
Yazarımızın emeğine yüreğine ve kalemine sağlık harika bir kitap okudum.Mutlaka okuyun derim .
"Hey gidi küçük Arsine,Ayşe nine olup bizi hüzünlü hikâyene Kahraman yaptın.Şimdi bu hikayene kimler tanık olacak?"

Ayça Türkmen, bir alıntı ekledi.
18 May 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Ali Bayram sözleri
Büyük şehirlerin insanları anlamaz. Toprak kokan bir sabahın erken vakti tarlada ayaklarınızın bileklerine dokunan dikenler ile avuçlarınıza batan ısırgana benzer otların acısını, çünkü onlar hiç bu acıyı tatmamışlardır.

Kuğulu Park Cinayeti, Ali Bayram (Sayfa 286)Kuğulu Park Cinayeti, Ali Bayram (Sayfa 286)
Ayça Türkmen, bir alıntı ekledi.
01 May 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Ali Bayram sözleri
Kimin ittiğini hatırlamıyorum ama her seferinde tuttuğun için sana şükürler olsun Rabbim.

Tanrı’nın Beğenmediği Kadın, Ali Bayram (Sayfa 488)Tanrı’nın Beğenmediği Kadın, Ali Bayram (Sayfa 488)
Ayça Türkmen, bir alıntı ekledi.
01 May 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Ali Bayram sözleri
İnsan kitap misali;
Cildine aldanma azizim!
İçinde ne yazdığı önemli

Atakule Cinayeti, Ali Bayram (Sayfa 105 - Truva Yayınları)Atakule Cinayeti, Ali Bayram (Sayfa 105 - Truva Yayınları)
Ayça Türkmen, bir alıntı ekledi.
01 May 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Ali Bayram sözleri
Tren rayları gibi uzayıp giden hayal kırıklarımızın asla bir istasyonu olmadı.

Tanrı’nın Beğenmediği Kadın, Ali Bayram (Sayfa 88 - Ali Bayram)Tanrı’nın Beğenmediği Kadın, Ali Bayram (Sayfa 88 - Ali Bayram)
Ayça Türkmen, bir alıntı ekledi.
01 May 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Ali Bayram sözleri
"Kirlenmesin diye kumandaya naylon çeken babalar,çocukları için İSLAMİYETİ anlatmıyorsa, çocuğuna kumanda kadar değer vermiyor olabilir mi!"

Atakule Cinayeti, Ali Bayram (Sayfa 58 - Ali Bayram)Atakule Cinayeti, Ali Bayram (Sayfa 58 - Ali Bayram)