1870 yılında Sosyalist Enternasyonel'in ilk İspanya ayağı olarak 1.Barcelona işçi kongresi yapılır. Büyük çoğunluğu anarşist eğilimli olan Katalonya işçi hareketi bu kongrede temsilcileri seçer. Enternasyonal'in İspanya ayağı oluşturulur. 
Ortak bir tarih oluşturma çabası elbette "resmi tarih" yazımından geçmektedir ve II. Isabel dönemi bu konuda bir çok örnekle doludur.Bu çalışmalar İspanyol tarihini şu başlıklarla kurgular: Vizigotlar'ın gelişi, Ortaçağ kurumları, Reyes Catolicos'un ülkede sağladığı birlik, keşifler ve Altınçağ ile bağımsızlık savaşı ve Fernando VII. döneminin anayasal kazanımları. Atlayarak ilerleyen ve sadece zaferlerle dolu bir tarih yazımı, dönemin hedeflerine uygundur. Milliyetçiliği oluşturan iki ayaktan biri, ortak hafıza bu şekilde kurulur. ancak, diğer ayak, yani, ortak bir gelecek inşası tam olarak gerçekleştirilemez. 
19. yüzyıla bağımsızlık savaşı ile başlayan İspanyollar, yine bir bağımsızlık savaşı ile yüzyılı kapayacak; Napolyon'a karşı kazandığı zaferle kimliğini bulan İspanya, bu sefer Küba'nın kendine karşı başlattığı bağımsızlık savaşı ile kimliğini yitirecektir. 1898'de Küba'nın bağımsızlığını kazanmasıyla denizaşırı son toprak parçasını da kaybeden İspanya, bu travmatik olayla yeni bir kimlik arayışına girecektir. 19. yüzyıl sonundaki bu kimlik arayışının gölgesi, İspanya'nın 20. yüzyılına düşecek ve iç savaşa giden yollarda sular yine durulmayacaktır