Okur
Seda Bera
Sivas’ı Unutmak'ı inceledi.
192 syf.
SIVAS'I UNUTMA'K
Öncelikle kitabı, sistemde yüklü olan 192 sayfalık Cumhuriyet Yayınevi'nden değil, ilk baskısı olan 142 sayfalık Pencere Yayınları'ndan okuduğumu, ardından, yazımda geçireceğim "Sıvas" kelimesinde herhangi bir yazım yanlışı aramamanızı, zira yazarın da bu kelimeyi kapaktan içeriğe kadar her yerde, bile isteye bu şekilde kullandığını belirtmek istiyorum. Madımak Katliamı'nı baz alan yazınsal ve görsel her ürün beni derinden yaralıyor, bildiğim olayları yinelemekten bir adım öteye gidilmese de, okurken, izlerken çok ciddi bir duygu yoğunluğu, çok ciddi bir öfke patlaması yaşıyorum. Öner Yağcı'nın "Sıvas'ı unutmak" adlı bu eseri de katliamı unutmamak, belleklerde canlı tutmak, yaşanmışlıklara tekrar bir göz atmak adına iyi bir seçim oldu benim için. Bu konuya dair hepimizin söyleyeceği sözler, kuracağı cümleler aşağı yukarı aynı olacaktır. Malumunuz alnımızda kara bir leke! Sevgili Yağcı'nın bu bağlamda hepimizin hislerine tercüman olduğunu bildiğim ve kitabın baskısı olmadığı için erişim problemi yaşayacağınızı düşündüğüm için tanıtımımı yoğunlukla, onun tespitleri üzerinden yapmayı daha uygun buldum. Kitabın isminin, "Sıvas'ı Unutmamak" değil de "Sıvas'ı Unutmak" olması benim ilk dikkatimi çeken noktaydı ki ilk girizhagta yazar bunu açıklığa kavuşturdu : "Her şeyi unuttuğumuz bir dünyada, bir ülkede Sıvas'ı da unuttuğumuz gerçeğinden kaçmak istemedim. 'Sıvas' ve 'unutmak' sözcükleri bunun için yan yana geldi." Neydi efendim Sıvas?: Yaşamımızın dönüm noktasıydı. Ya da öyle olmalıydı. Duyarsızlığa dur denmesinin zorunluluğuydu. İnsan olmanın, çağcıl olmanın çığlığıydı. Çanların bizim için çalmasıydı. Sevdaya tırpanıydı ölümün. Yaşamın savunulması bilincinin ve duyarlılığının yumruğunu sıkmasıydı. Aklın-aydınlığın, alçaklığa-zorbalığa dur demesi için bir fırsatıydı Anadolu'nun. Peki ne oldu Sıvas'a? : Yaşamımızın dönüm noktası kılamadık "2 Temmuz"u, "Sıvas"ı. Dur diyemedik duyarsızlığa insan sesimizle. Çığlığını duyamadık çağcıl olmanın, insan olmanın. Ölümün sevdayı tırpanlamaya devam etmesini engelleyemedik. Alçaklığa-zorbalığa yeter demenin fırsatını kullanamadık. Aklı-aydınlığı sunamadık ülkemize... Kimin yarası yok söyleyin? Kim kanamıyor? Kimin acımıyor yüreği? Kimin "Sıvas" deyince, "2 Temmuz'' deyince ürpermiyor vücudu? Çoğumuzun mu yarası kanamıyor, yüreği acımıyor, çoğumuz mu ürpermiyoruz? Öyleyse umut tükendi insandan demektir... Sıvas, Cumhuriyetimizin temellerinin atıldığı, Anadolu'ya güneşin aydınlık ışıklarını saçan, Aşık Veysel'in mısralarına konu olmuş bir ilimiz(di). "İptida Kongre kuruldu burda, Cumhuriyet'i karar verildi burda, Bulanık fikirler duruldu burda, Yayıldı aleme ünü Sıvas'ın..." Türkü denilince ilk akla gelen, Pir Sultan'ı, Kul Himmet'i, Aşık Veysel'i, Ali İzzet Özkan'ı yetiştiren, yiğidolar memleketiydi Sıvas. Değişen Türkiye şartları ve siyasi düzen karşısında, sazıyla, sözüyle, şenliğiyle, gençliğiyle, kültürüyle direnmeye çalışıyordu. Ta ki tarihler 2 Temmuz 1993'ü gösterene kadar... Boğulduk, yandık, üşüdük, korktuk, ağladık Sıvas'ta...Bugün bağımsızlığımız çürütülmüşse, emperyalizmin yeni dünya düzeninin bir uydusu haline getirilmişsek, bu, Anadolu'nun aydınlık güçlerinin geri bir adım atması demektir. Ulusçuluğun yerini bağnaz bir ırkçılık ve şovenizm almışsa, laikliğin yerini kara sesler, şeriat çığlıkları, irtica ve yobazlık çılgın bir hızla almaktaysa, halkçılığın yerini zenginleri sevenlerin iktidarları doldurmuşsa, Cumhuriyet'in geriye doğru birkaç adım daha attığını kabul etmemiz gerekiyor. Öner Yağcı, yaşanan katliamın öncesine ve sonrasına oldukça hakim bir isim. Çünkü kendisi, Ali Balkız'ın daveti üzerine, Pir Sultan Şenliği'nde yer almış. Tüm şenlik katılımcıları gibi orada bulunma amacı; türkülerle, şiirlerle, söyleşilerle, kitaplarla, fotoğraflarla, karikatürlerle, semahlarla, tiyatrolarla, filmlerle, slaytlarla, sazlarla, sözlerle, çiçeklerle aydınlığı çoğaltmak! Aziz Nesin'in konuşmasını dinlemiş,, Metin Altıok'un dizelerine eşlik etmiş, Asaf Koçak'ın çizimlerine gülmüş, Hasret Gültekin'in sesinden türkülere konuk olmuş, üç telli curanın son ustası Nesimi Çimen'in muhabbetine ortaklık etmişti. Bu şekilde, "Müslüman mahallesinde salyangoz satmaya" yeltenen bu insanlarımız, konakladıkları otelde "Gün Müslümanlığın gereklerini yerine getirme günüdür. Cumhuriyet burada kuruldu, burada yıkılacak! " diye naralar atarak, "Allahuekber'' nidalarıyla kendilerini sıkıştırıp, "diri diri yakan" bir güruhun kurbanı oldular. Ne güvenlik gücü geldi, ne devlet. Sanki devlet, Madımak Otelinde kuşatılan insanları şeriata, yobazlığa kurban vermişti. Bunun başka hiçbir açıklamasını bulamıyorum: Şeriata otuz beş yakılmış kurban! Sıvas, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir ili değil miydi? O insanlar bu ülkenin yurttaşları değil miydi? Devlet, her vatandaşın devleti değil miydi? Sayın Başbakan, Sayın Hükümet duymadınız mı? Görmediniz mi? Çağdaş teknolojinin harika aleti televizyondan da mı izlemediniz? Gazeteleri, dergileri de mi okumadınız? Sıvas'ta, Madımak'ta yakılan, bilim ve sanat aşkıydı. Yaşamın, barışın, kardeşliğin sevdasıydı. Yakılan kültürlü ve aydınlık gençleri, çocukları, genç kızları, doktorları, eczacıları, mühendisleri, mimarları, şairleri, tiyatrocuları, halkbilimcileri, edebiyat bilimcileri, karikatürcüleri, ressamları, müzikçileriydi güzel yurdumuzun. Laiklikti, Türkiye'ydi, Cumhuriyet'ti, aydınlıktı, çağdaşlıktı yakılan... Sıvas Katliamı, şeriat devletinin yerine çağdaş devletin ilkelerini koyan Cumhuriyete karşı Osmanlı artıklarının gövde gösterisidir. Nazım Hikmet'in deyişiyle; "Dörtnala gelip Uzak Asya'dan Akdeniz'e bir kısrak başı gibi uzanan Bu memleket" te; üzerinde yaşadığımız bu toprak parçasında sürdürülen aydınlık arayışlarının en önemli, en değerli kazanımı olarak gördüğüm Cumhuriyet'in gerçekleşmesi; bence Mustafa Kemal'e, onun düşüncesine ve eylemine yaklaşımın temelini oluşturmalıdır. Gecikmiş bir uluslaşma sürecini cesur, kararlı, programlı, akla ve insana uygun adımlarıyla hızlandırarak çağdaş bir ulus ve çağdaş bir devlet olma yolunda ufuklar açan Mustafa Kemal'i, 20. yüzyılın büyük devrimcilerinden biri yapan Cumhuriyet'tir. O'nun kendi deyişiyle "ilelebet payidar kalacak", sonsuza dek yaşayacak olan Cumhuriyet.... Bu konuda umudum ve inancım, aynı Pir Sultan'ın umudu ve inancı gibi sonsuzca... Şeriatın ve faşizmin aydınlığa, kültüre, insanlığa karşı işlediği bu cinayet, silinmez bir kan damlasıdır toprağımızın tarihinde. Oysa toprağımız karanlığa, şeriata, faşizme layık değil. Aydınlık gelmeli toprağımıza, gelmek zorunda, gelecek... Karanlık ve barbar ellerin yaktığı Madımak silinebilir mi tarihten? Ey insan! Nerdesin? Sokaktaki insan, küçük insan! Sen acı çekmeyi bilirsin, boyun eğmeyi ve yaltaklanmayı da! Susma! Susmak ortak olmaktır cinayete! Cinayet işlenirken susmak yakışmaz insana! Bağışlama!
Sivas’ı Unutmak
OKUYACAKLARIMA EKLE
13
67
Mehmet Cuma ÖZTÜRK
Çalıkuşu (Gençler İçin)'i inceledi.
120 syf.
Türk ve dünya edebiyatı klasiklerine uzak kalmış bir okurun iz düşümü
Türk ve dünya edebiyatı klasiklerine uzak kalmış bir okurun iz düşümü bu yazı bir bakıma. Önceleri dar bir çerçeveye sıkışmış tarih, araştırma vb okuyordum. Son 5 yıldır falan bu çerçeveyi genişletmeye çabalıyorum. Güzel bir çaba kendi adıma. Neyse birkaç söz de kitaba dair edeyim. Kitap edebiyatımız da baş ucu kitabı olabilecek nitelikte. Roman 1922 yılında kaleme alınmış. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş döneminin yoksulluk izlerini taşıyor. Bir gönül meselesi sebebi ile Anadolu'nun çoraklaşmağa yüz tutan toprağına, hem kendisi hem de milletinin yarınları için umut fidanları ekmeye çabalayan, İdealist bir öğretmenin öyküsü Çalıkuşu. Bir bakıma bu öykü, bir örnek bir meşale yazıldığı dönem ve bu dönem insanları için. Çünkü Anadolu'mun bereketli toprakların da kendi ışığını bekleyen yüzlerce, binlerce Muhnise var. Onları ve kocaman bir ülkeyi aydınlık yarınlara ulaştıracak idealist insanlara, öğretmenlere ihtiyaç var. Hani bir şiir vardır Ahmet Kutsi Tecerin "Orada Bir Köy Var Uzakta" şiiri. Hani şöyle der bir dizesinde ' Gitmesek de görmesek de o köy bizim köyümüzdür.' Bu dizideki gibi değildir aslında hayat. Çünkü gidemediğimiz, yetmediğimiz yer bizim değildir. İdealist insanlara ihtiyacımız var, çünkü onlar yarınlarımızın mimarlarıdır. Yüce mevla sayılarını artırsın.
Çalıkuşu (Gençler İçin)
OKUYACAKLARIMA EKLE
1
12
Aziz Özkan
Bizim De Günümüz Gelecek'i inceledi.
250 syf.
·
Beğendi
·
8/10 puan
Her Zaman Söyleyecek Bir Sözü Olanların Kitabı
Pankuş Yayınları adında bir yayınevi kuruldu. Youtube’ta Veryansın TV isimli bir kanal açan Erdem Atay’ın öncülüğünde bir grup vatansever, çektikleri videoların yanına bir de kitap yayımlamayı da ekleyerek hem yazılı hem de görsel olarak özgün bir kulvarda boy gösteriyor, seslerini duyuruyor. Benim de maddi anlamda desteklediğim -hem kitaplarını fazla fazla alarak hem de Veryansın TV’ye abone olarak- bu grubu hiç şüphesiz tek bir isim anlatmaya yeter. Kim mi? Nihat Genç. Anadolu’nun sesi, nefesi, Karadeniz’in çılgın dalgalarının coşkusu, özüyle sözü bir, sözünü budaktan sakınmayan ve mücadele adamı Nihat Genç. Onu iki kelimeyle anlat deseler “bağımsız” ve “özgür” sıfatları gelir aklıma önce. Ne bir partiye bağlıdır ne de bir gruba. Aklını ve duygularını bireşimleyerek kendisini dinleyen herkesin kalbine ve aklına girmeyi başarabilmiş ender şahsiyetlerden biridir. Hem kalemiyle hem konuşmalarıyla gönülleri fetheder. Kaldı ki bazı konuşmalarında ağladığım olmuştur. Herkes konuşur, herkesin söyleyecek bir sözü vardır. Ancak herkes Nihat Genç olamaz. Hitabet sanatında o kadar yetkindir ki izleyeni ekrana kilitler. Kafanızı çevirmenize bile izin vermez. Bu yüzden Veryansın TV’nin ağır toplarından biridir Nihat Genç. Pankuş Yayınları’ndan çıkan “Bizim de Günümüz Gelecek” kitabıyla da Pankuş’un en çok okunan yazarı olacağı muhakkaktır. “Bizim de Günümüz Gelecek” Nihat Genç’in kaçıncı kitabı olduğunu tam olarak bilmesem de ürettiği yirmiden fazla eserin en sonuncusu. 285 sayfadan oluşan kitap kısa sürede dördüncü baskıya ulaşmış. Diğer kitapları gibi kısa yazılardan oluşuyor. Ancak edebiyatın dozu arttırılmış bu sefer. Siyasi konulara, tartışmalara fazla değinilmemiş. Bol bol küfür serpiştirilmiş sayfalara. Küfür bakımından Nihat Genç’in en küfürlü kitabı diyebilirim. Nihat Genç her zamanki gibi dertli, öfkeli. Zaten derdi ve öfkesi olmayan bir adam böyle yazılar yazamaz. Kalemi kılıç gibi, dili sivri. Şaşırtıyor, sersemletiyor, huzursuz ediyor, tokat atıyor kelimeleri. Doğanın insanlığa ders verdiği bu çağda silkeliyor, “aklınızı başınıza alın” uyarısında bulunuyor. Bir doğa çarpıyor bir Nihat Genç. Doğanın sesi oluyor, gürül gürül akıyor. Kâh güldürüyor kâh ağlatıyor. Yabani, özümüze yabancı sözcüklere sığınmıyor; Anadolu toprağının kokusunu yediriyor yapraklara. Eğer bir yazar “insanlık”tan, “doğduğu topraklar”dan bahsediyorsa ve size sahici kavramlarla sesileniyorsa o yazarı mutlaka okuyun. Nihat Genç de böyle bir yazar. Etkili sözler barındıran birkaç yazısından bahsederek devam edelim. “Yaklaşıyor Nuh’un Gemisi” başlıklı yazı, doğanın insanı silkelediği ana fikri etrafında biçim kazanan bir manifesto niteliği taşıyor. Bu yazıdaki bir ifade çok hoşuma gitti. “Tanrı yoruldu, lanet nihayet şehre indi.” (s. 84) cümlesindeki “Tanrı yoruldu” anlatımı meşhur filozof Nietzsche’yi aklıma getirdi. O, yorulan bir Tanrı’dan bahsetmese de “ölmüş” bir Tanrı imgesi ortaya çıkardı. Acaba Tanrı yorulduktan sonra mı ölmüştü? Belli ki insanlığı yarattığı için pişman olup “harakiri” veya “ötenazi” yapmıştı kendine. Nihat Genç inançlı biri olarak Tanrı’yı öldürmüyor, ancak yorulduğunu düşünüyor. Üzerine bir kitap yazılabilecek müthiş bir anlatım olarak beynimizin bir köşesinde dursun. Aynı yazıdan birkaç alıntı daha yapmak istiyorum. Çünkü “Tanrı yoruldu” düşüncesi kadar önemli başka düşünceler de barındırıyor. Söz gelimi “doğa ve insan hakları beyannamesi”yle devrimci bir bakış açısı sunuyor. Bugün hepimize böyle bir beyannamenin lazım olduğundan dem vuruyor. Peki, çözüm nasıl olacak? Yazara göre üzerinde bulunduğumuz kapitalist uygarlık insanlığın başına bela olan sorunlara çözüm bulmakta yetersiz. Çünkü sorunun kendisini bizzat kapitalizm doğuruyor. Sorunlar, bu medeniyete içkin, asla ondan bağımsız değil. Bu yüzden yazar geleceği pek aydınlık görmüyor, bu virüsün insanlığı akıllandıracağına dair bir umut taşıyor yüreğimde. Şöyle diyor yazının sonunda: “Ey insanlık, hangi sözünde durdun, kuşlar-balıklar bir daha bizimle aynı gemiye biner mi? Şu salgın bir geçiversin –vur patlasın içki, seks, dans- vahşi kapitalizmin sokakları hiçbir şey olmamış gibi kaldığı yerden, şüpheniz olmasın daha da kudurmuş devam eder. Karanlığımız ve çaresizliğimiz öyle derin ki; böyle birkaç veba, birçok büyük salgın, birkaç felaket virüsü, olgunlaşmamıza yetmeyecek!” (s. 90) Yazar “Türkmen Kadınları” başlıklı yazısında Koçi Bey risalesinden bahseder. IV. Murat’a verdiği nasihatlerle tanınan Koçi Bey’in meşhur risalesinde devlete uyarı niteliğindeki “Sarayına Türk’ü, Yörük’ü, Çingene’yi, Yahudi’yi almayacaksın.” tembihiyi eleştirerek açımlar. Devletin asli unsuru olan Türk adı sarayda yoktur, divan şiirinde yoktur, türkülerde yoktur. Sarayın torpillilerine, hizmetkârlarına toprak verilir, ama Türklere verilmez. Türk diline kimseler bakmaz idi, Türk dahi bilmez idi.” diye sitem eden Âşık Paşa’nın isyanı bu yüzdendir der Nihat Genç. Türk adı, Türkmen adı hakaretlere de uğramıştır. “Etrak-ı biidrak” (akılsız Türk) en yaygın hakarettir. Yazar, buradan sözü Alevilerin isyanlarına getirir. Alevilerin Anadolu’da bitmeyen isyanlarının sebebi sarayda Türk’ün adının anılmaması, saraylarda devşirmelerin cirit atmasıdır. Devletin asli unsuru olan Türk’ü hor gören Osmanlı devşirmelere sıcak davranmış, kucak açmıştır. Yüzyıllar sonra Selanik’te Türk’ün adını tarih sahnesine tekrar çıkaracak bir lider doğar. Bu aşılmamış lider Anadolu’da yabancı gibi görülen asli unsuru tekrar diriltir ve ona çok geç gelen hak ettiği değeri verir. Bir yazıda bir kaya tırmanıcısından bahsediyor yazar. Adı Alex Honnold. Deli cesaretine sahip bu adam Yosemite Ulusal Parkı’nda bulunan yaklaşık bin metre uzunluğundaki El Capitan’a ipsiz tırmanıyor. İpsiz deyince tabii ki inanasım gelmedi. Çünkü ipsiz tırmanmak delilikten de öte bir şey. Resmen ölümü göze almak demek. Ki düşüp paramparça olma ihtimali de çok yüksek. İnternete girip videoları izlerken ağzım açık kaldı. Gerçekten de Honnold dimdik kayaya tırmanabiliyor. Milyonlarca takipçisi olan Barış Özcan çok güzel bir video hazırlayıp Youtube’a koymuş. Merak edenler mutlaka izlemeli. Bir yazıda İtalyan yönetmen Bertolucci’nin beş buçuk saat süren bir filminden bahsediyor. Filmin adı “Novecento”. Robert de Niro, Gérard Depardieu başrollerde. Genç filmi o kadar övüyor ki o kadar uzun sürse de izlemeniz gerektiği fikri aklınızın bir köşesinde yer ediniyor. Bertolucci’nin “Paris’te Son Tango” filmine de değiniyor. Filmde karısının ölümüyle boşluğa düşen bir adamın hayatı anlatılıyor. Bu film de Bertolucci’nin her şeyi apaçık serdiği, sergilediği filmlerden biri olarak merak uyandırıyor. En sonki yazıda Jack London’ın “Vahşetin Çağrısı” isimli romanını ele alıyor yazar. Romanın kısa olsa da çok etkileyici olduğunu düşünüyor. Hayatını şekillendiren, Nihat Genç’i Nihat Genç yapan en önemli roman olarak tanıtıyor “Vahşetin Çağrısı”nı. “Novecento” filmi gibi “Vahşetin Çağrısı” da çok önemli sanat yapıtları arasında tanınmayı, önemsenmeyi, şöhret kazanmayı bekliyor.
Bizim De Günümüz Gelecek
OKUYACAKLARIMA EKLE
2
Hilâl Bayar
Sevmek, Sevinmek, İyi Şeyler Üstüne'yi inceledi.
116 syf.
·
2 günde
·
Beğendi
Anadolu.. Aydınlık..Umut
Yaşar Kemal.. Sesini öte çağlardan alıp geleceğe yönelten, elindeki büyülü fenerle toplumun gerçeklerini kitaplarında dile getiren yazar. Yaşar Kemal.. İnsana, doğaya, topluma, hayata, kültüre doğru adım adım yürürken Yaşar Kemal'in sunduğu evrenle zenginleştiğini hissetmek. Yaşar Kemal.. Kitaplarında anlattığı toplumsal bilinç, kültürün çeşitliliği, doğanın değerliliği, umudun gerekliliği, barışın mecburiyeti.. Yaşar Kemal, binbir çiçekli bahçe olan ülkemizde en parlak renkli çiçekleri olan yazardır benim için. Edebiyatını toplumu aydınlatma işlevi, toplumsal bilinç taşıma özelliği olarakta kullanan yazar. Halkına ilgili, kültürüne saygılı ve sahiplenici, haksızlıklara karşı duvar gibi sağlam duruşunu bu kitapta görüyoruz. Fakir Baykurt, Nazım Hikmet Ran, Sait Faik Abasıyanık ve Sabahattin Ali gibi değerli yazarları da kitabında bol bol anıyor.
Sevmek, Sevinmek, İyi Şeyler Üstüne
OKUYACAKLARIMA EKLE
40
16312 Pdf Var, Pdf okuyan varsa İstediği kitabı indirip atabilirim
1917 Sovyet Devrimi Cilt 1 Gorki vd. Evrensel Basım Yayın.pdf 5,5 MB Kütüphane 1 1917 Sovyet Devrimi Cilt 2 Gorki vd. Evrensel Basım Yayın.pdf 5,7 MB Kütüphane 1 3. Enternasyonal'de Faşizm Üzerine Tartışmalar Belgeler I Dönüşüm Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1 3. Enternasyonal'de Faşizm Üzerine Tartışmalar Belgeler II Dönüşüm Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1 A. Faik Bercavi Nazım'la 1933-1938 Yılları Cem Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 A. J. Racy Arap Dünyasında Müzik Ayrıntı Yayınları.pdf 6,8 MB Kütüphane 1 A. Kadir 1938 Harp Okulu Olayı ve Nazım Hikmet.pdf 3 MB Kütüphane 1 A. Kadir Dünya Halk ve Demokrasi Şiirleri I Yayınevi Yok.pdf 3,1 MB Kütüphane 1 A. Kadir Dünya Halk ve Demokrasi Şiirleri II Yayınevi Yok.pdf 3 MB Kütüphane 1 A. Kadir Dünya Halk ve Demokrasi Şiirleri III Yayınevi Yok.pdf 5 MB Kütüphane 1 A. Kadir Konuksever Caddeye Uzak Öyküler Agora Kitaplığı.pdf 1,3 MB Kütüphane 1 A. S. Losovsky Sendikalar Üzerine I İnter Yayınları.pdf 6,7 MB Kütüphane 1 A. S. Losovsky Sendikalar Üzerine II İnter Yayınları.pdf 14,7 MB Kütüphane 1 A. S. Losovsky Sendikalar Üzerine III İnter Yayınları.pdf 8,3 MB Kütüphane 1 A. Serafimoviç Demir Tufanı Yar Yayınları.pdf 5,3 MB Kütüphane 1 A. Y. Badeyev Çarlık Dumasında Bolşevikler Evrensel Basım Yayın.pdf 7,5 MB Kütüphane 1 Abdullah Baştürk Yargı Önünde Savunma Çağdaş Yayınları 178-179.sy. eksik.pdf 13,9 MB Kütüphane 1 Abdullah Baştürk Yargı Önünde Savunma Çağdaş Yayınları.pdf 13,9 MB Kütüphane 1 Abidin Dino Kültür Sanat ve Politika Üzerine Yazılar Adam Yayınları.pdf 12,1 MB Kütüphane 1 Abraham Moles Belirsizin Bilimleri YKY Cogito.pdf 8,6 MB Kütüphane 1 Adelheid Popp Bir Kadın İşçinin Gençliği Evrensel Basım Yayın.pdf 6,4 MB Kütüphane 1 Adnan Binyazar Ağıt Toplumu May Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Adnan Yücel Acıya Kurşun İşlemez Yurt Yayınları.pdf 696 KB Kütüphane 1 Adnan Yücel Ateşin ve Güneşin Çocukları Yurt Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1 Adnan Yücel Bir Özlem Bir Türkü Yurt Yayınları.pdf 620 KB Kütüphane 1 Adnan Yücel Rüzgarla Bir Yurt Yayınları.pdf 620 KB Kütüphane 1 Adnan Yücel Soframda Kaval Sesi Yurt Yayınları.pdf 724 KB Kütüphane 1 Adnan Yücel Yeryüzü Aşkın Yüzü Oluncaya Dek Yurt Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Adnan Yücel Çukurova Çeşitlemesi Yurt Yayınları.pdf 906 KB Kütüphane 1 Adnan Özyalçıner Garip Nasıl Okuyacak Köyün Çocuğu Yayınları.pdf 2,2 MB Kütüphane 1 Adorno Rüya Kayıtları YKY Cogito.pdf 1,3 MB Kütüphane 1 Adorno Walter Benjamin Üzerine YKY Cogito.pdf 2,2 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Ahlaksızlık Üzerine Bulut Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Aşkın Diyalektiği Bulut Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Demokrasi Bilinci Bulut Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Descartes Felsefesine Giriş Bulut Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Descartes Kitaş Yayınları.pdf 9,4 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Düşünce Tarihi 1 Bulut Yayınları.pdf 7,7 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Düşünce Tarihi 2 Bulut Yayınları.pdf 6,8 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Düşünce Tarihi 3 Bulut Yayınları.pdf 6,2 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Estetik 1 Bulut Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Estetik 2 Bulut Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Estetik Anlam ve Yorum Bulut Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Felsefe Bir Sevinçtir Bulut Yayınları.pdf 8,9 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Felsefe Sözlüğü Bulut Yayınları.pdf 16,2 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Felsefeden Estetiğe Hayal Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Felsefeye Giriş Bulut Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Gece Gelen Eski Dost Yazko Yayınları.pdf 2,1 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Gençler İçin Felsefe Tarihi Bulut Yayınları.pdf 7,4 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Geç Zaman Tutkuları Bulut Yayınları.pdf 4,5 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Kıyılar Durunca Yazko Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Nazım Hikmet'in Şiiri Alaz Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Sorularla Estetik El Kitabı 3 Bulut Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Afşar Timuçin Ölesiye Sevmek 3 Bulut Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Agop J. Hacikyan Kader Ağlarını Örerken Pencere Yayınları.pdf 11,8 MB Kütüphane 1 Agop J. Hacikyan-Jean-Yves Soucy Güneş O Yaz Hiç Doğmadı Pencere Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Ahmet Angın Küba İhtilali Akşam Kitap Kulüp.pdf 4,5 MB Kütüphane 1 Ahmet Arslan İlkçağ Felsefe Tarihi 1 Sokrates Öncesi Yunan Felsefesi İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Ahmet Arslan İlkçağ Felsefe Tarihi 2 Sofistlerden Platon'a İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1 Ahmet Arslan İlkçağ Felsefe Tarihi 3 Aristoteles İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 2,8 MB Kütüphane 1 Ahmet Arslan İlkçağ Felsefe Tarihi 4 Helenistlik Dönem Felsefesi Epikurosçular Stoacılar Septikler İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1 Ahmet Arslan İlkçağ Felsefe Tarihi 5 Plotinos Yeni Platonculuk Erken Dönem Hristiyan Felsefesi İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1 Ahmet Arslan İslam Felsefesi Üzerine Vadi Yayınları.pdf 10,9 MB Kütüphane 1 Ahmet Cevizci Felsefe Sözlüğü Paradigma Yayınları.pdf 24,5 MB Kütüphane 1 Ahmet Makal Türkiye'de Tek Partili Dönemde Çalışma İlişkileri 1920-1946 İmge Yayınları sy. 250-251-392-393 eksik.pdf 17 MB Kütüphane 1 Ahmet Say Ağaçlar Çiçekteydi Evrensel Basım Yayın.pdf 6,2 MB Kütüphane 1 Ahmet Turan Yüksel İhtirastan İktidara Kerbelâ Emevî Valisi Ubeydullah b. Ziyâd Döneminin Anatomisi Yediveren Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1 Ahmet Turan Yüksel İslâm'ın İlk Döneminde Ticârî Hayat Beyan Yayınları.pdf 1,2 MB Kütüphane 1 Ahmet Yaşar Ocak Alevi ve Bektaşi İnançlarının İslam Öncesi Temelleri İletişim Yayınları.pdf 7,5 MB Kütüphane 1 Ahmet Yaşar Ocak Babailer İsyanı (Aleviliğin Tarihsel Altyapısı Yahut Anadolu'da İslam-Türk Heterodoksisinin Teşekkülü) Dergah Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Ahmet Yaşar Ocak Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler 15.-17. Yüzyıllar Tarih Vakfı Yurt Yayınları.pdf 10,5 MB Kütüphane 1 Ahmet Yaşar Ocak Osmanlı İmparatorluğunda Marjinal Sufilik Kalenderiler TTK Yayınları.pdf 10,3 MB Kütüphane 1 Ahmet Yaşar Ocak Sarı Saltık Popüler İslâmın Balkanlar'daki Destanî Öncüsü TTK Yayınları.pdf 591 KB Kütüphane 1 Ahmet Yaşar Ocak Türk Sufiliğine Bakışlar İletişim Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 Ahmet Yaşar Ocak Türkler Türkiye ve İslam İletişim Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Ahmet Yaşar Ocak vd. Yunus Emre Kültür Bakanlığı Yayınları.pdf 5,6 MB Kütüphane 1 Ahmet Yıldız Sevdim Seni Matematik Alfa Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Ahmet İnam Düşten Düşünceye İmge Yayınları.pdf 5,7 MB Kütüphane 1 Akira Kurosawa Kurbağa Yağı Satıcısı Agora Kitaplığı.pdf 6,8 MB Kütüphane 1 Alaattin Bilgi Karl Marks Kapital Özet ve Kılavuz Yurt Yayınları.pdf 11,4 MB Kütüphane 1 Alaattin Bilgi Marks-Engels Ekonomi Politik Sözlüğü Yurt Yayınları.pdf 4,4 MB Kütüphane 1 Alaeddin Şenel Kemirgenlerden Sömürgenlere İnsanlık Tarihi İmge Yayınları.pdf 16,1 MB Kütüphane 1 Alain Badiou Anti-Semitizm Üzerine Encore Yayınları.pdf 2,1 MB Kütüphane 1 Alain Badiou Başka Bir Estetik Metis Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Alain Badiou Direnişi Düşünmek 2013 Taksim Gezi Olayları Monokl Yayınları.pdf 6,3 MB Kütüphane 1 Alain Badiou Etik Metis Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1 Alain Badiou Komünist Hipotez Encore Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1 Alain Badiou Sonsuz Düşünce Metis Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Alain Badiou Tarihin Uyanışı Monokl Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1 Alain Badiou-Nicolas Truong Aşka Övgü Can Yayınları.pdf 1,2 MB Kütüphane 1 Alain Badiou-Slavoj Zizek Komünizm Fikri Metis Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1 Alan Lightman Yıldızların Zamanı Tübitak Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1 Alan Woods-Ted Grant Aklın İsyanı.pdf 3,8 MB Kütüphane 1 Albert Einstein-Harold J. Laski Niçin Sosyalizm Çağımız Yayınları.pdf 759 KB Kütüphane 1 Albert Hourani Arap Halkları Tarihi İletişim Yayınları.pdf 17 MB Kütüphane 1 Albert Steer Che'nin Mirası Belge Yayınları.pdf 5,7 MB Kütüphane 1 Alberto Manguel-Gıanni Guadalupi Hayali Yerler Sözlüğü Cilt 1 YKY 94-95. sy eksik.pdf 16,9 MB Kütüphane 1 Alberto Manguel-Gıanni Guadalupi Hayali Yerler Sözlüğü Cilt 2 YKY.pdf 26,4 MB Kütüphane 1 Albertus Bobovius Topkapı Sarayı'nda Yaşam Kitapevi Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1 Aleksandr Bogdanov Kızıl Yıldız Yordam Kitap.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 Aleksandr Fevralski Nazımdan Anılar Cem Yayınevi.pdf 2,4 MB Kütüphane 1 Alex Callinicos Marx'ın Devrimci Fikirleri Anti Kapitalist Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 Alex La Guma Güney Afrika Kurtuluş Mücadelesi Yöntem Yayınları.pdf 2,8 MB Kütüphane 1 Alexander Rabinowitch Bolşevikler İktidara Geliyor Yordam Kitap.pdf 4,9 MB Kütüphane 1 Alexander Rabinowitch Devrime Doğru Yordam Kitap.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Alexander Serafimoviç Demir Tufanı Yar Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1 Alfredo Saad-Filho Marx'ın Değeri Yordam Kitap 38-46-50-52-54-56-64-162.sy. değiştirilmesi gerekiyor.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 Ali Abdihoca Halkız Biz Ölmeyiz Oda Yayınları.pdf 13,2 MB Kütüphane 1 Ali Akyıldız Osmanlı Bürokrasisi ve Modernleşme İletişim Yayınları.pdf 4,4 MB Kütüphane 1 Ali Artun Sanat Emeği İletişim Yayınları.pdf 4,2 MB Kütüphane 1 Ali Demirsoy Evrenin Çocukları (Yaratılışın Öyküsü) Metaksan Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1 Ali Püsküllüoğlu Yaşar Kemal Sözlüğü Görsel Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Alice Munro Nefret Arkadaşlık Flört Aşk Evlilik Can Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1 Alice Munro Çocuklar Kalıyor Can Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Amado Guerrero Filipinlerde Halk Savaşı ve Toprak Devrimi Kava Yayınları.pdf 5 MB Kütüphane 1 Amilaa Buturoviç-İrvin Cemil Schick Osmanlı Döneminde Balkan Kadınları İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 17,1 MB Kütüphane 1 An Duk Şafakta Kazandık Zaferi Oda Yayınları.pdf 4,5 MB Kütüphane 1 Anahide Ter Minassian Ermeni Kültürü ve Modernleşme Aras Yayınları.pdf 5,7 MB Kütüphane 1 Andre Bonnard Antik Yunan Uygarlığı 1 (İlyada'dan Parthenon'a) Evrensel Basım Yayın.pdf 7,6 MB Kütüphane 1 Andre Bonnard Antik Yunan Uygarlığı 2 (Antigone'den Sokrates'e) Evrensel Basım Yayın.pdf 8,9 MB Kütüphane 1 Andre Bonnard Antik Yunan Uygarlığı 3 (Euripides'ten İskenderiye'ye) Evrensel Basım Yayın.pdf 11,1 MB Kütüphane 1 Andre Ribard İnsanlığın Tarihi II May Yayınları.pdf 16,4 MB Kütüphane 1 Andre Ribard İnsanlığın Tarihi May Yayınları.pdf 13,4 MB Kütüphane 1 Andre de Richaud Acı Kavram Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Angela Davis Eğer Şafakta Gelirlerse Agora Kitaplığı.pdf 4 MB Kütüphane 1 Angela Davis Kadınlar Irk ve Sınıf Sosyalist Yayınları.pdf 9,5 MB Kütüphane 1 Anh Duc Özgürlük İçin Savaştık Oda Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Anna Kavan Buz YKY.pdf 1,5 MB Kütüphane 1 Anna Seghers Yoldaşlar Sosyalist Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Annelies Laschitza Rosa Luxemburg Her Şeye Rağmen Tutkuyla Yaşamak Yordam Kitap.pdf 12,2 MB Kütüphane 1 Ant Sosyalist Teori ve Eylem Dergisi Sayı 01 Mayıs 1970 68-69. sy. eksik.pdf 15,4 MB Kütüphane 1 Ant Sosyalist Teori ve Eylem Dergisi Sayı 02 Haziran 1970.pdf 21,4 MB Kütüphane 1 Antal Szerb Dünya Yazın Tarihi Dost Yayınları.pdf 14,3 MB Kütüphane 1 Anthony Arnove Irak'tan Çekilmenin Mantığı Agora Kitaplığı.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 Anton Makarenko Yaşam Yolu 1 Payel Yayınları 14-15-52-53.sy. eksik.pdf 15,1 MB Kütüphane 1 Antonina Sverçevskaya Nazım Hikmet ve Tiyatrosu Cem Yayınevi.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Antonio Gramsci İtalyada İşçi Konseyleri Deneyimi Belge Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1 Arthur Rosenberg Bolşevizm Tarihi E Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1 Asef Bayat Ortadoğu'da Maduniyet İletişim Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Aslı Erdoğan Kabuk Adam Everest Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Aslı Zengin İktidarın Mahremiyeti Metis Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Abdülhak Hamit Evrensel Basım Yayın.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Güle Dil Verenler Evrensel Basım Yayın.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Metin Eloğlu Güney Yayınları.pdf 1,5 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Nazım Hikmet Evrensel Basım Yayın.pdf 6,3 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Nazım Hikmet ve Seçme Şiirler A Yayınları.pdf 23,8 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Nurullah Ataç Evrensel Basım Yayın.pdf 3,8 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Orhan Kemal Tekin Yayınları.pdf 5,7 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Orhan Veli Oluş Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Rıfat Ilgaz Çınar Yayınları.pdf 9,6 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Sabahattin Ali Evrensel Basım Yayın.pdf 6,6 MB Kütüphane 1 Asım Bezirci Temele Gül Dikenler Evrensel Basım Yayın.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 August Thalheimer Diyalektik Materyalizme Giriş Yordam Kitap.pdf 1,2 MB Kütüphane 1 Aynur İlyasoğlu Örtülü Kimlik Metis Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1 Aysel Özakın Alnında Mavi Kuşlar Yordam Kitap.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Aysel Özakın Genç Kız ve Ölüm Yazko Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1 Aysel Özakın Gurbet Yavrum E Yayınları.pdf 8,4 MB Kütüphane 1 Aysel Özakın Kanal Boyu Yazko Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Ayşe Buğra Devlet-Piyasa Karşıtlığının Ötesinde İhtiyaçlar ve Tüketim Üzerine Yazılar İletişim Yayınları.pdf 5,4 MB Kütüphane 1 Ayşe Buğra Türkiyede Yeni Kapitalizm İletişim Yayınları.pdf 5,3 MB Kütüphane 1 Ayşe Gül Altınay-Yeşim Arat Türkiye'de Kadına Yönelik Şiddet Kamer Vakfı Yayınları.pdf 6,4 MB Kütüphane 1 Ayşe Saraçgil Bukalemun Erkek İletişim Yayınları.pdf 10,7 MB Kütüphane 1 Aziz Tunç Maraş 78 Beni Sen Öldür Fırat Yayınları.pdf 11,4 MB Kütüphane 1 B. B. Calhoun Ayak İzlerinin Esrarı Tübitak Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 B. B. Calhoun Geçmişin Anahtarı Tübitak Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1 B. B. Calhoun Kaybolan İpucu Tübitak Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1 B. B. Calhoun Küllerin Altındaki Sır Tübitak Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1 Balaban Şair Baba ve Damdakiler Cem Yayınevi.pdf 13 MB Kütüphane 1 Barbara Jelavich Balkan Tarihi 1 Küre Yayınları.pdf 9 MB Kütüphane 1 Barbara Jelavich Balkan Tarihi 2 Küre Yayınları.pdf 15 MB Kütüphane 1 Barış Parkan Marks Say Yayınları.pdf 8,4 MB Kütüphane 1 Baskın Oran Kenan Evren'in Yazılmamış Anıları Bilgi Yayınevi.pdf 14,6 MB Kütüphane 1 Behzat Ay Sürgün Tekin Yayınevi.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 Behçet Aysan Düello Kırmızı Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Alman Ekmeği Cem Yayınevi.pdf 833 KB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Beyaz Türkü Cem Yayınevi.pdf 754 KB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Demir Bebek Cem Yayınevi.pdf 928 KB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Dünyadan Bir Atlı Geçti Cem Yayınevi.pdf 744 KB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Evlilik Şirketi Cem Yayınevi.pdf 1,2 MB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Halkalı Köle Yazko Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Harran Cem Yayınevi.pdf 757 KB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Kara Vagon May Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Kaçakçı Şahan Cem Yayınevi.pdf 745 KB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Mahşerin İnsanları Yazko Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1 Bekir Yıldız Yaman Göç Yazko Yayınları.pdf 1,2 MB Kütüphane 1 Bekir Yıldız İnsan Posası Güneydoğu Zindanı Cem Yayınevi.pdf 1,1 MB Kütüphane 1 Belleten Sayı 001 Cilt I Yıl 1937 II. Kanun.pdf 46,6 MB Kütüphane 1 Ben Fine-Alfredo Saad-Filho Marx'ın Kapital'i Yordam Kitap.pdf 1,9 MB Kütüphane 1 Berat Günçıkan Devletin Şiddet Tarihi (Cumhuriyetin Kuruluşundan AKP İktidarına) Agora Kitaplığı.pdf 5,9 MB Kütüphane 1 Berna Moran Edebiyat Kuramları ve Eleştiri Cem Yayınevi.pdf 9,6 MB Kütüphane 1 Berrin Taş Cehennem Şiirleri İnsancıl Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 Bertell Ollman Yabancılaşma Yordam Kitap.pdf 4,4 MB Kütüphane 1 Bertold Brecht 3 Reichin Korku ve Sefaleti Pdf değil.pdf 618 KB Kütüphane 1 Bertrand Russell Aylaklığa Övgü Cem Yayınevi.pdf 4 MB Kütüphane 1 Bilgesu Erenus Kazı Broy Yayınları.pdf 4,6 MB Kütüphane 1 Bir Eylem Felsefesi Evrensel Basım Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1 Bob Avakıan TümTanrılardan Kurtulun El Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Boris Nicolaievsky-Otto Maenchen-Helfen İnsan ve Savaşçı Karl Marks Akademi Yayınları.pdf 9,7 MB Kütüphane 1 Boris Suçkov Gerçekliğin Tarihi Adam Yayınları.pdf 8 MB Kütüphane 1 Boris Vasilyev Sakindi Oranın Şafakları Evrensel Basım Yayın.pdf 2,1 MB Kütüphane 1 Borisoviç Lutskiy Arap Ülkelerinin Yakın Tarihi Yordam Kitap.pdf 5,7 MB Kütüphane 1 Brian Fay Çağdaş Sosyal Bilimler Felsefesi Ayrıntı Yayınları.pdf 9,5 MB Kütüphane 1 Bruce Clark İki Kere Yabancı İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1 Bruno Apitz Kurtlar Arasında Çıplak Evrensel Basım Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 Cang Şianliyen Erkeğin Yarısı Kadın Can Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1 Carlos Tablada Che'de Sosyalist Bilinç ve Geçiş Dönemi Ekonomisi Çözüm Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 Cemil Koçak Belgelerle Heyeti Mahsusalar 439-526 arası sayfalar eksik.pdf 9,4 MB Kütüphane 1 Cemil Koçak Rejim Krizi Türkiye'de İki Partili Siyasi Sistemin Kuruluş Yılları 1945-1950 Cilt 3 İletişim Yayınları.pdf 15,7 MB Kütüphane 1 Cemil Koçak Tek Parti Döneminde Muhalif Sesler İletişim Yayınları 222-294 arası sy. eksik.pdf 4,6 MB Kütüphane 1 Cemil Koçak Türkiye'de Milli Şef Dönemi 1 1938-1945 İletişim Yayınları.pdf 34 MB Kütüphane 1 Cemil Koçak Türkiye'de Milli Şef Dönemi 1938-1945 Cilt 2 İletişim Yayınları.pdf 16,3 MB Kütüphane 1 Cemil Koçak İkinci Parti Türkiye'de İki Partili Siyasi Sistemin Kuruluş Yılları 1945-1950 Cilt 1 İletişim Yayınları.pdf 30,4 MB Kütüphane 1 Cemil Koçak İktidar ve Demokratlar Türkiye'de İki Partili Siyasi Sistemin Kuruluş Yılları 1945-1950 Cilt 2 İletişim Yayınları.pdf 16 MB Kütüphane 1 Cengiz Gündoğdu Ekmek İnsancıl Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 Cengiz Gündoğdu Eleştiri İnsancıl Yayınları.pdf 4,8 MB Kütüphane 1 Cervantes Don Quijote Cilt I Sosyal Yayınları.pdf 13,8 MB Kütüphane 1 Cervantes Don Quijote Cilt II Sosyal Yayınları.pdf 7,7 MB Kütüphane 1 Charles Bettelheim Küba İktisadının Planlaştırılması Ataç kitabevi.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Charlotte P.Gilman Sarı Duvar Kağıdı Otonom Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 Che Guevara Gerilla Savaşı Ulusal Kültür Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Che Guevara Politik Yazılar Yar Yayınları 3.Baskı.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 Che Guevara Politik Yazılar Yar Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Che Guevara İki Üç Daha Fazla Vietnam Yar Yayınları.pdf 1,3 MB Kütüphane 1 Christon L. Archer Dünya Savaş Tarihi Tüm Zamanlar Yayıncılık.pdf 17,3 MB Kütüphane 1 Claude Lanzmann Shoah YKY.pdf 5,1 MB Kütüphane 1 Clifford Geertz Gerçeğin Ardından İletişim Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Cogito 70-71 Michel Foucault YKY.pdf 21,6 MB Kütüphane 1 Cogito 76 Pierre Bourdieu YKY.pdf 18,2 MB Kütüphane 1 D. E. Moggridge Keynes Afa Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1 Daniel Goffman İzmir ve Levanten Dünya 1550-1650 Tarih Vakfı Yurt Yayınları.pdf 11,2 MB Kütüphane 1 Darwin Seksüel Seçme Onur Yayınları.pdf 20,9 MB Kütüphane 1 Darwin İnsanın Türeyişi Onur Yayınları.pdf 7,8 MB Kütüphane 1 David Bohm Özel Görelilik Kuramı İdea Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1 David Fernbach Siyasal Marx Yeni Hayat Yayınları.pdf 4,6 MB Kütüphane 1 David Harvey Marx'ın Kapital'i İçin Kılavuz Metis Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1 David Harvey Umut Mekânları Metis Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1 David Riazanov Marks-Engels Hayat ve Eserlerine Giriş Belge Yayınları.pdf 6,2 MB Kütüphane 1 David Wise-B. Ross görünmeyen Hükümet CİA Onur Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Deniz Kandiyoti Cariyeler Bacılar Yurtaşlar İletişim Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1 Dennis Shasha Dr. Ecco'nun Şaşırtıcı Serüvenleri Tübitak Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1 Derleme Sözlüğü Cilt I A TDK Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1 Dialektik Üstüne Tartışmalar Marksizm Ekzistansializm İzlem Yayınları.pdf 7,5 MB Kütüphane 1 Didem Madak Ah'lar Ağacı Metis Yayınları.pdf 966 KB Kütüphane 1 Didem Madak Grapon Kağıtları Metis Yayınları.pdf 1 MB Kütüphane 1 Dimitır Dimov Direnen Canlar Günce Yayınları.pdf 11,5 MB Kütüphane 1 Dirk J. Struik Komünist Manifesto'nun Doğuşu Sol Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1 Dolores Ibarruri Faşizmi Ezeceğiz Sosyalist Yayınları.pdf 15,9 MB Kütüphane 1 Dostoyeski Ebedi Koca Varlık Yayınları.pdf 3,6 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Beyaz Geceler Varlık Yayınları.pdf 693 KB Kütüphane 1 Dostoyevski Beyaz Geceler İletişim Yayınları.pdf 579 KB Kütüphane 1 Dostoyevski Budala İletişim Yayınları.pdf 10,3 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Delikanlı İletişim Yayınları.pdf 9,6 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Ev Sahibesi Varlık Yayınları.pdf 591 KB Kütüphane 1 Dostoyevski Ezilmiş ve Aşağılanmışlar İletişim Yayınları.pdf 10,1 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Karamazov Kardeşler İletişim Yayınları.pdf 8,2 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Kumarbaz Kıbele Yayınları.pdf 6,6 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Kumarbaz İletişim Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Netoçka Nezvanova Varlık Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Netoçka Nezvanova İletişim Yayınları.pdf 1,2 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Puşkin Konuşması İletişim Yayınları.pdf 916 KB Kütüphane 1 Dostoyevski Puşkin Üzerine Konuşma BFS Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Stepançikovo Köyü ve Sakinleri İletişim Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Stepançikovo Köyü İş Bankası Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Suç ve Ceza İletişim Yayınları.pdf 10,2 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Yaz İzlenimleri Üzerine Kış Notları İletişim Yayınları.pdf 974 KB Kütüphane 1 Dostoyevski Yeraltından Notlar İletişim Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Ölü Bir Evden Hatıralar İletişim Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Öteki Varlık Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Öteki Öteki Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Öteki İletişim Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 Dostoyevski Öyküler İletişim Yayınları.pdf 3,6 MB Kütüphane 1 Dostoyevski İnsancıklar Varlık Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 Dostoyevski İnsancıklar Öteki Yayınları.pdf 1,2 MB Kütüphane 1 Dostoyevski İnsancıklar İletişim Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 Douglas Dowd Kapitalizm ve Kapitalizmin İktisadı (Eleştirel Bir Tarih) Yordam Kitap.pdf 3,8 MB Kütüphane 1 Doğan Avcıoğlu Türkiye'nin Düzeni Cilt I Tekin Yayınevi.pdf 8,6 MB Kütüphane 1 Doğan Avcıoğlu Türkiye'nin Düzeni Cilt II Tekin Yayınevi.pdf 22 MB Kütüphane 1 Doğu Batı Sayı 55 Karl Marks.pdf 17,3 MB Kütüphane 1 Duncan K. Foley Kapitali Anlamak Arkadaş Yayınevi.pdf 8,2 MB Kütüphane 1 Dürrenmatt Şüphe Yazko Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 E. A. Stephanova General Engels Ceylan Yayınları.pdf 12,4 MB Kütüphane 1 E. Lewerenz Komünist Enternasyonalde Faşizmin Tahlili Sol Yayınları.pdf 7,8 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 001 Ekim 1987.pdf 684 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 002 Kasım 1987.pdf 1002 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 003 Aralık 1987.pdf 662 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 004 Ocak 1988.pdf 902 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 005 Şubat 1988.pdf 1 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 006 Mart 1988.pdf 1020 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 007 Nisan 1988.pdf 925 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 008 Mayıs 1988.pdf 1014 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 009 Haziran 1988.pdf 1 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 010 Temmuz 1988.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 011 Ağustos 1988.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 012 Eylül 1988.pdf 1,9 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 013 Ekim 1988.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 014 Kasım 1988.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 015 Aralık 1988.pdf 1,5 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 016 Ocak 1989.pdf 1,9 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 017 Şubat 1989.pdf 1,5 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 286 Ocak 2013.pdf 1 MB Kütüphane 1 EKİM Sayı 287 Şubat 2013.pdf 735 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 288 Mart 2013.pdf 582 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 289 Nisan 2013.pdf 675 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 290 Haziran 2013.pdf 457 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 291 Kasım 2013.pdf 466 KB Kütüphane 1 EKİM Sayı 292 Aralık 2013.pdf 479 KB Kütüphane 1 Ed. Theda Skocpol Tarihsel Sosyoloji Tarih Vakfı Yurt Yayınları.pdf 10,1 MB Kütüphane 1 Edmund Wilson Lenin (Tarihi Yazanlar ve Yapanlar) İthaki Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1 Eduardo Galeano Ateş Anıları 2 Yüzler ve Maskeler Can Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1 Eduardo Galeano Biz Hayır Diyoruz Metis Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Eksen 20 Temmuz Dersleri Eksen Yayıncılık.pdf 1,5 MB Kütüphane 1 Eksen Abu Şehmuz Demir Emperyalizm, Siyonizm ve Ortadoğu Eksen Yayıncılık.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Eksen Bir Direngen Soluk Eksen Yayıncılık.pdf 14,3 MB Kütüphane 1 Eksen Devrimci Gençlik Hareketi Genişletilmiş 2. Baskı Eksen Yayıncılık.pdf 5,4 MB Kütüphane 1 Eksen Devrimci Harekette Reformist Eğilim Eksen Yayıncılık.pdf 4,8 MB Kütüphane 1 Eksen Dünya'da ve Türkiye'de Özelleştirme Saldırısı Eksen Yayıncılık.pdf 870 KB Kütüphane 1 Eksen Dünyada Yeni Düzen ve Ortadoğu Eksen Yayıncılık.pdf 2 MB Kütüphane 1 Eksen EKİM 3. Genel Konferansı Örgütsel ve Siyasal Tartışmalar (tutanaklar) Eksen Yayıncılık.pdf 11,4 MB Kütüphane 1 Eksen Ekim 1. Genel Konferansı Değerlendirme ve Kararlar Eksen Yayıncılık.pdf 5 MB Kütüphane 1 Eksen Ekim 3. Genel Konferansı Siyasal ve Örgütsel Değerlendirmeler Eksen Yayıncılık.pdf 9,3 MB Kütüphane 1 Eksen Ekim Olağanüstü Konferansı Devrimci Politika ve Örgütlenme Sorunları Eksen Yayıncılık.pdf 13 MB Kütüphane 1 Eksen Ekimler 1 Eksen Yayıncılık.pdf 6 MB Kütüphane 1 Eksen Ekimler 2 Eksen Yayıncılık.pdf 7,7 MB Kütüphane 1 Eksen Gebze Direnişinin Ardından Eksen Yayıncılık.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Eksen H. Fırat Bağımsızlık ve Devrim Eksen Yayıncılık.pdf 7,9 MB Kütüphane 1 Eksen H. Fırat C. Kaynak Körfez Krizi ve Devrimci Olanaklar Eksen Yayıncılık.pdf 2 MB Kütüphane 1 Eksen H. Fırat Demokrasi ve Devrim Eksen Yayıncılık.pdf 5,8 MB Kütüphane 1 Eksen H. Fırat Demokrasi, Devrim ve Oportünizm Eksen Yayıncılık.pdf 3,5 MB Kütüphane 1 Eksen H. Fırat Demokratizmi Savunmanın Sınırları Eksen Yayıncılık.pdf 2,7 MB Kütüphane 1 Eksen H. Fırat Dünya Türkiye ve Sol Hareket Eksen Yayıncılık.pdf 3,5 MB Kütüphane 1 Eksen H. Fırat Küçük Burjuva Popülizmi ve Proleter Sosyalizmi Eksen Yayıncılık.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Eksen H. Fırat Liberal Demokratizmin Politik Platformu İş-ekmek-Özgürlük! Sloganı Üzerine Eksen Yayıncılık.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Eksen H. Fırat Program Sorunları Üzerine Konferanslar Ulusal Sorun ve Devrim Eksen Yayıncılık.pdf 4,2 MB Kütüphane 1 Eksen H. Fırat Seçimler ve Sol Hareket Eksen Yayıncılık.pdf 5 MB Kütüphane 1 Eksen H. Yağmur-A. Şimşek EMEP Eleştirisi Eksen Yayıncılık.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Eksen H.Fırat Devrimci Demokrasi ve Sosyalizm TDKP Eleştirisi Eksen Yayıncılık.pdf 7,2 MB Kütüphane 1 Eksen H.Fırat Dünya Ortadoğu ve Türkiye Eksen Yayıncılık.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Eksen H.Fırat Tasfiyeci Sürecin Son Aşaması Parlamenterizm Eksen Yayıncılık.pdf 6,8 MB Kütüphane 1 Eksen KUKM'yi Toparlama ve Yeniden İnşa Bildirgesi Eksen Yayıncılık.pdf 7,2 MB Kütüphane 1 Eksen Kopanlar ve Kapılanlar Tasfiyeciliğe Karşı Konuşma ve Yazılar Eksen Yayıncılık.pdf 6,9 MB Kütüphane 1 Eksen Kürt Ulusal Sorunu 1 Eksen Yayıncılık.pdf 5 MB Kütüphane 1 Eksen Kürt Ulusal Sorunu 2 Eksen Yayıncılık.pdf 8,2 MB Kütüphane 1 Eksen Modern Revizyonizmin Çöküşü Eksen Yayıncılık.pdf 5,6 MB Kütüphane 1 Eksen Orhan İyiler Birgün Bile Yaşamak Eksen Yayıncılık.pdf 12,9 MB Kütüphane 1 Eksen Parti Değerlendirmeleri 1 Eksen Yayıncılık.pdf 7,1 MB Kütüphane 1 Eksen Parti Değerlendirmeleri 2 Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 8,1 MB Kütüphane 1 Eksen Parti Değerlendirmeleri 3 Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 4,1 MB Kütüphane 1 Eksen Parti Değerlendirmeleri 4 Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 5,1 MB Kütüphane 1 Eksen Parti Programı Üzerine 1 Program Yöntemi ve Yapısı Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 3,8 MB Kütüphane 1 Eksen Parti Programı Üzerine 2 Teorik ve İlkesel Bölüm Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 6,6 MB Kütüphane 1 Eksen Partileşme Süreci-1 Perspektifler ve Değerlendirmeler Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 5,7 MB Kütüphane 1 Eksen Partileşme Süreci-2 Polemikler Devrimci Proletarya'ya Yanıt Eksen Yayıncılık.pdf 7,9 MB Kütüphane 1 Eksen Siyasal Gelişmeler ve İşçi Hareketi Eksen Yayıncılık.pdf 6 MB Kütüphane 1 Eksen Solda Tasfiyeciliğin Yeni Dönemi Eksen Yayıncılık.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Açılış ve Kapanış Konuşmaları Partinin Adı ve Amblemi Eksen Yayıncılık.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Devrimci Taktiğin Sorunları Eksen Yayınları.pdf 5,3 MB Kütüphane 1 Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Parti Tüzüğü Üzerine Eksen Yayıncılık.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Sınıf Çalışmasının Sorunları Eksen Yayıncılık.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Uluslararası Durum Üzerine Değerlendirmeler Eksen Yayıncılık.pdf 5 MB Kütüphane 1 Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Örgütsel Güvenlik Sorunları Eksen Yayıncılık.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Örgütsel Sorunlar Eksen Yayıncılık.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 Eksen TKİP Program Tüzük Eksen Yayıncılık.pdf 3,1 MB Kütüphane 1 Eksen Teori ve Program Sorunları Eksen Yayıncılık.pdf 12 MB Kütüphane 1 Eksen Volkan Yaraşır Yıkıcı Güç Kollektif Özne Eksen Yayıncılık.pdf 4,7 MB Kütüphane 1 Eksen Yakın Geçmişe Genel Bir Bakış ve Platform Taslağı Eksen Yayıncılık.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Eksen Yüksel Akkaya Kapitalizmin Hapishanalerinde Ödünç Hayatlar Eksen Yayıncılık.pdf 6,4 MB Kütüphane 1 Eksen Zor Dönem Devrimcileri Habip ve Ümit Eksen Yayıncılık.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 Eksen İç Yazışmalar, İç Çatışmalar (Işık, Daha Çok Işık!) Eksen Yayıncılık.pdf 6,9 MB Kütüphane 1 El Salvador'da Devrim Yarın Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1 Elfriede Jelinek Arzu Gendaş Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Elfriede Jelinek Piyanist Notos Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1 Elfriede Jelinek Sevda Kadınları Gendaş Yayınları.pdf 8,4 MB Kütüphane 1 Elias Canetti Edebiyatçılar Üzerine Payel Yayınları.pdf 4,7 MB Kütüphane 1 Elias Canetti Hayvanlar Üzerine Sel Yayınları.pdf 979 KB Kütüphane 1 Elias Canetti Kitle ve İktidar Ayrıntı Yayınları.pdf 9,6 MB Kütüphane 1 Elias Canetti Kulaktaki Meşale Payel Yayınları.pdf 5,6 MB Kütüphane 1 Elias Canetti Kurtarılmış Dil Payel Yayınları.pdf 6,3 MB Kütüphane 1 Elias Canetti Saatin Gizli Yüreği Payel Yayınları 26-27-48-49. sy. eksik.pdf 3,4 MB Kütüphane 1 Elias Canetti Sözcüklerin Bilinci Payel Yayınları.pdf 9,8 MB Kütüphane 1 Elias Canetti Ölüm Üzerine Payel Yayınları.pdf 4 MB Kütüphane 1 Elias Canetti İnsanın Taşrası Payel Yayınları.pdf 4,5 MB Kütüphane 1 Elif Köksal Katmandu'da Ev Hali Metis Yayınları.pdf 4 MB Kütüphane 1 Ellen Meiksins Wood Marks'a Dönüş Kalkedon Yayınları.pdf 3,6 MB Kütüphane 1 Elzbieta Ettinger Bir Yaşam Rosa Luxemburg Belge Yayınları.pdf 16,5 MB Kütüphane 1 Emil Koralof Partizanın Kızı Habora Yayınevi.pdf 5,6 MB Kütüphane 1 Emile Durkheim Toplumbilimin Yöntem Kuralları Cem Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Emmanuel Robles Buna Şafak Diyorlar May Yayınları.pdf 4,7 MB Kütüphane 1 Emmanuil Kazakeviç Mavi Defter Evrensel Basım Yayın.pdf 5,8 MB Kütüphane 1 Emmanuil Kazakeviç Oder Kıyısında İlkbahar Evrensel Basım Yayın.pdf 5,9 MB Kütüphane 1 Emmanuil Kazakeviç Yıldız Evrensel Basım Yayın.pdf 3,1 MB Kütüphane 1 Engels Ailenin Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni Sol Yayınları.pdf 7,4 MB Kütüphane 1 Engels Almanya'da Devrim ve Karşı-Devrim Sol Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 Engels Anti Duhring Sol Yayınları.pdf 25,9 MB Kütüphane 1 Engels Biyografisi Sorun Yayınları.pdf 22,6 MB Kütüphane 1 Engels Büro ile Barikat Arasında Sol Yayınları.pdf 6,7 MB Kütüphane 1 Engels Doğanın Diyalektiği Sol Yayınları.pdf 37,1 MB Kütüphane 1 Engels Konut Sorunu Alter Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1 Engels Köylüler Savaşı Payel Yayınları.pdf 38,5 MB Kütüphane 1 Engels Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu Sol Yayınları 3. Baskı.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 Engels Ludwing Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu Sol Yayınları 2. Baskı.pdf 14 MB Kütüphane 1 Engels Ludwing Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu İnter Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 Engels Marks'ın Kapital'i Üzerine Günce Yayınları.pdf 7,7 MB Kütüphane 1 Engels Sosyalizmin Ütopyadan Bilime Gelişmesi İnter Yayınları.pdf 5 MB Kütüphane 1 Engels Tarihsel Materyalizm Üzerine Mektuplar 1890-94 Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 664 KB Kütüphane 1 Engels Tarihte Zorun Rolü Sol Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1 Engels Ütopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm Sol Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 Engels İngiltere'de Emekçi Sınıfların Durumu Ayrıntı Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1 Engels İngiltere'de Emekçi Sınıfın Durumu Doğan Yayınları.pdf 23,5 MB Kütüphane 1 Engels İngiltere'de Emekçi Sınıfın Durumu Sol Yayınları.pdf 9,8 MB Kütüphane 1 Enver Gökçe Bütün Şiirleri Evrensel Basım Yayın.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Ephraim Kishon Başbakanı Kim Öptü Bilgi Yayınevi.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Erdem Demirtaş Ortadoğu'da Devlet ve İktidar Metis Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 Erdoğan Alkan Şiir Sanatı Yön Yayınları.pdf 15,2 MB Kütüphane 1 Erdoğan Aydın Kimlik Mücadelesinde Alevilik Literatür Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm 1780'den Günümüze Milletler ve Milliyetçilik Ayrıntı Yayınları girişte 1 sayfa eksik.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm Devrim Çağı Dost Yayınları.pdf 7,5 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm Fransız Devrimine Bakış Agora Kitaplığı.pdf 3,6 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm Küreselleşme Demokrasi ve Terörizm Agora Kitaplığı.pdf 8,1 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm Kısa 20. Yüzyıl 1914-1991 Aşırılıklar Çağı Sarmal Yayınları.pdf 25,1 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm Sermaye Çağı Dost Yayınları.pdf 10,9 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm Tarih Üzerine Bilim ve Sanat Yayınları.pdf 26,2 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm Tuhaf Zamanlar İletişim Yayınları.pdf 15 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm vd. İlk Sınıflı Toplumlar Asyagil Üretim Tarzı ve Doğu Despotizmi Birey ve Toplum Yayınları.pdf 11 ,3 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm İmparatorluk Çağı Dost Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1 Eric J. Hobsbawm-Terence Ranger Geleneğin İcadı Agora Kitaplığı.pdf 6,8 MB Kütüphane 1 Eric Maıgret Medya ve İletişim Sosyolojisi İletişim Yayınları.pdf 6,5 MB Kütüphane 1 Erich Honecker Moabit Hapishanesi Notları Yazın Dergisi Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1 Erik Orsenna Kağıt Yolunda Metis Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1 Ernesto Che Guevara Ekonomi ve Sosyalist Ahlak Evren Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Ernesto Gonzales Bermejo Ateşi Tutmak Belge Yayınları Kapak eklenecek.pdf 12,6 MB Kütüphane 1 Ernst Fischer Sanatın Gerekliliği Payel Yayınları.pdf 5,8 MB Kütüphane 1 Ernst Mayr Biyoloji Budur Tübitak Yayınları.pdf 8,8 MB Kütüphane 1 Erol Toy Altın Saray Cem Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1 Erol Toy Arinna'nın Gölgesi (Dünya'da Hititleri Anlatan İlk Roman) Yaz Yayınları.pdf 2,1 MB Kütüphane 1 Erol Toy Azap Ortakları Cilt 1 May Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1 Erol Toy Azap Ortakları Cilt 2 May Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1 Erol Toy Bal Tutanlar May Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1 Erol Toy Gözbağı Tekin Yayınevi.pdf 4,6 MB Kütüphane 1 Erol Toy Iğrıp Çoğul Yayınları.pdf 7 MB Kütüphane 1 Erol Toy Kilittaşı Yayınevi Künyesi Yok.pdf 9,6 MB Kütüphane 1 Erol Toy Kuzgunlar ve Leşler Cilt 2 Tekin Yayınevi.pdf 5,5 MB Kütüphane 1 Erol Toy Kuzgunlar ve Leşler tekin Yayınevi.pdf 13,5 MB Kütüphane 1 Erol Toy Oyunlar Lozan-Pirsultan Boyut Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1 Erol Toy Son Seçim May Yayınları.pdf 5,9 MB Kütüphane 1 Erol Toy Sır Küpü Yaz Yayınları.pdf 2,1 MB Kütüphane 1 Erol Toy Yitik Ülkü Cilt I Çağdaş Yayınları.pdf 4,8 MB Kütüphane 1 Erol Toy Yitik Ülkü Cilt II Çağdaş Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1 Erol Toy Yitik Ülkü Cilt III Çağdaş Yayınları.pdf 5,7 MB Kütüphane 1 Erol Toy Zor Oyunu Yayınevi Künyesi Yok.pdf 8 MB Kütüphane 1 Erol Toy İmparator Yaz Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1 Esat Sakar Filistin İşçi Hareketi Pele Sor Yayınları.pdf 11 MB Kütüphane 1 Evelyn Reed Bilim ve Cinsiyet Ayrımı Payel Yayınları.pdf 8,2 MB Kütüphane 1 Evgeny B. Pasukanis Genel Hukuk Teorisi ve Marksizm Birikim Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1 F. Rossif-M. Chapsal Madrid'de Ölmek Yöntem Yayınları.pdf 27 MB Kütüphane 1 F. Welat Diyarakır Sorgu ve 5 Nolu Dilan Yayınları.pdf 9,6 MB Kütüphane 1 Fahri Erdinç Ali'nin Biri Yordam Kitap.pdf 2,1 MB Kütüphane 1 Fahri Erdinç Kardeş Evi Habora Yayınevi.pdf 9 MB Kütüphane 1 Fahri Erdinç Nazım Hikmet ve Bulgaristan Evrensel Dostluk Yayınları.pdf 9,1 MB Kütüphane 1 Farah Pehlevi Anılar Dünya Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1 Fatima Mernissi Peçenin Ötesi Yayınevi Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 Felix Guattari Üç Ekoloji Hil Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1 Felsefe Dergisi Sayı 001 Ekim Kasım Aralık 1972.pdf 942 KB Kütüphane 1 Felsefe Dergisi Sayı 001 Ekim Kasım Aralık 1977.pdf 13,5 MB Kütüphane 1 Felsefe Dergisi Sayı 002 Ocak Şubat Mart 1973.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 Felsefe Dergisi Sayı 002 Ocak Şubat Mart 1978.pdf 5,4 MB Kütüphane 1 Felsefe Dergisi Sayı 003 Nisan Mayıs Haziran 1973.pdf 2,1 MB Kütüphane 1 Felsefe Dergisi Sayı 003 Nisan Mayıs Haziran 1978.pdf 10,1 MB Kütüphane 1 Felsefe Dergisi Sayı 004 Temmuz Ağustos Eylül 1973.pdf 2 MB Kütüphane 1 Felsefe Tartışmları 1. Kitap.pdf 1,2 MB Kütüphane 1 Felsefe Tartışmları 2. Kitap.pdf 7,5 MB Kütüphane 1 Fevzi Karadeniz Lal Pencere Yayınları.pdf 1,5 MB Kütüphane 1 Fidel Castro Devrim İçin Savaşmayana Komünist Denmez Yar Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1 Fidel Castro Diyor ki Oda Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Fidel Castro Dünya Bunalımı Onur Yayınları.pdf 5,6 MB Kütüphane 1 Fidel Castro Emperyalist Küreselleşme Yeni Hayat Kütüphanesi.pdf 994 KB Kütüphane 1 Fidel Castro Konuşuyor Yaşam Yayınları 8-9.sy değiş.pdf 408 KB Kütüphane 1 Fidel Castro Sosyalizmi Kuracağız Belge Yayınları 131. sy değiş.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 Fidel Castro Ya Vatan Ya Ölüm.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Fidel Castro Çekoslavakya Sorunu Aşama Yayınları.pdf 895 KB Kütüphane 1 Fikret Başkaya Kavram Sözlüğü Söylem ve Gerçek Özgür Üniversite Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam 40 Yıl Önce 40 Yıl Sonra Gelin Canlar Bir Olalım Ümit Yayıncılık.pdf 6,3 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Arkadaşım Orhan Kemal ve Mektupları E Yayınları.pdf 18,8 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Ağlama Anam Gendaş Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Bir Karış Toprak İçin İmece Yayınları.pdf 10,1 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Can Pazarı Vay Kurban Hayvanlar ve İnsanlar Doğan Yayınları.pdf 12,6 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Ceylanlar Suya İndi Prospero Yayınları.pdf 2,2 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Ey Samandağ Samandağ Gerçek Sanat Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Gide Gide 11 (Ne Biçim Amerika Ne Biçim Rusya ve İran Afganistan Pakistan) Ok Yayınları 17-32 arası sy. baskıda yok.pdf 6,3 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Ha Bu Diyar Doğudan Gezi Notları Harran Hoyrat Mayın ve Irıp Adam Yayınları.pdf 13 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Harran Koçaklaması Boyut Yayınları.pdf 4,8 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Hu Dost Aktil ile İncecik Alevi'ler Almanya'da Nefes Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Kanlı Gömlekler Köyün Çocuğu Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Karasevdam Anadolum Türkiye Yazıları Yayınları.pdf 15,2 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Karasevdam Anadolum Çağdaş Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Korku Kaymakam Babo Köprü Kara Tohum Başnur Matbaası.pdf 9,4 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Mayınlı Topraklar Üzerinde Çağdaş Yayınları.pdf 5,4 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Pavli Kardeş Kaynak Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Topraksızlar Yeditepe Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1 Fikret Otyam Şu Bizim Gazipaşa ve İsmet Paşalı Yıllar Adam Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1 Foucault Deliliğin Tarihi Cilt I İmge Yayınları.pdf 4,6 MB Kütüphane 1 Foucault Deliliğin Tarihi Cilt II İmge Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Francis Crick Şaşırtan Varsayım Tübitak Yayınları.pdf 6,5 MB Kütüphane 1 Frans B. M. Waal Köken Ağacı Alfa Yayınları.pdf 8 MB Kütüphane 1 Frans De Waal Bonobo ve Ateist Metis Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1 Frans De Waal İçimizdeki Maymun Biz Neden Biziz Metis Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Franz Mehring Karl Marks Yaşam Öyküsü I. Cilt İlya Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1 Franz Mehring Karl Marks Yaşam Öyküsü II. Cilt İlya Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1 Frederike Geerdink Roboski Gençler Öldü İletişim Yayınları.pdf 7,4 MB Kütüphane 1 Fredric Jameson Kapital'i Sahnelemek Sel Yayınları.pdf 2,2 MB Kütüphane 1 Füsun Erbulak Niçin Geç Kaldım Ararat Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1 Füsun Özbilgen Semiha Berksoyun Anıları Broy Yayınları.pdf 6,8 MB Kütüphane 1 Gaby Weber Gerilla Bilanço Çıkarıyor Belge Yayınları.pdf 8,7 MB Kütüphane 1 Gaius Iulius Phaedrus Masallar YKY.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 Galina Serebryakova Ateşi Çalmak 1 Evrensel Basım Yayın.pdf 22,6 MB Kütüphane 1 Galina Serebryakova Ateşi Çalmak 2 Evrensel Basım Yayın.pdf 11,2 MB Kütüphane 1 Galina Serebryakova Ateşi Çalmak 3 Evrensel Basım Yayın.pdf 10,5 MB Kütüphane 1 Galina Serebryakova Ateşi Çalmak 4 Evrensel Basım Yayın.pdf 12,4 MB Kütüphane 1 Galina Serebryakova Ateşi Çalmak 5 Evrensel Basım Yayın.pdf 9,4 MB Kütüphane 1 Galina Serebryakova Fransız Devriminde Kadınlar Evrensel Basım Yayın.pdf 5,8 MB Kütüphane 1 General Vo Nguyen Giap Vetnam Demokratik Halk Devrimi Ekin Yayınları.pdf 4,7 MB Kütüphane 1 Georg Chrıstoph Lıchtenberg Aforizmalar Dost Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1 Georg G. Iggers Bilimsel Nesnellikten Postmodernizme Yirminci Yüzyılda Tarihyazımı Tarih Vakfı Yurt Yayınları.pdf 9,1 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Aklın Yıkımı I Payel Yayınları.pdf 9,9 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Aklın Yıkımı II Payel Yayınları.pdf 11 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Avrupa Gerçekliği Payel Yayınları.pdf 25,4 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Birey ve Toplum Günebakan Yayınları.pdf 17,9 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Estetik III Payel Yayınları.pdf 28,2 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Goethe ve Çağı Sel Yayınları.pdf 8,8 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Lenin'in Düşüncsi Devrimin Güncelliği Belge Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Sosyal Varlık Varlıkbilimine Doğru I Hegel Payel Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Sosyal Varlık Varlıkbilimine Doğru II Marks Payel Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Sosyal Varlık Varlıkbilimine Doğru III Emek Payel Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Tarih ve Sınıf Bilinci Belge Yayınları.pdf 9,7 MB Kütüphane 1 Georg Lukacs Çağdaş Gerçekçiliğin Anlamı Payel Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1 George Thomson İnsnın Özü Payel Yayınları.pdf 7,8 MB Kütüphane 1 Georges Bataille Edebiyat ve Kötülük Ayrıntı Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1 Georgi Dimitrov Halk Cumhuriyetine Doğru Habora Kitabevi.pdf 5,2 MB Kütüphane 1 Georgi Karaslavof Partizan Habora Yayınları.pdf 9,1 MB Kütüphane 1 Gerardt Hooft Maddenin Son Yapıtaşları Tübitak Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Giap Halk Savaşı Halk Ordusu Sol Yayınları.pdf 4,8 MB Kütüphane 1 Giap Vietnam Halk Savaşı Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1 Gil Green Portekiz Devrimi Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 5,4 MB Kütüphane 1 Gilbert Badia Bir Mektup Ustası Rosa Luxemburg Pencere Yayınları.pdf 11,8 MB Kütüphane 1 Gilles Deleuze-Felix Guattari Kapitalizm ve Şizofreni 2 Bağlam Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1 Gisele Halimi Hapsedilmiş Kadın Broy Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1 Gorki Ana May Yayınları.pdf 15,9 MB Kütüphane 1 Gorki Ana Oda Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1 Gorki Klim Samgin'in Cilt I Yaşamı Evrensel Basım Yayın.pdf 19,5 MB Kütüphane 1 Gorki Klim Samgin'in Cilt II Yaşamı Evrensel Basım Yayın.pdf 23,6 MB Kütüphane 1 Gorki Klim Samgin'in Hayatı Cilt III Evrensel Basım Yayın.pdf 4,6 MB Kütüphane 1 Gorki Klim Samgin'in Hayatı Cilt IV Evrensel Basım Yayın.pdf 6,4 MB Kütüphane 1 Gorki Provokatör Günce Yayınları.pdf 8,1 MB Kütüphane 1 Gottlob Frege Aritmetiğin Temelleri YKY.pdf 3 MB Kütüphane 1 Gökhan Atılgan Yön Devrim Hareketi Yordam Kitap.pdf 9,2 MB Kütüphane 1 Gül Işık İspanya Bir Başka Avrupa Metis Yayınları.pdf 9,4 MB Kütüphane 1 Günter Hoell Tarımda Kapitalizmin Gelişmesi ve Toprak Rantı Bilim Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Günter Wallraff Nikaragua'nın İçinden A Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 H. Ortega Saavedra Ayaklanma Üstüne Belge Yayınları.pdf 1,3 MB Kütüphane 1 H.Ortega Saavedra Ayaklanma Üstüne Belge Yayınları.pdf 1,3 MB Kütüphane 1 Hagop Baronyan Bağdasar Ağpar ve Haşmetlü Dilenciler BGST Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 Halil Güven Zaman Zindan İçinde TÜSTAV Yayınları Sarı Defter.pdf 10,5 MB Kütüphane 1 Halk Ordusunun Kuruluşu Yayınevi Künyesi Yok.pdf 3,4 MB Kütüphane 1 Hans Kirk Köle Yordam Kitap.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Hans Magnus Enzensberger Havana Duruşması Yar Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1 Henri Alleg Büyük Geri Sıçrama Evrensel Basım Yayın.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Henri Lefebrvre Marx'ın Sosyolojisi Öncü Kitapevi.pdf 8,8 MB Kütüphane 1 Henri Lefebvre Marx'ın Sosyolojisi Sorun Yayınları.pdf 4,7 MB Kütüphane 1 Henri Lefebvre Sosyalist Dünya Görüşü Marksizm Yordam Kitap.pdf 4,2 MB Kütüphane 1 Henrri Weber Nikaragua Sandinist Devrimi Belge Yayınları.pdf 10,4 MB Kütüphane 1 Henry Corbin İslam Felsefesi Tarihi 1 İletişim Yayınları.pdf 19,8 MB Kütüphane 1 Henry Corbin İslam Felsefesi Tarihi 2 İletişim Yayınları.pdf 6,8 MB Kütüphane 1 Hikmet Birand Alıç Ağacı İle Sohbetler Tübitak Yayınları.pdf 9,2 MB Kütüphane 1 Ho Şi Minh Seçme Yazılar Aşama Yayınları.pdf 4,5 MB Kütüphane 1 Howard Fast Suçsuzlar Sacco ve Vanzetti Payel Yayınları.pdf 23,3 MB Kütüphane 1 Hüseyin Cevahir Küba Devrimi Üzerine Evren Yayınları.pdf 868 KB Kütüphane 1 Hüseyin Pazarcı Uluslararası Hukuk Dersleri II. Kitap AÜSBF Yayınları.pdf 15,4 MB Kütüphane 1 II. Dünya Savaşında Kurşuna Dizilen Fransız İşçilerinin Mektupları Pencere Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 IV. Türk Tarih Kongresi 10-14 Kasım 1948 Ankara TTK Yayınları.pdf 18,5 MB Kütüphane 1 Ian Fraser Hegel ve Marks İhtiyaç Kavramı Dost Kitapevi.pdf 11,3 MB Kütüphane 1 Ingeborg Bachmann Dar Zaman Artshop Yayınları.pdf 485 KB Kütüphane 1 Ingmar Bergman Sinematografi İnsan Yüzüdür Agora Kitaplığı.pdf 4 MB Kütüphane 1 Iris Murdoch İtalyan Kızı E Yayınları.pdf 5,4 MB Kütüphane 1 Isaak Illıch Rubin Marx'ın Değer Teorisi Kalkedon Yayınları.pdf 8,1 MB Kütüphane 1 Işıl Özgentürk Hançer Yazko Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1 Jack Trout-Al Ries Pazarlama Savaşları Optimist Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1 Jacobo Arenas Kolombiya Halk Gerillası Yar Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1 Jacques Bidet-Stathis Kouvelakis Çağdaş Marksizm İçin Eleştirel Kılavuz Yordam Kitap.pdf 20,7 MB Kütüphane 1 Jacques Derrida Marx ve Mahdumları Ayrıntı Yayınları.pdf 12 MB Kütüphane 1 James D. Watson İkili Sarmal (DNA Yapı Çözümünün Öyküsü) Tübitak Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1 James Dunkerley Uzun Savaş Belge Yayınları.pdf 10,3 MB Kütüphane 1 James Wood Kurmaca Nasıl İşler Ayrıntı Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1 Jared Diamond Seks Neden Keyiflidir Varlık Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1 Jared Diamond Üçüncü Şempanze Alfa Yayınları.pdf 8,7 MB Kütüphane 1 Jean Bonamour Rus Edebiyatı Dost Kitabevi.pdf 2,6 MB Kütüphane 1 Jean Bottera Tarihte Tanrı Fikrinin Doğuşu Kırmızı Yayınları.pdf 4 MB Kütüphane 1 Jean Genet Denizci Ayrıntı Yayınları.pdf 8,9 MB Kütüphane 1 Jean Laffitte Eylem Adamları Kaldıraç Yayınları.pdf 6,3 MB Kütüphane 1 Jean Laffitte Zafer Bizimdir Oda Yayınları.pdf 2,8 MB Kütüphane 1 Jean Louis Banlet Alman Edebiyatı Dost Kitabevi.pdf 2,9 MB Kütüphane 1 Jean Pierre Clero Lacan Sözlüğü Say Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Joan Jara Yarım Kalan Şarkı Versus Yayınları.pdf 8,6 MB Kütüphane 1 Joanne Naiman Marksizm ve Feminizm Amaç Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1 Joelle Kuntz Portekiz Dün-Bugün Payel Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1 John B.Thompson Medya ve Modernite Kırmızı Yayınları.pdf 3,6 MB Kütüphane 1 John Bellamy Foster Marks'ın Ekolojisi Epos Yayınları.pdf 11,7 MB Kütüphane 1 John Eaton Keynes'e Karşı Marks Evrensel Basım Yayın.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 John Molyneux Gerçek Marksist Gelenek Nedir Z Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 John Reed Balkanlarda Savaş Pencere Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 John Reed Dünyayı Sarsan 10 Gün Ağaoğlu Yayınevi.pdf 8,8 MB Kütüphane 1 John Reed Dünyayı Sarsan On Gün Oda Yayınları.pdf 10,3 MB Kütüphane 1 John Reed Dünyayı Sarsan On Gün Yordam Kitap 216-7-270-1-294-5 eksik.pdf 4,8 MB Kütüphane 1 John Reed John Reed'in Eğitimi Pencere Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1 Jorge Larrain Tarihsel Materyalizmi Yeniden Yapılandırmak Dönüşüm Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1 Jose Sandoval-Manuel Azcarate İspanya İç Savaşı Köprü Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1 Kalinin Devrimci Eğitim Devrimci Ahlak Sorun Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1 Kamber Akbalık Kutsal WC Diyarbakır 5 nolu Zindanı El Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1 Karl Korsch Marksist Kuram ve Sınıf Hareketi Doruk Yayınları.pdf 10,6 MB Kütüphane 1 Karl Korsch Marksizm ve Felsefe Belge Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1 Kemal Sülker Nazım Hikmet Dosyası May Yayınları.pdf 15,1 MB Kütüphane 1 Kemal Sülker Nazım Hikmet'in Gerçek Yaşamı Cilt I 1902-1928 Yalçın Yayınları.pdf 4 MB Kütüphane 1 Kemal Sülker Nazım Hikmet'in Gerçek Yaşamı Cilt II 1929-1933 Yalçın Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1 Kemal Sülker Nazım Hikmet'in Gerçek Yaşamı Cilt III 1934-1935 Yalçın Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Kemal Sülker Nazım Hikmet'in Gerçek Yaşamı Cilt IV 1936-1937 Yalçın Yayınları.pdf 11 MB Kütüphane 1 Kemal Tahir Roman Notları 2 Batı Çıkmazı Bağlam Yayınları.pdf 7,2 MB Kütüphane 1 Kemal Tahir Roman Notları 3 Patriyot Ömer Gülen Azap Çıkmazı Bağlam Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1 Kemal Özer Sevdalı Buluşma Adam Yayınları.pdf 744 KB Kütüphane 1 Keml Tahir Notlar Sanat Edebiyat 1 Bağlam Yayınları.pdf 16,4 MB Kütüphane 1 Kollontai Marksizm ve Cinsel Devrim Tüm Zamanlar Yayıncılık.pdf 16,1 MB Kütüphane 1 Komünist Enternasyonal Programı 1928 İnter Yayınları.pdf 3,6 MB Kütüphane 1 Korkut Boratav 1980'li yıllarda Türkiye'de Sosyal Sınıflar ve Blüşüm Gerçek Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Korkut Boratav İstanbul ve Anadolu'dan Sınıf Profilleri İmge kitabevi.pdf 5,4 MB Kütüphane 1 Kostantin Fedin Olağandışı Bir Yaz I Evrensel Basım Yayın.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Kostantin Fedin Olağandışı Bir Yaz II Evrensel Basım Yayın.pdf 4,3 MB Kütüphane 1 Kostantin Paustovski Bataklık Yar Yayınları.pdf 4,5 MB Kütüphane 1 Ksenophon Anabasis On Binlerin Dönüşü Parola Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1 Küba Komünist Partisi 4. Kongre Belgeleri Dünya Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1 Larissa Reissner Hamburg Barikatları Oda Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1 Laszlo Krasznahorkai Savaş ve Savaş Can Yayınları.pdf 7,2 MB Kütüphane 1 Le Duan Vietnam Devrimi Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 8,8 MB Kütüphane 1 Lee Lockwood-F. R. Alleman Fidel Castro Konuşuyor 7-9-15-19-20-21. sy. değiştirilmesi gerekiyor 1.pdf 985 KB Kütüphane 1 Lenin 1905 Devrimi Üzerine Yazılar Yöntem Yayınları.pdf 8,3 MB Kütüphane 1 Lenin 1917 İnter Yayınları.pdf 9,5 MB Kütüphane 1 Lenin Aydın Kesimi Üzerine Başak Yayınları.pdf 11,8 MB Kütüphane 1 Lenin Barış İçinde Bir Arada Yaşama Ekim Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1 Lenin Bir Adım İleri İki Adım Geri Sol Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1 Lenin Biyografi Sorun Yayınları.pdf 13,2 MB Kütüphane 1 Lenin Burjuva Demokrasisi ve Proletarya Diktatörlüğü Sol Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1 Lenin Bölünme Üzerine Yar Yayınları.pdf 8,6 MB Kütüphane 1 Lenin Demokratik Devrimde Sosyal Demokrasinin İki Taktiği Sol Yayınları.pdf 24,3 MB Kütüphane 1 Lenin Demokratik Devrimde Sosyal Demokrasinin İki Taktiği İnter Yayınları.pdf 8,9 MB Kütüphane 1 Lenin Devlet P. D. Aydınlık Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1 Lenin Devlet ve Devrim Aydınlık Yayınları.pdf 26,2 MB Kütüphane 1 Lenin Devlet ve Devrim Emek Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1 Lenin Devlet ve Devrim İnter Yayınları.pdf 9,4 MB Kütüphane 1 Lenin Devlet ve İhtilal Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 11 MB Kütüphane 1 Lenin Devrimci Lafazanlık Temel Yayınları.pdf 5,4 MB Kütüphane 1 Lenin Devrimci Proletarya'ın 1 Mayıs Eylemi Çağrı Yayınevi.pdf 1,5 MB Kütüphane 1 Lenin Din Üzerine Ser Yayınları.pdf 2,4 MB Kütüphane 1 Lenin Din Üzerine İnter Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Lenin Doğuda Ulusal Kurtuluş Hareketleri Ant Yayınları.pdf 5,3 MB Kütüphane 1 Lenin Döneminde Komünist Enternasyonal Cilt 1 Maya Yayınları.pdf 8,2 MB Kütüphane 1 Lenin Emperyalist Ekonomizm Marksizmin Bir Karikatürü Sol Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1 Lenin Emperyalist Savaş Üzerine Günce Yayınları.pdf 25,4 MB Kütüphane 1 Lenin Emperyalizm Kapitalizmin En Yüksek Aşaması Sol Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1 Lenin Emperyalizm Kapitalizmin En Yüksek Aşaması İnter Yayınları pdf değil.pdf 1,2 MB Kütüphane 1 Lenin Felsefe Defterleri Sosyal Yayınları.pdf 16,2 MB Kütüphane 1 Lenin Gençlik Üzerine Sol Yayınları 1. Baskı.pdf 5,6 MB Kütüphane 1 Lenin Halkın Devlet Yönetimine Katılımı Üzerine Gelenek Yayınları.pdf 2,2 MB Kütüphane 1 Lenin Halkın Dostları Kimlerdir ve Sosyal Demokratlara Karşı Nasıl Mücadele Eder İnter Yayınları.pdf 11,3 MB Kütüphane 1 Lenin Halkın Dostları Kimlerdir ve sosyal Demokratlara Karşı Nasıl Svaşırlar Sol Yayınları.pdf 42,1 MB Kütüphane 1 Lenin III. Enternasyonal Konuşmaları Koral Yayınları.pdf 14,5 MB Kütüphane 1 Lenin Kadınların Kurtuluşu Akademi Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1 Lenin Karl Marks Ekonomi Politiği Sosyalizmi Taktiği Marksizm Bibliyoteği Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1 Lenin Karl Marks Hayatı Felsefesi Sosyolojisi Marksizm Bibliyoteği Yayınları.pdf 2,2 MB Kütüphane 1 Lenin Karl Marks ve Doktrini Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1 Lenin Kitle İçinde Parti Çalışması Ekim Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1 Lenin Komün Dersleri Sol Yayınları.pdf 13,1 MB Kütüphane 1 Lenin Kültür ve Kültür İhtilali Üzerine Ser Yayınları.pdf 11,7 MB Kütüphane 1 Lenin Kır Yoksullarına İnter Yayınları.pdf 437 KB Kütüphane 1 Lenin Marks Engels Marksizm Sol Yayınları.pdf 19,6 MB Kütüphane 1 Lenin Marksist Öğreti Evrensel Basım Yayın.pdf 4,5 MB Kütüphane 1 Lenin Marksizm Devlet Üzerine Öncü Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1 Lenin Marksizm ve Gençlik Koral Yayınları.pdf 11,3 MB Kütüphane 1 Lenin Marksizm ve Revizyonizm Günce Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1 Lenin Marksizmin Üç Kaynağı Sol Yayınları.pdf 2,4 MB Kütüphane 1 Lenin Markszmin Bir Karikatürü ve Emperyalist Ekonumizm Koral Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1 Lenin Materyalizm ve Ampiriokritisizm Cilt 2 İnter Yayınları.pdf 9,7 MB Kütüphane 1 Lenin Materyalizm ve Ampiryoktisizm Sol Yayınları.pdf 9,2 MB Kütüphane 1 Lenin Mektuplar Evrensel Basım Yayın.pdf 2,4 MB Kütüphane 1 Lenin Ne Yapmalı 1. Baskı Sol Yayınları.pdf 9,1 MB Kütüphane 1 Lenin Ne Yapmalı Evrensel Basım Yayın.pdf 4,5 MB Kütüphane 1 Lenin Ne Yapmalı Sol Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1 Lenin Ne Yapmalı İnter Yayınları Künye Yok Pdf Değil.pdf 1 MB Kütüphane 1 Lenin Nisan Tezleri ve Ekim Devrimi Sol Yayınları.pdf 30,3 MB Kütüphane 1 Lenin Nisan Tezleri ve Ekim Devrimi İnter Yayınları.pdf 7,7 MB Kütüphane 1 Lenin Proletarya Kültürü Yar Yayınları 4. BAskı.pdf 8,4 MB Kütüphane 1 Lenin Proletarya Kültürü Yar Yayınları.pdf 11,9 MB Kütüphane 1 Lenin Proleter Devrim ve Dönek Kautsky Bilim ve Sosyalizm Yayınları 5. Baskı.pdf 17,3 MB Kütüphane 1 Lenin Proleter Devrim ve Dönek Kautsky İnter Yayınları.pdf 13,9 MB Kütüphane 1 Lenin Proleterya Devrimi ve Dönek Kautsky Bilim ve Sosyalizm Yayınları 3. Baskı.pdf 21,9 MB Kütüphane 1 Lenin Rabochaya Gazeta'ya Makaleler Yenigün Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1 Lenin Redettiğimiz Miras Çağrı Yayınları.pdf 4,8 MB Kütüphane 1 Lenin Resimli Kısa Biyografi Konuk Yayınları.pdf 13,3 MB Kütüphane 1 Lenin RusSosyal Demokratlarının Görevleri Yeni Gün Yayınları.pdf 767 KB Kütüphane 1 Lenin Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi Sol Yayınları 355. sy. eksik.pdf 15,9 MB Kütüphane 1 Lenin Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi Sol Yayınları.pdf 12,6 MB Kütüphane 1 Lenin Sanat ve Edebiyat Payel Yayınları.pdf 28,4 MB Kütüphane 1 Lenin Sanat ve Edebiyat Üzerine Payel Yayınları 1. Baskı.pdf 10,7 MB Kütüphane 1 Lenin Sendikalar Bugünkü Durum ve Troçki!nin Hataları Ekim Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1 Lenin Sendikalar Bugünkü Durum ve Troçki'nin Hataları Üzerine Honca Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 01 İnter Yayınları.pdf 26,3 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 02 İnter Yayınları.pdf 29,3 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 03 İnter Yayınları.pdf 41,4 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 04 İnter Yayınları.pdf 22 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 05 İnter Yayınları.pdf 20,8 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 06 İnter Yayınları.pdf 45,6 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 07 İnter Yayınları.pdf 30 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 08 İnter Yayınları.pdf 25,9 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 09 İnter Yayınları.pdf 20,3 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 10 İnter Yayınları.pdf 13,6 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 11 İnter Yayınları.pdf 60,2 MB Kütüphane 1 Lenin Seçme Eserler Cilt 12 İnter Yayınları.pdf 18,1 MB Kütüphane 1 Lenin Sol Komünizm Bir Çocukluk Hastalığı Sol Yayınları 2, Baskı.pdf 2,1 MB Kütüphane 1 Lenin Sol Komünizm Bir Çocukluk Hastalığı Sol Yayınları 7, Baskı.pdf 3,5 MB Kütüphane 1 Lenin Sosyalist Üretimin Örgütlenmesi Kor Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1 Lenin Sosyalizm ve Din Evrensel Basım Yayın.pdf 1,3 MB Kütüphane 1 Lenin Sosyalizm ve Savaş Sol Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1 Lenin Sovyet Yönetiminin Örgütlenmesi Ekim Yayınları.pdf 25,9 MB Kütüphane 1 Lenin Tarım Sorunları 1 Sol Yayınları.pdf 11,1 MB Kütüphane 1 Lenin Tarımda Kapitalizm Sol Yayınları.pdf 5,8 MB Kütüphane 1 Lenin Tasfiyecilik Üzerine Sol Yayınları.pdf 6,1 MB Kütüphane 1 Lenin Tek Ülkede Sosyalist Devrim Ekim Yayınları.pdf 24,8 MB Kütüphane 1 Lenin Ulusal Sorun ve Ulusal Kurtuluş Savaşları Sol Yayınları.pdf 39,7 MB Kütüphane 1 Lenin Ulusların Kaderlerini Tayin Hakkı Sol Yayınları 8. Baskı.pdf 8,3 MB Kütüphane 1 Lenin Ulusların Kaderlerini Tayin Hakkı Sol Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1 Lenin Yaklaşan Felaket Ekim Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1 Lenin Yönetmeyi Nasıl Öğrendik Evrensel Basım Yayın.pdf 2,3 MB Kütüphane 1 Lenin vd. SanattaSosyalist Gerçekçilik Parşömen Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1 Lenin Örgütlenme Aydınlık Yayınları.pdf 9,4 MB Kütüphane 1 Lenin Örgütlenme Kaynak Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1 Lenin İlk Bolşevik Kongresi Tan Yayınları.pdf 11,7 MB Kütüphane 1 Lenin İşçi Köylü İttifakı İşçi Sınıfının Emekçi Köylülükle İttifakı Üzerine İnter Yayınları.pdf 8,8 MB Kütüphane 1 Lenin İşçi Sınıfı ve Köylülük Sol Yayınları.pdf 15,7 MB Kütüphane 1 Lenin'in Son Kavgası Öteki Yayınları.pdf 37,2 MB Kütüphane 1 Lenin-Gorki Mektuplar Özgün Yayınları.pdf 6,5 MB Kütüphane 1 Lenin-Stalin Gençlik Üzerine Evrensel Basım Yayın.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 Lenin-Stalin Komsomol ve Parti Tarihsel Yayıncılık.pdf 1,6 MB Kütüphane 1 Lenin-Stalin Örgütlenme Üzerine İnter Yayınları.pdf 7 MB Kütüphane 1 Lenin-Troçki Kronstadt Ataol Yayınları.pdf 6 MB Kütüphane 1 Leninizm Leninizm Nedir 1. Defter İnter Yayınları.pdf 4,4 MB Kütüphane 1 Leninizm Leninizm Nedir Yıldız Yayınları.pdf 10 MB Kütüphane 1 Leninizm Proletarya Diktatörlüğü 3. Defter İnter Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1 Leninizm Proleter Devrimin Stratejisi ve Taktiği 7. Defter İnter Yayınları.pdf 572 KB Kütüphane 1 Leninizm Proleter Devrimin Teorisi 2. Defter İnter Yayınları.pdf 5,9 MB Kütüphane 1 Leninizm Tarım ve Köylü Sorunu 5. Defter İnter Yayınları.pdf 5,8 MB Kütüphane 1 Leninizm Ulusal Sorun ve Sömürge Sorunu 6. Defter İnter Yayınları.pdf 6,6 MB Kütüphane 1 Lev Leontiev Marksist Ekonomi Politiğin İlkeleri Sol Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1 Lewis Thomas Bir Hücrenin Yaşamı E Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1 Lise Vogel Marksist Teoride Kadın Pencere Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1 Louis Aragon Elsa'nın Gözleri Kırmızı Yayınları.pdf 1,5 MB Kütüphane 1 Louis Athusser Güncel Müdahaleler İthaki Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1 Ludwig Feuerbach Tanrıların Doğuşu Say Yayınları.pdf 12 MB Kütüphane 1 Luo Kuangpin-Yang Yiyen Kızıl Kayalar Kaynak Yayınları.pdf 5,3 MB Kütüphane 1 M. Kagan Estetik ve Sanat Dersleri İmge Yayınları-.pdf 10 MB Kütüphane 1 M. Olcay Çam Kırlangıç Histeri Saray Yayınları.pdf 665 KB Kütüphane 1 Mahlon B. Hoagland Hayatın Kökleri Tübit
5
30
Üstünüz Ümitvarız İman emniyettir, güvendir ve elbette ümittir. İslâm ise selamdır, selamettir, teslimiyettir. Allah’a teslim olan ümidini kaybetmez. Müslüman beyniyle, kalbiyle, ruhuyla, bedeniyle Âlemlerin Rabbi’ne teslim olur. Bu teslimiyette hem dünya hem ahiret için büyük nailiyetler, lütuflar vardır. Bu teslimiyet öyle bir tılsımdır ki varlıkta ve darlıkta, hastalıkta ve sağlıkta, her durumda her yerde insanı huzurlu, geleceğe güvenli, başını dik, gönlünü huzurlu kılar. Mümin ümitvardır Dünya imtihan dünyasıdır. İnsan hayatta bazı zorluklarla karşılaşabilir. Böyle durumlarda ümitsizlik insanı yiyip bitiren bir hastalıktır. Günahtır. Dahası, insanı dinden bile çıkarabilir. İmanın geçerli olmasının şartları vardır: • İman çaresizlik halinde olmamalı; yani kişi baskı altında veya zorla iman etmiş olmamalıdır. • İnanan kişi yeise kapılmamalı, Allah’ın rahmetinden ümidini kesmemelidir. • İnanan kişi kendisinin cennetlik olduğundan emin olmamalıdır. • Kesin farz olan dinî bir hükmü veya Kur’an-ı Kerim’den bir ayeti ve doğruluğu kanıtlanmış tek bir hadis-i şerifi bile inkâr etmemeli, hafife almamalı ve alay etmemelidir. Görüldüğü üzere ümit, imanın muhtevasına dahildir. Dolayısıyla ümitvar olmak imanın geçerli olmasının temel şartlarındandır. Yüce Rabbimiz mealen: “Gevşeklik göstermeyin ve üzülmeyin. Eğer inanmışsanız, şüphesiz en üstün olan sizsiniz.” (Âl-i İmran 139) buyuruyor. Bu ayet-i kerime hakikatte mümin olanların bütün insanlardan üstün olduğunu beyan eder. Müminler arasında üstünlük takvada iken, insanlar arasında üstünlük imandadır. Ayet-i kerimeden de anlaşıldığı üzere mümin gevşemez, üzülmez ve ümitsizliğe düşmezse üstündür. Bunun için zamanın fitneleri ne olursa olsun, müslüman bozulmadan, yılmadan, usanmadan çalışmalı, ümidini hep diri tutmalı ve ümitvar olmalıdır. İnsan öleceğini bilerek yaşayan bir varlıktır. İnsanı yaşatan ümittir. Dünyada kaybettiğimiz her bir sevdiğimiz yakınımız ayrı birer ümidimizdir. Kaybettiğimiz o kadar çok şey vardır ki; diyelim babamızı, annemizi, teyzemizi, akrabalarımızı veya dostlarımızı kaybettik. Hepsiyle sağlam tek bir bağımız kalır; o da cennette beraber olmak. Tüm sevdiklerimizle, evliya, enbiya ile cennette beraber olmayı ve Cemâlullah ile müşerref olmayı ümit ederiz. Ümidi olmazsa yaşayamaz insan. Ümitsiz insan mutsuz insandır; kötümser ve karamsardır. Hastadır. Ümitvar olamayan kimseler hiçbir işte hamle yapamaz, atılgan olamazlar. Çünkü böyle kimselerin başarmaya ve bir şeyler elde edeceğine ümidi yoktur. Ancak ümitvar olan hamleler yapar. Tıpkı İstanbul’un manevi fatihi Ebu Eyyûb el-Ensarî r.a. gibi atılgan olur. O mübarek sahabi yaşlı olmasına rağmen bir hadis-i şerifin müjdesine nail olabilme ümidi ile at üstünde onca yolu kat ederek İstanbul’a gelmedi mi? Yolda dinlenme tesisleri yoktu. Evi, yatağı atıydı. Belki İstanbul’un fethini dünya gözüyle göremedi. Fakat o bu yolda can verdi. İstanbul’u fethedenler de onu unutmadı. O gün bugündür, kabrini günde binlerce müslüman ziyaret ediyor. Binler, milyonlar onun yanında Allah Tealâ’ya el açıyor. Ümitli ve iyimser olmak, sahibini olgun kılan bir vasıftır. İslâm insana iyimserliği kazandırır. Allah Tealâ “Gerçek şu ki, kâfirlerden başkası Allah’ın rahmetinden ümidini kesmez.” (Yusuf 87) buyuruyor. İnkârda inat ettikleri için kâfirler Allah’ın rahmetinden ümidi keserler. Halbuki bir hadis-i şerifte Efendimiz s.a.v.: “Kâfir, Allah’ın rahmetini tam olarak kavrayabilseydi, O’nun cennetinden asla ümidini kesmezdi.” buyurmuştur. (Müslim, Tevbe, 23) İsyanda, günahta ısrar edenler de günaha devam edebilmek için “Allah beni affetmez” diyerek haram kapısını açık bırakmaya devam ederler. Oysa günahların çokluğu ümitsizlik sebebi olmamalıdır. Zümer süresinin 53. ayetinde Rabbimiz şöyle buyurur: “De ki: Ey nefslerine karşı aşırıya giden kullarım! Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin. Allah bütün günahları bağışlar. Çünkü O bağışlayandır, merhametlidir.” Günahımız ne kadar çok olursa olsun, Rabbimizin rahmeti daha çoktur. Yüce Kitabımız’da “Rahmetim her şeyi kuşatmıştır.” (A’raf 156) buyurulmuştur. Kudsî bir hadis-i şerifte ise “Rahmetim gazabıma üstün geldi.” (Buharî, Tevhid 22; Müslim, Tevbe15) buyurulur. Meşhur hadis âlimimiz İmam Nevevî rh.a., korku ve ümit ile ilgili sahih hadis-i şerifleri incelediğini; ümit ile ilgili olanların korku ile ilgili hadislerden daha fazla olduğunu belirtir. Ali el-Kârî rh.a. de “Ümitvar olmak için sadece “Rahmetim gazabıma üstün geldi.” hadisi bile yeterlidir.” demiştir. Büyük dava sahibi Müminin üstün olması demek, davasının da büyük ve üstün olması demek. Fakat insanın davası süflî, düşük, ucuz olursa, o daima yenilmeye mahkûmdur. Çünkü imanın gerektirdiği ufka sahip değildir. İnsan, davasının fani dünya mı ebedi ahiret mi, menfaat mi ümmet mi olduğuna bakmalı, niyetini kontrol etmelidir. Davası Allah için, ümmet ve ahiret içinse kazançlıdır. Fakat menfaat ve dünya ise kayıptadır. Dünyayı yönettiklerini sananlar da aldanmaktadır. Çünkü inanan bilir ki, kâinatı Allah idare eder. Allah ne dilerse o olur. Nasıl dilerse o şekilde olur. Her zaman, her şey O’nun takdiriyle cereyan eder. İnsan sahipsiz değildir. Sahibi vardır; o da Allah Tealâ’dır. Yüce Mevlâ bizi de kâinatı da yarattığı gibi yönetiyor. Kâinatı idare eden O ise, O’na teslim olanın endişesi olur mu? Allah Tealâ ve melekler insanın yanındadır. Yeter ki biz onlarla beraber olduğumuzu unutmayalım. Yegâne sahibimiz olan Allah’a itimadımızı bozmayalım. Tıpkı Yusuf a.s. gibi... O, kardeş tuzağına düştü. Kuyuya atıldı. Rabbi onu orada bırakmadı. İmtihandan geçirdi, teslimiyetini ölçtü. Yusuf a.s. esir oldu. Köle olarak satıldı. Zindanda kaldı. Allah Tealâ hep onunla beraberdi. O da ümidini hiç yitirmedi. Hatta bir defasında Allah Tealâ’dan değil de, rüyasını tabir ettiği zindan arkadaşından beklenti içine girince birkaç yıl daha fazladan hapiste kaldı. Fakat sonunda çıktı ve vezir oldu. Cenab-ı Hak onun zikrinden razıydı ki bize de onu zikrettiriyor. Allah Tealâ çilelerden geçen nice peygamberleri ve evliyaları insanlara asırlardır andırmıyor mu? O, kendisini unutmayanı hem unutmuyor hem de unutturmuyor. Yeter ki sıkıntılarımız, dertlerimiz, çilelerimiz Allah için olsun. Allah yolunda olsun. Allah için çalışalım, Allah için yorulalım. O sözüne sâdıktır. Kimseye borçlu kalmaz. Az bir gayretimize bol ihsanlarda bulunur, bizi sevindirir. Yeter ki insan kendi nefsi, menfaatleri için değil, Allah için çalışsın. Allah için çalışanlar tüm dünyada İslâm’ın, imanın gönüllere hakim olması için gayret ederler. Bir eline dünyayı, bir eline de güneşi verseler, Peygamberimiz s.a.v. gibi yüce davasından vazgeçmezler. Engeller, zorluklar karşısında yılmazlar. İmanları, ümitleri onları daima ayakta tutar. Bugün İslâm dünyasının birçok yeri kan ağlıyor. Buna rağmen asla ümitsiz olmamalıyız. Çünkü müslüman cesurdur. Kaybetme endişesi yoktur. Düşmandan korkmak bir yana, düşmanının kalbine korku salar. Korkak değil, yiğittir. Yiğit gibi çalışır. İslâm âleminin iki asırdır ayağa kalkması bekleniyor, fakat engelleniyor. Günümüzde milyonlarca kardeşimiz çile çekiyor, meşakkat içinde musibetlerle boğuşuyor. Körfez Savaşı’ndan beri yıllardır Irak’tan hava durumu raporu gibi ölüm haberleri geliyordu. Sekiz yıldır tarumar edilen, binlerce şehit verilen, dul ve yetimlerin hayat mücadelesi verdiği Suriye içimizi acıtıyor. Her gün şehit kanlarıyla sulanan işgal altındaki Filistin, ümmetin kanayan yarası olarak duruyor. Kudüs-ü Şerif öksüz ve yetim misali sahibini bekliyor. Beş yıldır iç savaş yaşayan Yemen, Şiî ve Vehhabilerin güç gösterisine kurban ediliyor. İki yüz bin insan koleradan ölmek üzere son anlarını yaşıyor. Mısır halkı, cunta zulmü altında inliyor. Libya’da iç savaş devam ediyor. Cezayir’de, Tunus’ta dindar müslümanlar engelleniyor, üzerlerinde oyunlar oynanıyor. Budistler Myanmar’da, Arakan’da müslümanlara hayat hakkı tanımıyor. Ya öldürüyor ya sürüyorlar. Doğu Türkistanlılar Çin zulmü altında perişan; dinî vecibelerini yapmaları engelleniyor, oruç tutmaları yasaklanıyor. Yasaklar ihlal edildiğinde katliama neden oluyor. Hindistan ve Pakistan arasında gerilim yükseliyor. Afrika müslümanları açlıkla ve yoklukla hayat mücadelesi veriyor. Kısaca, tüm müslümanlar can derdindeyken diğer milletler hâkimiyet, sömürge ve petrol derdindeler. İslâm dünyasında millet iradesi ve seçim olsun istemiyorlar. Krallar, diktatörler, darbeciler destekleniyor. Batı’da da İslâm düşmanlığı yaygınlaştırılmaya çalışılıyor. Bunun en yakın örneği Yeni Zelanda’da iki camide Cuma namazındaki elli bir masumun şehit edilmesidir. Mazlum müslümanları teröristlikle suçlayanlar dünyada bir yahudi, hıristiyan, ateist ve budist terörü estirildiğini görmek istemiyorlar. Daha can yakıcı olanı ise İslâm dünyasında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Dubai gibi zengin ülkeler kendi kanından, kendi dininden kendi coğrafyasından olduğu halde bir Filistinli’ye bir Suriyeli’ye dahi yardımı çok görüyor, Amerikan silah sanayini besliyor. Paralarını Batı’da batırıyorlar. Dünya İslâm’ı bekliyor Özetle, hem dünyada hem de İslâm aleminde bir sancı var. Bu sancı İslâm âleminin ölümüne değil, doğumuna işaret eden sancı olarak görülüyor. Sancısız doğum sağlıklı değildir. Sağlıklı ve tabii olan sancılı doğumdur. Bu sıkıntıların yanında güzel şeyler olduğunu da görmek gerekir. Mesela, bugün Avrupa’da birçok cami açılıyor. İngiltere’de yüzlerce kilise satın alınıp camiye çevriliyor. Avrupa’da, Amerika’da, Rusya’da, Çin’de ikinci din İslâm. Gayrimüslim ülkelerde bile Cuma ve bayram namazları sokaklara taşıyor. Camiler almadığı için Cumalar iki kere kılınıyor. Birkaç milyon müslümanın bulunduğu İngiltere’de bir milyondan fazla müslüman cuma kılarken, aynı İngiltere’de altmış milyondan fazla hıristiyandan pazar günü kiliseye gidenler bir milyonu bulmuyor. Batıda bencillik had safhada. Aile, ahlâk çökmüş durumda. Teknolojinin medenîlik olmadığını anladı Avrupa. Amerika, elindeki imkânları emanet edecek nesil bulamıyor. Bütün dünyada geleceğin müslümanların elinde; kurtuluşun, huzurun imanda olduğu açıkça görülüyor. İslâm geliyor, dünya İslâm’a gebe. İşte bu yüzden bâtıl cephesi panikte, plan üstüne plan yapıyor. Olan bitene ve maruz bulunduğumuz meselelere bizim açımızdan bakınca; dünya imtihan dünyasıdır. İmtihanlara sabretmeden, çilelere göğüs germeden üstün olunmaz, cennet kazanılmaz. Müberrâ kitabımız Kur’an-ı Kerim’de mealen buyuruluyor ki: “(Ey müminler!)Yoksa siz, sizden önce gelip geçenlerin başına gelenlerin benzeri sizin de başınıza gelmeden cennete gireceğinizi mi sandınız?!” (Bakara 214) Efendimiz s.a.v. de Mekke’de işkence gören ilk müslümanlara hitaben şöyle buyurur: “Sizden önceki ümmetler içinde öyle kimseler bulunuyordu ki, (zalimler tarafından) yakalanıyor, yerde bir çukur kazılıp içine gömülüyordu. Sonra büyük bir testere getirilip başı üzerinden bedeni ikiye bölünüyordu. Fakat bütün bunlar onu dininden döndüremiyordu. Yemin ederek söylüyorum ki, Allah bu işi (İslâm’ı) mutlaka tamamlayacak. Öyle ki, bir süvari Sana’dan Hadramut’a kadar tek başına yolculuk edecek de, Allah’tan ve bir de koyun sahibi ise koyunlarına kurdun saldırmasından başka hiçbir şeyden korkmayacak. Fakat siz acele ediyorsunuz!..” (Buhârî, Menâkıbu’l-Ensar, 29) Görüldüğü gibi önceki ümmetler gibi İslâm ümmeti de bazı zamanlarda çeşitli sıkıntılardan geçmiş, bugün de geçiyor. Ashab-ı Kiram imanları, sabır ve fedakârlıkları sayesinde Allah Tealâ’nın yardımı ile hem dünyada zafere ulaşmışlar hem de İslâm’ı yaşamış ve yaşatmışlardır. Kısa sürede İslâm’ı on milyon kilometrekareye hâkim kılmışlardı. Bazıları daha hayatta iken cennetle müjdelenmişlerdi. Şu anda yolumuz engebeli, imkânlarımız kısıtlı olabilir. Dost az, düşman çok olabilir. İmanımız varsa imkânımız var, üstünüz demektir. Ümitvarız demektir. Çünkü bu yolun sonu cennettir. Güzelliktir. Asıl olan yolda önümüze çıkan engeller değil, sonundaki güzelliklerdir. Yeter ki hedefi şaşırmayalım. Mümin dünya sıkıntılarına takılıp kalmaz. İlahî takdirin onu yeri geldiğinde dünyada da güldüreceğini bilir. Fakat dünya sevincinden ziyade, hiç hüzünlenmeyeceği, peşinden üzüntünün gelmeyeceği süresiz, sonsuz bir sevincin ümidiyle sevinir. İşte mümin dünya hayatını bu sonsuz sevincin ümidiyle yaşar. Bu yüzden hayat enerjisini, coşkusunu kaybetmez. Bilir ki madem inanıyor, yolun sonu aydınlık. Bu yüzden bizim yaşlılarımız Batı’da olduğu gibi karamsar ve bunalımlı değil, tam aksine neşeli ve rahat insanlardır. İnsanı sevindirecekse ebedi nimetler sevindirir, cennet sevindirir. Rahatlatacaksa cennet rahatlatır. İnsan dünyada bir evim, bir arabam, işim, eşim, evlatlarım, torunlarım olsun diye ömrünü adar. İçinde on, on beş yıl kalıp kalmayacağı meçhul bir dünya evine sahip olmak için senelerce uğraşıp didinir. Fakat sonsuzluk evi için ne yapar? Yılmadan, usanmadan Mümin, sonsuz cenneti kazanmak için dünyada bazen malını, bazen canını Allah yolunda feda eder. O’na emanet eder. O’nun uğrunda mücadele ederken düşmanına yenilse ve şehit olsa da galiptir. Altmış dokuz hafız sahabinin tuzağa düşürülüp şehit edildiği “Maûne Kuyusu Faciası”nda yaşanan şu tablo ne kadar ibretliktir: Düşman, pusuya düşürülenlerden biri olan hafız sahabi Âmir b. Fuheyr r.a.’a mızrağını saplar. Mızrak göğsünden girip sırtından çıkmıştır. Fakat Âmir b. Fuheyr r.a. şöyle haykırır: “Vallahi ben kazandım!” Katil şaşırır. “Ben yendim ama o kazandı öyle mi?” diye sorar. Mızrağı saplayan Cebbar b. Sülmâ’dır. O an bunu anlayamamıştır. “Ben öldürdüm fakat o nasıl kazandı?” sorusunun cevabını aramaktadır. Rivayete göre şehidin naaşının semaya yükselişine şahit olur. Gönül gözü açılır, nihayet sorusunun cevabını alır. Hz. Âmir r.a.’a şehadet nasip olurken ona da kelime-i şehadet nasip olur. İnanan her durumda galiptir. Hem galip geldiğinde hem de yenik düştüğünde kazanır ve kazandırır. Çünkü mümin sonsuz cennetin adamıdır. Tabii ki müslüman yatarak cenneti ümit edemez. Hani Peygamberimiz s.a.v. peygamberlik verildiğinde endişeyle eve gelip üstünü örtmüştü. Sonra “Ey örtüsüne bürünen! Kalk ve (insanları) uyar. Ve Rabbini yücelt!” (Müddessir 1-3) buyurulmuştu. Rabbimiz bu ayetleriyle her müminin ümidinin yanında gayretinin de olmasını murad etmektedir. Müminin ümidi ile hayatı uyumludur. Ümidi doğrultusunda çalışmayan, ona göre hareket etmeyen kimse tutarsızdır, başarısızlığa mahkûmdur. Müminin kalbi ile beyni, ruhu ile bedeni uyumlu olduğu gibi, ümidi ile gayreti de uyumludur. Ümit insana heyecan verdiği gibi insanın genç kalmasını da sağlar. Bu hususta şu hadise ne kadar ibretliktir: Yunanistan’da seksen yaşında bir müslüman nine, beldesindeki belediye binasına çağrılır. Fakat hiç Yunanca bilmemektedir. Başkan tercüman aracılığı ile sorar. – Bunca yıldır hiç Yunanca öğrenmedin mi nine? Nine cevaben der ki: – Bu topraklarda bu kadar hüküm süreceğinizi, Anadolu’daki kardeşlerimizin de bu kadar gecikeceğini hiç düşünemedim! Yaşlı ninenin yıllarca din kardeşlerinin geleceği ümidi ile yaşadığını görmek bize bir ümit vermiyor mu? Bu, Osmanlı yetimi Balkanlar’dan sadece bir örnektir. Ninenin ümidi hâlâ taze, kendisi yaşlı ama ümidi gençtir. Ruhen Yunan’a hiç teslim olmamıştır. Gayretsiz himmet Müslüman, müslüman olmayanlara ulaşmak ve onlara İslâm’ı ulaştırmakla sorumludur. Nimetler ve imkânlar arttıkça mesuliyetler de artar. İman arttıkça da mesuliyet duygusu artar. Sahabi efendilerimizin pek çoğunun dünyanın dört bir tarafına dağılmış, memleketlerinden fersah fersah uzakta vefat etmiş olmalarının sebebini işte bu iman ve sorumluluk ilişkisinde aramak gerekir. Dünyada gülmek de ağlamak da geçicidir, asıl değildir. Müslümanın ölçüsü hiçbir bahaneye sığınmadan, şartların ağırlığına bakmadan, ümitsizliğe kapılmadan çalışmaktır. İmanı uğruna çilelere katlanır. Dünyada hedefine ulaşamasa da ahirette mutlaka ulaşacaktır. Hatırlarsak Efendimiz s.a.v. ve ashabı ilk olarak fakirlikle, zayıflıkla, işkencelerle, Ebu Cehillerle, Ebu Leheblerle imtihan edildiler. Sabrettiler, ümitlerini hiç yitirmediler. Sonra cihatla imtihan edildiler. Bazen galibiyetle bazen savaşın acı yüzüyle karşılaştılar. Ama en zor anlarda bile vazifelerine ümitle sarıldılar. Hendek kazarken fetihlerle müjdelendiler. Münafıklar bu müjdelere gülüyor, alay ediyorlardı. “Kuşatma altında ekmek dahi bulamayan bu insanlar mı fetih yapacak” diyorlardı. Ama orada alaya alınan ashabın çoğu bu fetihlerin bir kısmını hayatta iken gördü. Arap Yarımadası tamamen fethedildi. Kudüs alındı. Bizans çok toprak kaybetti. İran Sasani İmparatorluğu tarihe gömüldü. Ve bütün bu fetihler daha Hz. Ömer r.a. döneminde gerçekleşti. Müminler bilir ki en büyük çileler başta peygamberlerin, sonra peygamber vârisi Allah dostlarının başından geçer. Hz. Adem a.s. yıllarca gözyaşı dökmüş, tevbe etmiştir. Hz. Yusuf a.s. kuyuda ve zindanda nice zorluklara göğüs germiştir. Hz. Eyüp a.s. varlıktan sonra darlık ve hastalık çileleri çekmiş, senelerce sabretmiştir. Hz. İbrahim a.s. Nemrut’la, canıyla, babasıyla, hanımıyla, evladıyla imtihan edilmiştir. Peygamber Efendimiz s.a.v. ve ashabı ise tahammül sınırlarını zorlayan imtihanlardan geçmişlerdir. Efendimiz s.a.v. babasını görmemiş, annesini küçük yaşta kaybetmiştir. Hayatta iken altı evladını bizzat kendi eliyle toprağa vermiştir. Hz. Fatıma r.anhâ hariç, bütün evlatları kendisinden önce vefat etmiştir. Evlat acısı çekmiş, sabretmiş ve sabrı tavsiye etmiştir. Bilal-i Habeşî r.a. çölün kızgın kumları üzerinde süründürülmüş, fakat yine de efendisi Ümeyye b. Halef’e boyun eğmemiş; “Lat, Menat, Uzza” dememiştir. “Allah ehad!” diye haykırmış, ruhsatla amel etmemiştir. Bugün “şuna cevaz var mı, faiz alsam ne olur, işim ağır orucu bozsam olur mu” diyenler onun haykırışını duyar mı? İslâm’ın ilk şehidesi Sümeyye Hatun bir ayağı bir deveye, diğer ayağı başka bir deveye bağlanıp işkence ile şehit edildi. Sonuçta kim kazandı? Ebu Cehiller, Ebu Lehebler, putlara, insanlara secde edenler, kandisine secde edilmesini bekleyenler galip gelebildi mi? Siyah bir köle olarak olarak pazarlarda alınıp satılan Bilal-i Habeşî r.a. Allah’ın Rasulü’nün müezzini oldu. Nice fetihler, zaferler gördü. Rabbimiz’in “en büyük başarı” olarak nitelendirdiği cennet de onu bekliyor. Kendilerini insanların efendisi, üstünü gören kibirli ve küstah Ebu Cehiller ile Ebu Cehil tiynetliler ise yenildiler. Asıl yenilgi ve hüsran ise biraz ötede; cehennemin en iştahlı alevleri onları bekliyor! Dünya rahat etme yeri değildir.Peygamber Efendimiz s.a.v. ve ashabının yaşadığı çağa “Asr-ı Saadet: Mutlu Asır” diyoruz. Ama onların saadeti konforlu hayat, haz ve eğlence değildi. Ne tuhaf, şimdi saadeti, mutluluğu böyle anlıyoruz. Saadet cennete yakın olabilmektir. Bu da iman ne kadar kavi ise o kadar mümkündür. Şu halde o asrın saadeti cennete yakınlığı, o kutlu neslin Âlemlerin Rabbi tarafından övülmesi, cennetle müjdelenmesi idi. Efendimiz s.a.v. Mekke’de müşriklere, Medine’de de münafıklara sabretti. Müşriklerle, yahudilerle ve hıristiyanlarla hiç bitmeyen mücadele vardı. Gazalar, seferler, seriyyeler, daima birbirine eklendi. Rahatı, uykuyu dinlenmeyi ahirete bıraktı. Hayatı boyunca hiç gevşemedi, ara vermedi. Asıl üstünlük Engeller ve zorluklar kulun kalitesini ve Allah katındaki değerini artırmak içindir. Demir nasıl ateşte dağlana dağlana suya sokularak çelikleştiriliyorsa, insan da sıkıntılarla kuvvet ve kalite bulur. Ama şu farkla ki kızgın demir suya daldırıldığında adeta feryat eder, dumanlar içinde kalır. İnsan ise kalbini Rabbine bağlamalı, O’na güvenmeli, sükûnetini muhafaza etmelidir. “Rabbim Allah’tır” diyen müminin başka derdi olmaz. Derdi ahirettir, dünya endişesi olmaz. Fakirlik ona zarar vermez. Hastalık onu ezemez, ölüm sindiremez. Savaş meydanı onu tedirgin etmez. Zorluklar onu yıpratamaz. Cenneti gözledikçe, Allah’a inandıkça, ümidini korudukça huzurludur. Asr-ı saadette yaşayanlar gibi... Umutludur, mutludur. Müslümanlar olarak son iki asırdır adeta sonbahar ve kışı yaşıyoruz. Şimdi bir yanda rüzgârlar sert eserken diğer yanda baharın uyanışını hissediyoruz.İnşallah önümüz saadetli bir yazdır. Bugünkü müslümanların sıkıntıları baharda kıştan kalma günler gibi. Müslümanlar ilkbaharı yaşarken küfür tarafı sonbahara girmiş bulunuyor. Yani önleri kış. Sonbaharın yazdan kalma güneşli günleri aldatmamalı. Gelecek, iman edip sâlih ameller işleyen müminlerindir. Hem dünyada hem ahirette müminler kazanacak, kâfirler kaybedecektir. Müminler sevinecek, kâfirler üzülecektir. Yeter ki kimliğimize sahip çıkalım, Rabbimize güvenip dayanalım. Yeter ki O’nunla ahdimizi bozmayalım. Âlemlerin Rabbi ile yaptığımız sözleşme hem en önemli sorumluluğumuz hem de en büyük gücümüz. Biz kelime-i şehadetle hem iman ediyoruz hem ahit yapıyoruz. Allah Tealâ’nın, Rasulü s.a.v. ile bildirdiklerine uyacağımıza, Allah için çalışacağımıza söz veriyoruz. Sözden caymanın bedeli elbette kime söz verdiğine göre değişir. Biz Âlemlerin Rabbi olan Allah’a söz verdik. Gazneli Mahmud, Hindistan seferlerinin birinde düşman ordusunun kendi ordusundan hayli çok olduğunu görünce, zafer nasip olursa ganimetleri fakirlere dağıtma sözü verir, yani adak yapar. Müthiç bir savaşın ardından küçük Gazne ordusu büyük Hint ordusunu yener. Ele geçen hesapsız ganimeti gören bazı önemli kişiler Gazneli Mahmud’u adağından vazgeçirmeye çalışırlar. Gazneli Mahmud da tereddütte kalıp âlimlerine adaktan dönebilme imkânını danışınca şu müthiş cevabı alır: – Bir daha Allah’a işin düşmeyecekse O’na verdiğin sözü, adağını bozabilirsin! Allah Tealâ’nın yardımına bir defalığına, bir süreliğine değil, her an her yerde muhtacız. Sadece dünyada değil, ahirette de muhtacız. Onun için Elest sözümüze sâdık kalmalı, ahdimizi hiçbir zaman bozmamalıyız. Ahdimize sâdık kalırsak Allah’ın yardımı her zaman gelir. Malesef iki asırdır İslâm dünyasında yaşanan sıkıntılar sebebiyle pek çoğumuz “öğrenilmiş çaresizlikler” yüzünden bugün ümitsizlik krizi yaşıyor. Bu ümitsizlik İslâm âleminin aslı üzere yeniden inşa ve ihyasında en büyük engel. Halbuki dünya şuurlu müslümanlardan, özellikle de Anadolu insanından çok şey bekliyor. Şu hadise bunun güzel örneklerindendir: Hindistanlı bir âlim Türkiye’den gelen misafirlerini koltuğa oturtuyor, kendisi de yere oturuyor. Âlimin oğlu babasına diyor ki: “Bunlar senin bildiğin Anadolu insanı değil!” Âlim zât çocuklarına diyor ki: “Evlatlarım, siz bu asil milletin şu anki haline bakıyorsunuz. Ben ise geçmişte yaptıklarına, bin yıllık hizmetlerine ve gelecekte yapacakları hizmetlere bakıyorum!” İnsanın kendisine söylediği en büyük yalan mazerettir. Müslüman, her türlü engele rağmen mazeret ileri sürmemelidir. Bir şey yapmaya niyetlendiğinde “yarın değil bugün” demelidir. Hangi şartlarda olursa olsun ümitsizliğin imansızlık olduğunu bilmelidir. “Öğrenilmiş çaresizlik” hastalığından kurtulmalıdır. Öğrenilmiş çaresizlik Bu “öğrenilmiş çaresizlik” psikolojide kullanılan bir tabir. Bir deneyde filleri yavru iken bir direğe zincirle bağlıyorlar. Zinciri koparamayacağını anlayan fil bir daha teşebbüs etmiyor. Büyüdüğünde onlarca tonluk cüssesiyle bir hamlede zinciri kırma imkânı varken buna teşebbüs bile etmiyor. Çünkü çaresizliği öğrenmiş. Artık engel bedeninde değil, beyninde. Buradan hareketle yaklaşık yüz yıldır neden saçma sapan bir eğitim sistemine maruz bırakıldığımızı, kendimize ait her unsur aşağılanırken Batı’nın yüceltildiğini, gözümüzde prestijli hale getirildiğini siz çözümleyin. Günümüzde yaşadığımız pek çok hadiseye bir de bu “öğrenilmiş çaresizlik” (öğrenilmiş yenilgi de diyebiliriz) kavramı üzerinden bakın. Yenilmişlik duygusu ve ümitsizlik onurlu ve şuurlu bütün müslümanların reddettiği bir hal olmalıdır. Kâfirler istemese de Allah Tealâ nurunu tamamlayacak. Kur’an-ı Hakim’de buyurulur ki: “Onlar ağızlarıyla Allah’ın nurunu söndürmek istiyorlar. Halbuki kâfirler istemeseler de Allah nurunu tamamlayacaktır.” (Saff 8) Düşünün ki Birinci Dünya Savaşı’nda İslâm âleminin başını kestiler, gövdesini parçaladılar. Elini ayağını birbirine doladılar. Hâlâ birbirine düşürmeye çalışıyorlar. Ama artık İslâm âlemi uyanmaya başladı. Tedirginlik ve panik bundan. Bir zamanlar Moğol ve Haçlı istilalarından sonra Selçuklu ve Osmanlı doğmuştu. Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarından sonra müslümanlar ezilmiş ve dağılmış olarak geçim sıkıntısından, Batı kuklası zalim idarecilerden kurtulmak için dünyaya yayıldılar. Onların planı para kazanmaktı belki ama Allah’ın muradı dünyaya İslâm’ı yaymaktı, biz bilemiyoruz. Zorlukla beraber kolaylık Ümitvar olmak deyince “İnşirah Suresi”ni unutmamak gerekir. İnşirah açılmak ve ferahlamak anlamına gelir. Bu sure Mekke’de indirilmiştir. Sure-i celîlede Rabbimizin Peygamberimiz s.a.v.’e lütufları özetlenir, her zorlukla beraber mutlaka bir kolaylığın olduğu bildirilir. Böylece müşriklerin amansız baskı ve işkencelerine karşı en sıkıntılı zamanlarında Efendimiz s.a.v. ve ashabına ümit verilmekte, teselli edilmektedir. Umutsuzlara umut, hastalara şifa, çaresizlere ümit olan bu sure inince Efendimiz s.a.v. 5 ve 6. ayetlerde zorluğun yanında kolaylığın da bulunacağının iki defa zikredilmesiyle kendisine inananlara şöyle seslenir: “Müjdeler olsun! Size kolaylık geldi; artık bir zorluk iki kolaylığa asla galip gelemez!” (Muvatta, Cihad, 6) Kolaylığın şartı zorluktur. İnsanı olgunlaştıran çilelerdir. Elmas nasıl yontulmadan mükemmelleşmezse insan da acı çekmeden olgunlaşamaz. Denizle karanın birleştiği sahilde taşlar pürüzsüzdür. Dalgalar tarafından dövüle dövüle pürüzler gider, cilalı gibi olur, parıldar. Sıkıntı ve çileler azaptan kurtulma vesilesidir. Hatta bazen kurtuluş çilededir. Kısacık dünya zorluğuna sonsuz cennet mükâfatı vardır. İyimserliği kazanmanın yollarından biri Hak’tan gelen nimetlerin şuurunda olmaktır. Elhamdülillah müslümanız. Sıkıntılarımız var ama nice hoş günler de geçirdik. Önümüzde daha nice güzel günler var. Belki dünyada, mümin olarak vefat edince muhakkak ahirette... Orada vaadedilen nimetleri dünyada ne bir göz gördü ne de bir akıl anladı. Ümit duygusunu geliştiren bir başka unsur da iyimser insanlarla dost olmaktır. Peygamberler, Allah dostları velîler, ârifler, ilmiyle âmil âlimler iyimserdir. İyimserle oturursak iyimser, kötümserle oturursak kötümser oluruz. Çünkü haller insandan insan geçer. Mümin kişi her zaman her yerde, herkese ve her şeye karşı ümitle bakar, özellikle de Allah Tealâ’ya karşı ümidi ve hüsnü zannı tamdır. Kudsî bir hadis-i şerifte Rasulullah s.a.v.’in aziz lisanından Aziz ve Celîl olan Allah buyurur ki: “Ben kulumun zannı üzereyim. Beni andığı yerde onunlayım. Bana bir karış yaklaşana ben bir arşın yaklaşırım. Bir arşın yaklaşana ben bir kulaç yaklaşırım. Bana yürüyerek gelene koşarak giderim.” (Buhârî, Tevhid 15/35; Müslim, Zikr 2, 26/75) “Kulumun zannı üzereyim” demek, Allah Tealâ’nın kuluna kendisinden beklediği şekilde muamele edeceğine işarettir. Fakat buradaki zan zayıf bir ihtimali değil, imanın kemâlini gösterir. Çünkü Yüce Mevlâ’ya olan hüsnü zannımız, imanımızın kalbimize yerleştiğinin ve gereğince hareket ettiğimizin göstergesidir. Nihayetinde kul, Hakk’ı nasıl bilirse ve O’ndan kendisine ne şekilde muamele etmesini ümit ederse Allah Tealâ da ona öyle muamele eder. Elbette bu gücü nispetinde O’na karşı görevlerini yaptıktan sonradır. Yoksa aldanmak olur. Efendimiz s.a.v. vefatından üç gün önce “Herbiriniz Allah’a ancak hüsnü zan ederek ölsün.” buyurmuştur. (Müslim, Cennet 81; Ebu Davud, Cenâiz 13) İnsan ümitle doğar, ümitle yaşar, ümitle ölür. Doğarken yakınlarının ümididir. Yaşarken ve ölürken ise kendi ümidi ile baş başadır.
1
29
Üstünüz Ümitvarız İman emniyettir, güvendir ve elbette ümittir. İslâm ise selamdır, selamettir, teslimiyettir. Allah’a teslim olan ümidini kaybetmez. Müslüman beyniyle, kalbiyle, ruhuyla, bedeniyle Âlemlerin Rabbi’ne teslim olur. Bu teslimiyette hem dünya hem ahiret için büyük nailiyetler, lütuflar vardır. Bu teslimiyet öyle bir tılsımdır ki varlıkta ve darlıkta, hastalıkta ve sağlıkta, her durumda her yerde insanı huzurlu, geleceğe güvenli, başını dik, gönlünü huzurlu kılar. Mümin ümitvardır Dünya imtihan dünyasıdır. İnsan hayatta bazı zorluklarla karşılaşabilir. Böyle durumlarda ümitsizlik insanı yiyip bitiren bir hastalıktır. Günahtır. Dahası, insanı dinden bile çıkarabilir. İmanın geçerli olmasının şartları vardır: • İman çaresizlik halinde olmamalı; yani kişi baskı altında veya zorla iman etmiş olmamalıdır. • İnanan kişi yeise kapılmamalı, Allah’ın rahmetinden ümidini kesmemelidir. • İnanan kişi kendisinin cennetlik olduğundan emin olmamalıdır. • Kesin farz olan dinî bir hükmü veya Kur’an-ı Kerim’den bir ayeti ve doğruluğu kanıtlanmış tek bir hadis-i şerifi bile inkâr etmemeli, hafife almamalı ve alay etmemelidir. Görüldüğü üzere ümit, imanın muhtevasına dahildir. Dolayısıyla ümitvar olmak imanın geçerli olmasının temel şartlarındandır. Yüce Rabbimiz mealen: “Gevşeklik göstermeyin ve üzülmeyin. Eğer inanmışsanız, şüphesiz en üstün olan sizsiniz.” (Âl-i İmran 139) buyuruyor. Bu ayet-i kerime hakikatte mümin olanların bütün insanlardan üstün olduğunu beyan eder. Müminler arasında üstünlük takvada iken, insanlar arasında üstünlük imandadır. Ayet-i kerimeden de anlaşıldığı üzere mümin gevşemez, üzülmez ve ümitsizliğe düşmezse üstündür. Bunun için zamanın fitneleri ne olursa olsun, müslüman bozulmadan, yılmadan, usanmadan çalışmalı, ümidini hep diri tutmalı ve ümitvar olmalıdır. İnsan öleceğini bilerek yaşayan bir varlıktır. İnsanı yaşatan ümittir. Dünyada kaybettiğimiz her bir sevdiğimiz yakınımız ayrı birer ümidimizdir. Kaybettiğimiz o kadar çok şey vardır ki; diyelim babamızı, annemizi, teyzemizi, akrabalarımızı veya dostlarımızı kaybettik. Hepsiyle sağlam tek bir bağımız kalır; o da cennette beraber olmak. Tüm sevdiklerimizle, evliya, enbiya ile cennette beraber olmayı ve Cemâlullah ile müşerref olmayı ümit ederiz. Ümidi olmazsa yaşayamaz insan. Ümitsiz insan mutsuz insandır; kötümser ve karamsardır. Hastadır. Ümitvar olamayan kimseler hiçbir işte hamle yapamaz, atılgan olamazlar. Çünkü böyle kimselerin başarmaya ve bir şeyler elde edeceğine ümidi yoktur. Ancak ümitvar olan hamleler yapar. Tıpkı İstanbul’un manevi fatihi Ebu Eyyûb el-Ensarî r.a. gibi atılgan olur. O mübarek sahabi yaşlı olmasına rağmen bir hadis-i şerifin müjdesine nail olabilme ümidi ile at üstünde onca yolu kat ederek İstanbul’a gelmedi mi? Yolda dinlenme tesisleri yoktu. Evi, yatağı atıydı. Belki İstanbul’un fethini dünya gözüyle göremedi. Fakat o bu yolda can verdi. İstanbul’u fethedenler de onu unutmadı. O gün bugündür, kabrini günde binlerce müslüman ziyaret ediyor. Binler, milyonlar onun yanında Allah Tealâ’ya el açıyor. Ümitli ve iyimser olmak, sahibini olgun kılan bir vasıftır. İslâm insana iyimserliği kazandırır. Allah Tealâ “Gerçek şu ki, kâfirlerden başkası Allah’ın rahmetinden ümidini kesmez.” (Yusuf 87) buyuruyor. İnkârda inat ettikleri için kâfirler Allah’ın rahmetinden ümidi keserler. Halbuki bir hadis-i şerifte Efendimiz s.a.v.: “Kâfir, Allah’ın rahmetini tam olarak kavrayabilseydi, O’nun cennetinden asla ümidini kesmezdi.” buyurmuştur. (Müslim, Tevbe, 23) İsyanda, günahta ısrar edenler de günaha devam edebilmek için “Allah beni affetmez” diyerek haram kapısını açık bırakmaya devam ederler. Oysa günahların çokluğu ümitsizlik sebebi olmamalıdır. Zümer süresinin 53. ayetinde Rabbimiz şöyle buyurur: “De ki: Ey nefslerine karşı aşırıya giden kullarım! Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin. Allah bütün günahları bağışlar. Çünkü O bağışlayandır, merhametlidir.” Günahımız ne kadar çok olursa olsun, Rabbimizin rahmeti daha çoktur. Yüce Kitabımız’da “Rahmetim her şeyi kuşatmıştır.” (A’raf 156) buyurulmuştur. Kudsî bir hadis-i şerifte ise “Rahmetim gazabıma üstün geldi.” (Buharî, Tevhid 22; Müslim, Tevbe15) buyurulur. Meşhur hadis âlimimiz İmam Nevevî rh.a., korku ve ümit ile ilgili sahih hadis-i şerifleri incelediğini; ümit ile ilgili olanların korku ile ilgili hadislerden daha fazla olduğunu belirtir. Ali el-Kârî rh.a. de “Ümitvar olmak için sadece “Rahmetim gazabıma üstün geldi.” hadisi bile yeterlidir.” demiştir. Büyük dava sahibi Müminin üstün olması demek, davasının da büyük ve üstün olması demek. Fakat insanın davası süflî, düşük, ucuz olursa, o daima yenilmeye mahkûmdur. Çünkü imanın gerektirdiği ufka sahip değildir. İnsan, davasının fani dünya mı ebedi ahiret mi, menfaat mi ümmet mi olduğuna bakmalı, niyetini kontrol etmelidir. Davası Allah için, ümmet ve ahiret içinse kazançlıdır. Fakat menfaat ve dünya ise kayıptadır. Dünyayı yönettiklerini sananlar da aldanmaktadır. Çünkü inanan bilir ki, kâinatı Allah idare eder. Allah ne dilerse o olur. Nasıl dilerse o şekilde olur. Her zaman, her şey O’nun takdiriyle cereyan eder. İnsan sahipsiz değildir. Sahibi vardır; o da Allah Tealâ’dır. Yüce Mevlâ bizi de kâinatı da yarattığı gibi yönetiyor. Kâinatı idare eden O ise, O’na teslim olanın endişesi olur mu? Allah Tealâ ve melekler insanın yanındadır. Yeter ki biz onlarla beraber olduğumuzu unutmayalım. Yegâne sahibimiz olan Allah’a itimadımızı bozmayalım. Tıpkı Yusuf a.s. gibi... O, kardeş tuzağına düştü. Kuyuya atıldı. Rabbi onu orada bırakmadı. İmtihandan geçirdi, teslimiyetini ölçtü. Yusuf a.s. esir oldu. Köle olarak satıldı. Zindanda kaldı. Allah Tealâ hep onunla beraberdi. O da ümidini hiç yitirmedi. Hatta bir defasında Allah Tealâ’dan değil de, rüyasını tabir ettiği zindan arkadaşından beklenti içine girince birkaç yıl daha fazladan hapiste kaldı. Fakat sonunda çıktı ve vezir oldu. Cenab-ı Hak onun zikrinden razıydı ki bize de onu zikrettiriyor. Allah Tealâ çilelerden geçen nice peygamberleri ve evliyaları insanlara asırlardır andırmıyor mu? O, kendisini unutmayanı hem unutmuyor hem de unutturmuyor. Yeter ki sıkıntılarımız, dertlerimiz, çilelerimiz Allah için olsun. Allah yolunda olsun. Allah için çalışalım, Allah için yorulalım. O sözüne sâdıktır. Kimseye borçlu kalmaz. Az bir gayretimize bol ihsanlarda bulunur, bizi sevindirir. Yeter ki insan kendi nefsi, menfaatleri için değil, Allah için çalışsın. Allah için çalışanlar tüm dünyada İslâm’ın, imanın gönüllere hakim olması için gayret ederler. Bir eline dünyayı, bir eline de güneşi verseler, Peygamberimiz s.a.v. gibi yüce davasından vazgeçmezler. Engeller, zorluklar karşısında yılmazlar. İmanları, ümitleri onları daima ayakta tutar. Bugün İslâm dünyasının birçok yeri kan ağlıyor. Buna rağmen asla ümitsiz olmamalıyız. Çünkü müslüman cesurdur. Kaybetme endişesi yoktur. Düşmandan korkmak bir yana, düşmanının kalbine korku salar. Korkak değil, yiğittir. Yiğit gibi çalışır. İslâm âleminin iki asırdır ayağa kalkması bekleniyor, fakat engelleniyor. Günümüzde milyonlarca kardeşimiz çile çekiyor, meşakkat içinde musibetlerle boğuşuyor. Körfez Savaşı’ndan beri yıllardır Irak’tan hava durumu raporu gibi ölüm haberleri geliyordu. Sekiz yıldır tarumar edilen, binlerce şehit verilen, dul ve yetimlerin hayat mücadelesi verdiği Suriye içimizi acıtıyor. Her gün şehit kanlarıyla sulanan işgal altındaki Filistin, ümmetin kanayan yarası olarak duruyor. Kudüs-ü Şerif öksüz ve yetim misali sahibini bekliyor. Beş yıldır iç savaş yaşayan Yemen, Şiî ve Vehhabilerin güç gösterisine kurban ediliyor. İki yüz bin insan koleradan ölmek üzere son anlarını yaşıyor. Mısır halkı, cunta zulmü altında inliyor. Libya’da iç savaş devam ediyor. Cezayir’de, Tunus’ta dindar müslümanlar engelleniyor, üzerlerinde oyunlar oynanıyor. Budistler Myanmar’da, Arakan’da müslümanlara hayat hakkı tanımıyor. Ya öldürüyor ya sürüyorlar. Doğu Türkistanlılar Çin zulmü altında perişan; dinî vecibelerini yapmaları engelleniyor, oruç tutmaları yasaklanıyor. Yasaklar ihlal edildiğinde katliama neden oluyor. Hindistan ve Pakistan arasında gerilim yükseliyor. Afrika müslümanları açlıkla ve yoklukla hayat mücadelesi veriyor. Kısaca, tüm müslümanlar can derdindeyken diğer milletler hâkimiyet, sömürge ve petrol derdindeler. İslâm dünyasında millet iradesi ve seçim olsun istemiyorlar. Krallar, diktatörler, darbeciler destekleniyor. Batı’da da İslâm düşmanlığı yaygınlaştırılmaya çalışılıyor. Bunun en yakın örneği Yeni Zelanda’da iki camide Cuma namazındaki elli bir masumun şehit edilmesidir. Mazlum müslümanları teröristlikle suçlayanlar dünyada bir yahudi, hıristiyan, ateist ve budist terörü estirildiğini görmek istemiyorlar. Daha can yakıcı olanı ise İslâm dünyasında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Dubai gibi zengin ülkeler kendi kanından, kendi dininden kendi coğrafyasından olduğu halde bir Filistinli’ye bir Suriyeli’ye dahi yardımı çok görüyor, Amerikan silah sanayini besliyor. Paralarını Batı’da batırıyorlar. Dünya İslâm’ı bekliyor Özetle, hem dünyada hem de İslâm aleminde bir sancı var. Bu sancı İslâm âleminin ölümüne değil, doğumuna işaret eden sancı olarak görülüyor. Sancısız doğum sağlıklı değildir. Sağlıklı ve tabii olan sancılı doğumdur. Bu sıkıntıların yanında güzel şeyler olduğunu da görmek gerekir. Mesela, bugün Avrupa’da birçok cami açılıyor. İngiltere’de yüzlerce kilise satın alınıp camiye çevriliyor. Avrupa’da, Amerika’da, Rusya’da, Çin’de ikinci din İslâm. Gayrimüslim ülkelerde bile Cuma ve bayram namazları sokaklara taşıyor. Camiler almadığı için Cumalar iki kere kılınıyor. Birkaç milyon müslümanın bulunduğu İngiltere’de bir milyondan fazla müslüman cuma kılarken, aynı İngiltere’de altmış milyondan fazla hıristiyandan pazar günü kiliseye gidenler bir milyonu bulmuyor. Batıda bencillik had safhada. Aile, ahlâk çökmüş durumda. Teknolojinin medenîlik olmadığını anladı Avrupa. Amerika, elindeki imkânları emanet edecek nesil bulamıyor. Bütün dünyada geleceğin müslümanların elinde; kurtuluşun, huzurun imanda olduğu açıkça görülüyor. İslâm geliyor, dünya İslâm’a gebe. İşte bu yüzden bâtıl cephesi panikte, plan üstüne plan yapıyor. Olan bitene ve maruz bulunduğumuz meselelere bizim açımızdan bakınca; dünya imtihan dünyasıdır. İmtihanlara sabretmeden, çilelere göğüs germeden üstün olunmaz, cennet kazanılmaz. Müberrâ kitabımız Kur’an-ı Kerim’de mealen buyuruluyor ki: “(Ey müminler!)Yoksa siz, sizden önce gelip geçenlerin başına gelenlerin benzeri sizin de başınıza gelmeden cennete gireceğinizi mi sandınız?!” (Bakara 214) Efendimiz s.a.v. de Mekke’de işkence gören ilk müslümanlara hitaben şöyle buyurur: “Sizden önceki ümmetler içinde öyle kimseler bulunuyordu ki, (zalimler tarafından) yakalanıyor, yerde bir çukur kazılıp içine gömülüyordu. Sonra büyük bir testere getirilip başı üzerinden bedeni ikiye bölünüyordu. Fakat bütün bunlar onu dininden döndüremiyordu. Yemin ederek söylüyorum ki, Allah bu işi (İslâm’ı) mutlaka tamamlayacak. Öyle ki, bir süvari Sana’dan Hadramut’a kadar tek başına yolculuk edecek de, Allah’tan ve bir de koyun sahibi ise koyunlarına kurdun saldırmasından başka hiçbir şeyden korkmayacak. Fakat siz acele ediyorsunuz!..” (Buhârî, Menâkıbu’l-Ensar, 29) Görüldüğü gibi önceki ümmetler gibi İslâm ümmeti de bazı zamanlarda çeşitli sıkıntılardan geçmiş, bugün de geçiyor. Ashab-ı Kiram imanları, sabır ve fedakârlıkları sayesinde Allah Tealâ’nın yardımı ile hem dünyada zafere ulaşmışlar hem de İslâm’ı yaşamış ve yaşatmışlardır. Kısa sürede İslâm’ı on milyon kilometrekareye hâkim kılmışlardı. Bazıları daha hayatta iken cennetle müjdelenmişlerdi. Şu anda yolumuz engebeli, imkânlarımız kısıtlı olabilir. Dost az, düşman çok olabilir. İmanımız varsa imkânımız var, üstünüz demektir. Ümitvarız demektir. Çünkü bu yolun sonu cennettir. Güzelliktir. Asıl olan yolda önümüze çıkan engeller değil, sonundaki güzelliklerdir. Yeter ki hedefi şaşırmayalım. Mümin dünya sıkıntılarına takılıp kalmaz. İlahî takdirin onu yeri geldiğinde dünyada da güldüreceğini bilir. Fakat dünya sevincinden ziyade, hiç hüzünlenmeyeceği, peşinden üzüntünün gelmeyeceği süresiz, sonsuz bir sevincin ümidiyle sevinir. İşte mümin dünya hayatını bu sonsuz sevincin ümidiyle yaşar. Bu yüzden hayat enerjisini, coşkusunu kaybetmez. Bilir ki madem inanıyor, yolun sonu aydınlık. Bu yüzden bizim yaşlılarımız Batı’da olduğu gibi karamsar ve bunalımlı değil, tam aksine neşeli ve rahat insanlardır. İnsanı sevindirecekse ebedi nimetler sevindirir, cennet sevindirir. Rahatlatacaksa cennet rahatlatır. İnsan dünyada bir evim, bir arabam, işim, eşim, evlatlarım, torunlarım olsun diye ömrünü adar. İçinde on, on beş yıl kalıp kalmayacağı meçhul bir dünya evine sahip olmak için senelerce uğraşıp didinir. Fakat sonsuzluk evi için ne yapar? Yılmadan, usanmadan Mümin, sonsuz cenneti kazanmak için dünyada bazen malını, bazen canını Allah yolunda feda eder. O’na emanet eder. O’nun uğrunda mücadele ederken düşmanına yenilse ve şehit olsa da galiptir. Altmış dokuz hafız sahabinin tuzağa düşürülüp şehit edildiği “Maûne Kuyusu Faciası”nda yaşanan şu tablo ne kadar ibretliktir: Düşman, pusuya düşürülenlerden biri olan hafız sahabi Âmir b. Fuheyr r.a.’a mızrağını saplar. Mızrak göğsünden girip sırtından çıkmıştır. Fakat Âmir b. Fuheyr r.a. şöyle haykırır: “Vallahi ben kazandım!” Katil şaşırır. “Ben yendim ama o kazandı öyle mi?” diye sorar. Mızrağı saplayan Cebbar b. Sülmâ’dır. O an bunu anlayamamıştır. “Ben öldürdüm fakat o nasıl kazandı?” sorusunun cevabını aramaktadır. Rivayete göre şehidin naaşının semaya yükselişine şahit olur. Gönül gözü açılır, nihayet sorusunun cevabını alır. Hz. Âmir r.a.’a şehadet nasip olurken ona da kelime-i şehadet nasip olur. İnanan her durumda galiptir. Hem galip geldiğinde hem de yenik düştüğünde kazanır ve kazandırır. Çünkü mümin sonsuz cennetin adamıdır. Tabii ki müslüman yatarak cenneti ümit edemez. Hani Peygamberimiz s.a.v. peygamberlik verildiğinde endişeyle eve gelip üstünü örtmüştü. Sonra “Ey örtüsüne bürünen! Kalk ve (insanları) uyar. Ve Rabbini yücelt!” (Müddessir 1-3) buyurulmuştu. Rabbimiz bu ayetleriyle her müminin ümidinin yanında gayretinin de olmasını murad etmektedir. Müminin ümidi ile hayatı uyumludur. Ümidi doğrultusunda çalışmayan, ona göre hareket etmeyen kimse tutarsızdır, başarısızlığa mahkûmdur. Müminin kalbi ile beyni, ruhu ile bedeni uyumlu olduğu gibi, ümidi ile gayreti de uyumludur. Ümit insana heyecan verdiği gibi insanın genç kalmasını da sağlar. Bu hususta şu hadise ne kadar ibretliktir: Yunanistan’da seksen yaşında bir müslüman nine, beldesindeki belediye binasına çağrılır. Fakat hiç Yunanca bilmemektedir. Başkan tercüman aracılığı ile sorar. – Bunca yıldır hiç Yunanca öğrenmedin mi nine? Nine cevaben der ki: – Bu topraklarda bu kadar hüküm süreceğinizi, Anadolu’daki kardeşlerimizin de bu kadar gecikeceğini hiç düşünemedim! Yaşlı ninenin yıllarca din kardeşlerinin geleceği ümidi ile yaşadığını görmek bize bir ümit vermiyor mu? Bu, Osmanlı yetimi Balkanlar’dan sadece bir örnektir. Ninenin ümidi hâlâ taze, kendisi yaşlı ama ümidi gençtir. Ruhen Yunan’a hiç teslim olmamıştır. Gayretsiz himmet Müslüman, müslüman olmayanlara ulaşmak ve onlara İslâm’ı ulaştırmakla sorumludur. Nimetler ve imkânlar arttıkça mesuliyetler de artar. İman arttıkça da mesuliyet duygusu artar. Sahabi efendilerimizin pek çoğunun dünyanın dört bir tarafına dağılmış, memleketlerinden fersah fersah uzakta vefat etmiş olmalarının sebebini işte bu iman ve sorumluluk ilişkisinde aramak gerekir. Dünyada gülmek de ağlamak da geçicidir, asıl değildir. Müslümanın ölçüsü hiçbir bahaneye sığınmadan, şartların ağırlığına bakmadan, ümitsizliğe kapılmadan çalışmaktır. İmanı uğruna çilelere katlanır. Dünyada hedefine ulaşamasa da ahirette mutlaka ulaşacaktır. Hatırlarsak Efendimiz s.a.v. ve ashabı ilk olarak fakirlikle, zayıflıkla, işkencelerle, Ebu Cehillerle, Ebu Leheblerle imtihan edildiler. Sabrettiler, ümitlerini hiç yitirmediler. Sonra cihatla imtihan edildiler. Bazen galibiyetle bazen savaşın acı yüzüyle karşılaştılar. Ama en zor anlarda bile vazifelerine ümitle sarıldılar. Hendek kazarken fetihlerle müjdelendiler. Münafıklar bu müjdelere gülüyor, alay ediyorlardı. “Kuşatma altında ekmek dahi bulamayan bu insanlar mı fetih yapacak” diyorlardı. Ama orada alaya alınan ashabın çoğu bu fetihlerin bir kısmını hayatta iken gördü. Arap Yarımadası tamamen fethedildi. Kudüs alındı. Bizans çok toprak kaybetti. İran Sasani İmparatorluğu tarihe gömüldü. Ve bütün bu fetihler daha Hz. Ömer r.a. döneminde gerçekleşti. Müminler bilir ki en büyük çileler başta peygamberlerin, sonra peygamber vârisi Allah dostlarının başından geçer. Hz. Adem a.s. yıllarca gözyaşı dökmüş, tevbe etmiştir. Hz. Yusuf a.s. kuyuda ve zindanda nice zorluklara göğüs germiştir. Hz. Eyüp a.s. varlıktan sonra darlık ve hastalık çileleri çekmiş, senelerce sabretmiştir. Hz. İbrahim a.s. Nemrut’la, canıyla, babasıyla, hanımıyla, evladıyla imtihan edilmiştir. Peygamber Efendimiz s.a.v. ve ashabı ise tahammül sınırlarını zorlayan imtihanlardan geçmişlerdir. Efendimiz s.a.v. babasını görmemiş, annesini küçük yaşta kaybetmiştir. Hayatta iken altı evladını bizzat kendi eliyle toprağa vermiştir. Hz. Fatıma r.anhâ hariç, bütün evlatları kendisinden önce vefat etmiştir. Evlat acısı çekmiş, sabretmiş ve sabrı tavsiye etmiştir. Bilal-i Habeşî r.a. çölün kızgın kumları üzerinde süründürülmüş, fakat yine de efendisi Ümeyye b. Halef’e boyun eğmemiş; “Lat, Menat, Uzza” dememiştir. “Allah ehad!” diye haykırmış, ruhsatla amel etmemiştir. Bugün “şuna cevaz var mı, faiz alsam ne olur, işim ağır orucu bozsam olur mu” diyenler onun haykırışını duyar mı? İslâm’ın ilk şehidesi Sümeyye Hatun bir ayağı bir deveye, diğer ayağı başka bir deveye bağlanıp işkence ile şehit edildi. Sonuçta kim kazandı? Ebu Cehiller, Ebu Lehebler, putlara, insanlara secde edenler, kandisine secde edilmesini bekleyenler galip gelebildi mi? Siyah bir köle olarak olarak pazarlarda alınıp satılan Bilal-i Habeşî r.a. Allah’ın Rasulü’nün müezzini oldu. Nice fetihler, zaferler gördü. Rabbimiz’in “en büyük başarı” olarak nitelendirdiği cennet de onu bekliyor. Kendilerini insanların efendisi, üstünü gören kibirli ve küstah Ebu Cehiller ile Ebu Cehil tiynetliler ise yenildiler. Asıl yenilgi ve hüsran ise biraz ötede; cehennemin en iştahlı alevleri onları bekliyor! Dünya rahat etme yeri değildir.Peygamber Efendimiz s.a.v. ve ashabının yaşadığı çağa “Asr-ı Saadet: Mutlu Asır” diyoruz. Ama onların saadeti konforlu hayat, haz ve eğlence değildi. Ne tuhaf, şimdi saadeti, mutluluğu böyle anlıyoruz. Saadet cennete yakın olabilmektir. Bu da iman ne kadar kavi ise o kadar mümkündür. Şu halde o asrın saadeti cennete yakınlığı, o kutlu neslin Âlemlerin Rabbi tarafından övülmesi, cennetle müjdelenmesi idi. Efendimiz s.a.v. Mekke’de müşriklere, Medine’de de münafıklara sabretti. Müşriklerle, yahudilerle ve hıristiyanlarla hiç bitmeyen mücadele vardı. Gazalar, seferler, seriyyeler, daima birbirine eklendi. Rahatı, uykuyu dinlenmeyi ahirete bıraktı. Hayatı boyunca hiç gevşemedi, ara vermedi. Asıl üstünlük Engeller ve zorluklar kulun kalitesini ve Allah katındaki değerini artırmak içindir. Demir nasıl ateşte dağlana dağlana suya sokularak çelikleştiriliyorsa, insan da sıkıntılarla kuvvet ve kalite bulur. Ama şu farkla ki kızgın demir suya daldırıldığında adeta feryat eder, dumanlar içinde kalır. İnsan ise kalbini Rabbine bağlamalı, O’na güvenmeli, sükûnetini muhafaza etmelidir. “Rabbim Allah’tır” diyen müminin başka derdi olmaz. Derdi ahirettir, dünya endişesi olmaz. Fakirlik ona zarar vermez. Hastalık onu ezemez, ölüm sindiremez. Savaş meydanı onu tedirgin etmez. Zorluklar onu yıpratamaz. Cenneti gözledikçe, Allah’a inandıkça, ümidini korudukça huzurludur. Asr-ı saadette yaşayanlar gibi... Umutludur, mutludur. Müslümanlar olarak son iki asırdır adeta sonbahar ve kışı yaşıyoruz. Şimdi bir yanda rüzgârlar sert eserken diğer yanda baharın uyanışını hissediyoruz.İnşallah önümüz saadetli bir yazdır. Bugünkü müslümanların sıkıntıları baharda kıştan kalma günler gibi. Müslümanlar ilkbaharı yaşarken küfür tarafı sonbahara girmiş bulunuyor. Yani önleri kış. Sonbaharın yazdan kalma güneşli günleri aldatmamalı. Gelecek, iman edip sâlih ameller işleyen müminlerindir. Hem dünyada hem ahirette müminler kazanacak, kâfirler kaybedecektir. Müminler sevinecek, kâfirler üzülecektir. Yeter ki kimliğimize sahip çıkalım, Rabbimize güvenip dayanalım. Yeter ki O’nunla ahdimizi bozmayalım. Âlemlerin Rabbi ile yaptığımız sözleşme hem en önemli sorumluluğumuz hem de en büyük gücümüz. Biz kelime-i şehadetle hem iman ediyoruz hem ahit yapıyoruz. Allah Tealâ’nın, Rasulü s.a.v. ile bildirdiklerine uyacağımıza, Allah için çalışacağımıza söz veriyoruz. Sözden caymanın bedeli elbette kime söz verdiğine göre değişir. Biz Âlemlerin Rabbi olan Allah’a söz verdik. Gazneli Mahmud, Hindistan seferlerinin birinde düşman ordusunun kendi ordusundan hayli çok olduğunu görünce, zafer nasip olursa ganimetleri fakirlere dağıtma sözü verir, yani adak yapar. Müthiç bir savaşın ardından küçük Gazne ordusu büyük Hint ordusunu yener. Ele geçen hesapsız ganimeti gören bazı önemli kişiler Gazneli Mahmud’u adağından vazgeçirmeye çalışırlar. Gazneli Mahmud da tereddütte kalıp âlimlerine adaktan dönebilme imkânını danışınca şu müthiş cevabı alır: – Bir daha Allah’a işin düşmeyecekse O’na verdiğin sözü, adağını bozabilirsin! Allah Tealâ’nın yardımına bir defalığına, bir süreliğine değil, her an her yerde muhtacız. Sadece dünyada değil, ahirette de muhtacız. Onun için Elest sözümüze sâdık kalmalı, ahdimizi hiçbir zaman bozmamalıyız. Ahdimize sâdık kalırsak Allah’ın yardımı her zaman gelir. Malesef iki asırdır İslâm dünyasında yaşanan sıkıntılar sebebiyle pek çoğumuz “öğrenilmiş çaresizlikler” yüzünden bugün ümitsizlik krizi yaşıyor. Bu ümitsizlik İslâm âleminin aslı üzere yeniden inşa ve ihyasında en büyük engel. Halbuki dünya şuurlu müslümanlardan, özellikle de Anadolu insanından çok şey bekliyor. Şu hadise bunun güzel örneklerindendir: Hindistanlı bir âlim Türkiye’den gelen misafirlerini koltuğa oturtuyor, kendisi de yere oturuyor. Âlimin oğlu babasına diyor ki: “Bunlar senin bildiğin Anadolu insanı değil!” Âlim zât çocuklarına diyor ki: “Evlatlarım, siz bu asil milletin şu anki haline bakıyorsunuz. Ben ise geçmişte yaptıklarına, bin yıllık hizmetlerine ve gelecekte yapacakları hizmetlere bakıyorum!” İnsanın kendisine söylediği en büyük yalan mazerettir. Müslüman, her türlü engele rağmen mazeret ileri sürmemelidir. Bir şey yapmaya niyetlendiğinde “yarın değil bugün” demelidir. Hangi şartlarda olursa olsun ümitsizliğin imansızlık olduğunu bilmelidir. “Öğrenilmiş çaresizlik” hastalığından kurtulmalıdır. Öğrenilmiş çaresizlik Bu “öğrenilmiş çaresizlik” psikolojide kullanılan bir tabir. Bir deneyde filleri yavru iken bir direğe zincirle bağlıyorlar. Zinciri koparamayacağını anlayan fil bir daha teşebbüs etmiyor. Büyüdüğünde onlarca tonluk cüssesiyle bir hamlede zinciri kırma imkânı varken buna teşebbüs bile etmiyor. Çünkü çaresizliği öğrenmiş. Artık engel bedeninde değil, beyninde. Buradan hareketle yaklaşık yüz yıldır neden saçma sapan bir eğitim sistemine maruz bırakıldığımızı, kendimize ait her unsur aşağılanırken Batı’nın yüceltildiğini, gözümüzde prestijli hale getirildiğini siz çözümleyin. Günümüzde yaşadığımız pek çok hadiseye bir de bu “öğrenilmiş çaresizlik” (öğrenilmiş yenilgi de diyebiliriz) kavramı üzerinden bakın. Yenilmişlik duygusu ve ümitsizlik onurlu ve şuurlu bütün müslümanların reddettiği bir hal olmalıdır. Kâfirler istemese de Allah Tealâ nurunu tamamlayacak. Kur’an-ı Hakim’de buyurulur ki: “Onlar ağızlarıyla Allah’ın nurunu söndürmek istiyorlar. Halbuki kâfirler istemeseler de Allah nurunu tamamlayacaktır.” (Saff 8) Düşünün ki Birinci Dünya Savaşı’nda İslâm âleminin başını kestiler, gövdesini parçaladılar. Elini ayağını birbirine doladılar. Hâlâ birbirine düşürmeye çalışıyorlar. Ama artık İslâm âlemi uyanmaya başladı. Tedirginlik ve panik bundan. Bir zamanlar Moğol ve Haçlı istilalarından sonra Selçuklu ve Osmanlı doğmuştu. Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarından sonra müslümanlar ezilmiş ve dağılmış olarak geçim sıkıntısından, Batı kuklası zalim idarecilerden kurtulmak için dünyaya yayıldılar. Onların planı para kazanmaktı belki ama Allah’ın muradı dünyaya İslâm’ı yaymaktı, biz bilemiyoruz. Zorlukla beraber kolaylık Ümitvar olmak deyince “İnşirah Suresi”ni unutmamak gerekir. İnşirah açılmak ve ferahlamak anlamına gelir. Bu sure Mekke’de indirilmiştir. Sure-i celîlede Rabbimizin Peygamberimiz s.a.v.’e lütufları özetlenir, her zorlukla beraber mutlaka bir kolaylığın olduğu bildirilir. Böylece müşriklerin amansız baskı ve işkencelerine karşı en sıkıntılı zamanlarında Efendimiz s.a.v. ve ashabına ümit verilmekte, teselli edilmektedir. Umutsuzlara umut, hastalara şifa, çaresizlere ümit olan bu sure inince Efendimiz s.a.v. 5 ve 6. ayetlerde zorluğun yanında kolaylığın da bulunacağının iki defa zikredilmesiyle kendisine inananlara şöyle seslenir: “Müjdeler olsun! Size kolaylık geldi; artık bir zorluk iki kolaylığa asla galip gelemez!” (Muvatta, Cihad, 6) Kolaylığın şartı zorluktur. İnsanı olgunlaştıran çilelerdir. Elmas nasıl yontulmadan mükemmelleşmezse insan da acı çekmeden olgunlaşamaz. Denizle karanın birleştiği sahilde taşlar pürüzsüzdür. Dalgalar tarafından dövüle dövüle pürüzler gider, cilalı gibi olur, parıldar. Sıkıntı ve çileler azaptan kurtulma vesilesidir. Hatta bazen kurtuluş çilededir. Kısacık dünya zorluğuna sonsuz cennet mükâfatı vardır. İyimserliği kazanmanın yollarından biri Hak’tan gelen nimetlerin şuurunda olmaktır. Elhamdülillah müslümanız. Sıkıntılarımız var ama nice hoş günler de geçirdik. Önümüzde daha nice güzel günler var. Belki dünyada, mümin olarak vefat edince muhakkak ahirette... Orada vaadedilen nimetleri dünyada ne bir göz gördü ne de bir akıl anladı. Ümit duygusunu geliştiren bir başka unsur da iyimser insanlarla dost olmaktır. Peygamberler, Allah dostları velîler, ârifler, ilmiyle âmil âlimler iyimserdir. İyimserle oturursak iyimser, kötümserle oturursak kötümser oluruz. Çünkü haller insandan insan geçer. Mümin kişi her zaman her yerde, herkese ve her şeye karşı ümitle bakar, özellikle de Allah Tealâ’ya karşı ümidi ve hüsnü zannı tamdır. Kudsî bir hadis-i şerifte Rasulullah s.a.v.’in aziz lisanından Aziz ve Celîl olan Allah buyurur ki: “Ben kulumun zannı üzereyim. Beni andığı yerde onunlayım. Bana bir karış yaklaşana ben bir arşın yaklaşırım. Bir arşın yaklaşana ben bir kulaç yaklaşırım. Bana yürüyerek gelene koşarak giderim.” (Buhârî, Tevhid 15/35; Müslim, Zikr 2, 26/75) “Kulumun zannı üzereyim” demek, Allah Tealâ’nın kuluna kendisinden beklediği şekilde muamele edeceğine işarettir. Fakat buradaki zan zayıf bir ihtimali değil, imanın kemâlini gösterir. Çünkü Yüce Mevlâ’ya olan hüsnü zannımız, imanımızın kalbimize yerleştiğinin ve gereğince hareket ettiğimizin göstergesidir. Nihayetinde kul, Hakk’ı nasıl bilirse ve O’ndan kendisine ne şekilde muamele etmesini ümit ederse Allah Tealâ da ona öyle muamele eder. Elbette bu gücü nispetinde O’na karşı görevlerini yaptıktan sonradır. Yoksa aldanmak olur. Efendimiz s.a.v. vefatından üç gün önce “Herbiriniz Allah’a ancak hüsnü zan ederek ölsün.” buyurmuştur. (Müslim, Cennet 81; Ebu Davud, Cenâiz 13) İnsan ümitle doğar, ümitle yaşar, ümitle ölür. Doğarken yakınlarının ümididir. Yaşarken ve ölürken ise kendi ümidi ile baş başadır.
4