İbrahim Hakkı, insanları üç sınıfa ayırır Dünya ehli, ahiret ehli ve mana ehli. Dünya ehli ahireti unutup dünyaya dalar, ahiret ehli kendini ahirete verir. Mana ehli her ikisini bir yana bırakıp kendini mevlaya verir işte veliler bunlardır. Bunlar dünyada çalışır çabalar ama mevlâ'nın rızasını ve yakınlığını kazanmak için.
İnsanın nefsini doğru olarak tanımasına marifet-i nefs Hak tealâ'yı tanımasına marifetullah derler. Hak tealâ'yı tanımanın yolu ve anahtarı nefsini tanımaktır nefsini tanımayan ne kadar alim olursa olsun Mevla'yı tanıyamaz.
"Ey Aziz! Ehl-i hikmet demişlerdir ki bu âlem (tabiat, Cihan)bizim şefkatli validemizdir. Anne bebeğini nasıl terbiye eder ve yetiştirirse tabiat da bizi öyle yetiştirir.
Allahu Teala'nın iki kitabı var a. Kuran'ı hakim, b. Kâinat kitabı. Bu iki kitaptan biri O'nun kelam sıfatıyla, diğeri tekvin sıfatı ile ilgili olup her ikisi de aynı derecede önemli, değerli, faydalı ve güzeldir bu konuda İbrahim Hakkı, Gazali'nin "Var olan âlemden daha güzel ve mükemmel olanı mümkün değildir."Sözünün nakleder ve onun peşinden gider.