Hiçbir entellektüel açıklama sağır kulaklara müziğin ne tür bir deneyim olduğunu aktaramaz. Aynı şekilde, dünyada yapılabilecek bütün entellektüel açıklamalar "öbür kültür" den olanları doğayı anlamaya götüremez. Filozoflar doğayı nitelik açısından öğretmeye çalışabilirler; bende açıklamaya çalışıyorum. ancak başaramıyorum; çünkü mümkün değil. Bazı kimselerin, evrenin merkezinin insan olduğunu hayal etmeleri, belki de ufuklarının bu şekilde sınırlı olmasından kaynaklanmaktadır.
Doğa hakkında bilgi edinmek, onu anlamak istiyorsanız onun konuştuğu dili anlamanız gerekir. O mesajlarını yalnızca bir şekilde sunuyor. Ona kulak vermemiz için önce onun kendisini değiştirmesini isteyecek kadar alçakgönüllükten uzak olmalıyız.
Beni her zaman düşündüren bir şey var. Bugün anladığımız şekliyle yasalara göre, evrenin en küçük bir bölümünde ve en küçük bir süresinde bile ne olup bittiğini öğrenmek, bir bilgisayarın sonsuz sayıda matematiksel işlevini gerektiriyor. O küçücük bölgede bütün bunlar nasıl olabiliyor ? Küçük bir uzay-zaman parçasında olan biteni anlamak neden sonsuz ölçüde mantık gerektirsin ? Fiziğin matematiksel ifadeye gerek duymayacağı, işleyiş tarzının sonunda açıklığa kavuşacağı ve karmaşık görünüşlü bir dama tahtasına benzemekle beraber yasaların basit olduklarının ortaya çıkacağı yolundaki hipotezimi sık sık dile getiririm. Biliyorum bu tahminler de diğer insanların yaptığı " beğeniyorum", " beğenmiyorum " yolundaki beyanlarlarla aynı türde. Bu konularda fazla önyargılı olmak iyi bir şey değil galiba.
Özetlersek, Jean' in "Büyük Mimar bir matematiki olsa gerek" sözlerini kullanma gereğini. duyuyorum. Matematik bilmeyenlere doğanın güzelliğini, en derin güzelliğini gerçekten hissettirmek çok zor. G.P Snow iki kültürden söz etmişti. Bu iki kütürün, insanları, doğayı gerçekten bir kerecik olsun algılayacak ölçüde matematiği anlama deneyimi olanlar ve olmayanlar şeklinde ayırdığını düşünüyorum.
Ne yazık ki fizikte matematik olmak zorunda; matematik de bazı kimselere zor geliyor.
Yasalarımızın her biri, oldukça karmaşık ve anlaşılması güç matematik içeren matematiksel ifadelerdir. Newton'ın çekim yasasını ifadesi nisbeten basit matematiktir. Daha ötelere gittikçe ifadeler daha zor ve karmaşık bir şekil alır. Niçin ? Hiçbir fikrim yok. Sadece, bu duruma dikkatinizi çekmek istiyorum. Konuşmamın ağırlık noktası da budur: Doğanın güzelliklerinin, derin bir matematik anlayışı olmayan kimselerin duyumsayabileceği bir şekilde açıklanamayacağını vurgulamak istiyorum. Üzgünüm ama durum böyle görünüyor.