• Çıkmak yataktan
    Ve sivri kurşunkalemle
    Çözmek,
    Girdap gibi dönen hiçliği;
    Yaşlılığın kazancı bu,
    Uyku heba ediyor zamanı.
  • 272 syf.
    ·Puan vermedi
    Milli Mücadele Dönemi yazarlarımızdan Halide Edip Adıvar’ın Dağa Çıkan Kurt adlı romanından bazı hikâyeleri özetledim:

    Dağa Çıkan Kurt

    Hikâyede savaş döneminde vatanımızın düşmanlar tarafından nasıl bölünmek istendiği anlatılmıştır. Bu konu bir kurt masalıyla sembolleştirilerek anlatılmıştır. Asıl verilmek istenen mesaj , verilen toplu kararların meydana getirdiği yıkımdır.Toplumda bazen bir kesimin göz göre göre feda edilmesi ve buna göz yumulmasıdır. Hikâyede mekan; Fazılpaşa, çocukken yaşadığı Üsküdar’daki ev ve kurt masalındaki ormandır. Zaman belli değildir. Hikâyedeki şahıslar; bir Türk şairi, anlatıcı kahraman ve onun hayal ettiği kurt masalındaki hayvanlardır. Buradaki hayvanlar semboliktir. Fil, güç sahibi büyük ülkeleri temsil eder. Çakal, çıkar sahibi , sinsi ülkeleri temsil eder. Kurt ise Türk milletinin sembolüdür. Cesareti ve soyuna bağlılığını temsil eder.

    Bir Türk şairi, Fransız bir kurt masalından bahseder. Daha sonra hikâyedeki kişi bir kurt hülyasına dalar. Hülyasında çocukluğuna döner. Karacaahmet’te kırık, tahta bir evde oturan bir çocuktur. Babasını savaşta kaybetmiştir. Çocuk her gün annesinin gelmesini bekler. Annesi o gün gecikir. Gece çocuk yatağında bir şeyin kıpırdadığını fark eder. Bunun yaralı bir kurt olduğunu görür. Sonra başka bir kurt masalını hatırlar. Bu masalda hayvanlar arasında savaş olur. Fil, hayvanlara artık birbirlerine zorbalık etmeyeceklerini söyler. Küçük ve zayıf hayvanlar, kuvvetliler tarafından ne haraca kesilecek ne de onların besini olacaktı. Daha sonra köpekler ayaklanırlar. Bu uysallık ve sessizlik ancak bir cins hayvanı herkese yemlik ve av diye feda etmekle sağlanırdı. Kurt feda edilir. Kurtların diyarına yürürler. Her yeri yağmalarlar. Bunun üzerine kurtlar öç almak için dağlara çıkar. Yazar Fazılpaşa’da gözlerini açar ve hayal biter.

    Hikâyedeki cümleler kısa ve anlaşılırdır. Anlatım sade ve üslup akıcıdır. Hülyasındaki masalın akıcılığı hikâyeyi sürükleyici kılmıştır. Hikâyeyi beğendim çünkü hikayede verilmek istenen mesaj sembolik ögeler kullanılarak ve sembolik bir kurt masalıyla verilmiştir. Bu da benim hikayeyi merakla okumamı sağlamıştır.

    Cehennem Dağı, Cennet Dağı

    Hikâye savaştan dönen askerin ve günahkâr sevdiğinin aşkıyla adını alan Cennet ve Cehennem Dağı hikâyelerini ele alır. Hikâyede Ankara’ya bakan Cennet Dağı ve Cehennem Dağı ana mekandır. Zaman belli değildir. Vurgulanmak istenen vicdan azabının ağırlığıdır.. Dört ana karakter vardır. Çoban, anlatıcı kahraman, siyah kadın ve subay. Subay, savaştan dönen küçük yaşta bir subaydır. Kalbi bembeyaz ve en temiz hasretlerle dolu olduğu için cennete gider. Siyah kadın, sevdiği Kafkaslardan dönerken günah dakikalar yaşadığından günahkârdır. Aslında altın ekini saçlıdır fakat saçları matemden siyaha boyanır. Daha sonra pişmanlık duyar. Çoban, kahramana Cennet Dağı ve Cehennem Dağı hikâyesini anlatan bir çocuktur. Anlatıcı kahraman ise siyah kefen örtülü kadının hikâyesini anlatır.

    Ankara’ya bakan iki dağ vardır; biri yüksek sarı, çorak ve yanık bir taş toprak yığını. Tepesinde bir volkanın sönmüş, kararmış, siyah ağzı vardır. Bu sarı, çıplak dağın eteğinde de yeşil bir dağ yavrusu vardır. Yeşil çiçeklerle bezenmiş, ince hatlı bir dağdır. Bir akşamüstü küçük bir çoban kahramana Cennet Dağı’nın hikâyesini anlatır

    93 Savaşı’nın başında Kafkaslardan küçük bir subay izinli gelmiş. Bir kandil akşamı bu yeşil tepenin üstüne çıkıp batısındaki hasretiyle kandilleşmek istemiş ve o sırada eşkiyalar tarafından vurulmuş. Kalbi bembeyaz ve en temiz hasretlerle dolu olduğu için cennete gitmiş.. Fakat aslı topraklardan olduğu için vücudu gömülememiştir. Ara sıra bu tepeye gelir kavuşamadığı hasretine uzun uzun bakarmış. Bu hayal gelir ve kaya yığınları üzerinden fanilere görünürmüş .Çoban bir akşam gök alev içindeyken küçük beyaz askeri görmüş. Uğurlu ve güneşli bir görüntü olduğunu söylemiş. Ancak bu görüntüyü kadınlar görürse hasretlerine kavuşacaklarını söylemiş.

    Cehennem Dağı’na karanlık ve korkunç görüntüden dolayı Cehennem Dağı derlermiş. Bu dağ tipi, kasırga ve fırtına gecelerinde görünürmüş. Kadın mı erkek mi bilmedikleri biri varmış. Baştan aşağı siyah, bol bir kefen örtülü ve etrafında vahşi, beyaz kurt sürüsüyle gezen biri. Uçurumun üstüne gelir kurtlarla beraber derin derin ulurmuş. Hep gece gelirmiş. Etrafındaki kurt sürüsü bu siyah kefene durmadan hücum dermiş. Bu hayali gören kimse tipide yolunu kaybeder ve parçalanırmış. Kahraman çobana, siyah tayfın hikâyesini anlatır.

    Bu siyah, canlı kefenin altında son derece güzel bir kadın varmış. Bu kefen onun matemle boyanan saçlarıdır. O siyah kadın, Cennet Dağı’nda erenlere karışan beyaz sevgilinin hasretidir. Onun beyaz sevgilisi Kafkas’tan dönerken o günah dakikalar yaşıyormuş. Sevgilisinin vurulduğunu duyunca vicdan azabından ölmüş. Cehenneme gitmiş. Hiçbir şey bu kadının kalbinden toprak hasretini giderememiş. Güzelliğiyle zebanileri kandırmış. Sonsuz alevler her yanını sarmış ve beyaz hasretinin hatırasıyla gözyaşı akmış. Fakat cehennemde gözyaşı yanmaz bir yıldız gibi alevler arasından mutlu bir göle akarmış. Bunlar gümüş bir dere olana kadar birikir ancak o zaman bu günahların alevini söndürmek için cehenneme akarmış. Zebaniler onu bu dağa bırakmış yanına da cehennemi unutmaması için bir işkence bırakmışlar. Bu tayf ancak gözyaşı birikir mutlu bir dere olursa o zaman sevdiğine kavuşurmuş.

    Hikâyenin dili ve üslubu oldukça yalın ve akıcıdır. Cümleler kısa ve anlaşılırdır. Hikayeyi beğendim çünkü bir halk hikâyesi tadındaydı. Bu hikayede de sembolik ögelere yer verilmiştir. Kurtlar, siyah kadının günahlarını simgelemektedir. Uluması, sevgiliye seslenişidir. Siyaha boyanan saçlar da kadının matemidir. Bu hikâyedeki en büyük iki sembol ise siyah ve beyazdır. Siyah günahkârlığı, beyaz ise masumiyeti temsil etmektedir. Bu semboller ve masalsı anlatım hikâyeyi sürükleyici ve ilgi çekici hale getirmiştir.

    Efe’nin Hikayesi

    Hikâyede anlatılan olay, Milli Mücadele’nin gizli kahramanlarından olan Efe’nin , Tahkik Heyeti’nin gelmesi üzerine köylerine kadar dayanan Yunan işgalinde yaşanan yıkımları emmisinin kızı Kezban üzerinden anlatmasıdır. Verilmek istenen mesaj, ülkenin her yanı kendi öz vatanımız sayılarak müdafaa edilmelidir. Zaman Milli Mücadele dönemidir. Olay Aydın’da geçmektedir. Efe ve Kezban ana karakterdir. Diğer karakterler; Efe’yle beraber savaşan arkadaşları, Kezban’ın yanındaki kızlar, Tahkik Heyetindeki Türk subayı ve diğer subaylardır. Efe yirmi bir yaşında, olgun, beyaz tenli, düzgün hatlı, ince burunlu, kara gözlü bir çobandır. Kezban, Efe’nin emmisinin kızıdır. Vatan savunması yapmak isteyen cesur bir kadındır.

    Tahkik Heyeti bölgedeki tahribatı incelemek üzere gelir. Genç subay olanları anlatması için Efe’yi götürmeye gelir. Efe en süslü, en parlak cepkenli takımını giyer ve giderler. Türk subayı silahlarını azaltmasını söyler. Efe, “Safa geldiniz paşalar!” der. Bu paşalar Çanakkale’deki Türk askerinin dövüştüğü devletlerin paşalarıdır. Paşa Efe’ye sorular sorar Türk askeri de çevirir. Efe olanları anlatmaya başlar. İzmir’i Yunan bastığını, kadınlara sataştığını, her yeri yağmaladıklarını duymasına rağmen koyunları otlatmaya devam ederler. Yunanlar artık diplerine kadar gelmiştir. Menderes Köprüsü’nün başına Yunan nöbetçi koyulduğunu duymuşlar. Bir gün köye girerken kuzu otlatan kızlar önlerine çıkmış. Başörtüleri parçalanmış, saçları yolunmuş, üstleri başları kan içinde ağlıyorlarmış. Aralarında emmisinin kızı Kezban da varmış. Kezban başörtüsünü çıkarıp suratlarına atar. Siz örtüyü takın biz savaşırız der. Bunun üzerine Efe kızanlarla beraber Menderes Köprüsü’nün başındaki Yunan’larla çatışır. Zeybekler yardıma gelir. O sırada Aydın’ın üstünden dumanlar çıkar ve kasabaya dalarlar. Orayı Yunan’ın elinden kurtarırlar. Efe bunları anlattıktan sonra “Allahaısmarladık paşalar! “ der. Hepsinin elini sıktıktan sonra kapıda Türk subayının elini sıkarken Subay ona bir haber verir. Kezban kendini Menderes’ten atmıştır. Efe’ye bir vasiyet vermiştir. Ona saldıran Yunan neferi ölünceye kadar, Aydın’dan Yunan çıkıncaya kadar kamasını kınına koymamasını vasiyet eder. Efe, onları köye davet eder ve gider.

    Hikâye Milli Mücadele’nin gizli kahramanlarını ön plana çıkarır. Milli Mücadele bireysel bir başarı olarak değil halkın başarısı olarak zihinlerde yer etmiştir fakat bu halk başarısının ardında Efe gibi gizli kahramanlar da vardır. Dili , üslubu diğer hikayeler gibi sade ve yalındır. Cümleler kısa ve anlaşılırdır. Hikâye oldukça akıcıdır. Halide Edip bu hikâyede kadınların cesaretinin ve Milli Mücadele’deki önemini bir kez daha gözler önüne sermiştir.

    Çakır Beyaz Ayşe

    Anadolu’nun bir köyüne nahiye müdürü olarak atanan Hasan’ın Çakır Ayşe’ye aşık olması üzerine ruhunun çok sevdiği eşi ile Ayşe arasında gidip gelmesini konu edinir. Zaman belli değildir. Olay Anadolu’nun bir köyünde geçmektedir. Verilmek istenen mesaj, kalbimizde yaşadığımız ikilemlerin bize zarar verebileceğidir.Hasan, Çakır Ayşe, Seniye ve Şah İsmail hikâyenin karakterleridir. Hasan; zarif, uzun boylu, esmer, çekik gözlü, batı kültürüyle yetişmiş biridir. Anadolu’nun bir köyüne nahiye müdürü olarak atanmıştır. Çakır Ayşe, şehit yadigarı dul bir kadındır. Dar alnının altında ince siyah iki kaş hattı ve altında iki uzun siyah ipek kirpik örtüsü vardır. Yanakları turunç gibi altın sarılığıyla yanmış, burnu küçük ve tuhaf, altında insana acıma hissi veren pembe etli bir çocuk ağzı vardır. Köy erkekleri tarafından arzulanan bir kadındır. Seniye, Hasan’ın eşidir. Şah İsmail, Hasan’ın topladığı milli efrattandır. Kaşları Şah İsmail gibi bıyıkları aynı derecede korkunç, iri kara biridir. Çakır Ayşe’ye sevdalıdır.

    Hasan hasta yatağında yatarken doktordan bir istekte bulunarak hikayesini anlatmaya başlar. Hasan’ın Seniye adında bir eşi bir de çocuğu vardır. Hasan Anadolu’nun bir köyüne nahiye müdürlüğüne atanır. Bir akşam ağaçlar arasından gelen dar alınlı, yeşil gözlü, uzun kirpikli, ürkek, ilkel bir kadın görür ve ondan çok etkilenir. Hasan’da yeni bir duygu türemiştir. Her gün onu gördüğü yere çay kenarına gider. Onuncu günde kadının kim olduğunu öğrenmeye çalışır. Bir akşam kendisinin topladığı milli efrattan İsmail ile Çakır Ayşe’yi birlikte görür. Daha sonra muhtardan onların evli olmadığını öğrenir. Ahlak mücadelesi yapmaya gelmiş bir nahiye müdürü tavrıyla Ayşe’yi köyden süreceğini söyler. Ayşe’yi yanına çağırır ve ona müslüman bir kadına yakışır tarzda yaşamadığını, bu yüzden onu sürmeye mecbur olduğunu söyler. Ayşe ağlar. Ayşe’ye, “Git Mushaf’a tövbe et, seni köyde bırakayım der. Üç gün sonra Hasan muhtarı çağırır be Ayşe’yi ister. Düğün hazırlıkları yapılır. Köyde davul, zurna eğlence devam ederken Hasan Ayşen’in köyüne gider. Derenin kenarında ağlama, yalvarma sesi duyar. Sesin geldiği yere ilerler ve Şah İsmail’in Ayşe’yi dövdüğünü görür. Ayşe’yi zavallı, hasta bir çocuk gibi görür. Daha sonra tabancayla Şah İsmail’in kafasını deler fakat kendisi de ciğerinden yaralanır. Hasan hasta yatağında son nefesini verirken doktora, eşini son nefesine kadar sevdiğini söylemesini ister fakat ölmeden önce söylediği türküde yine Ayşe’yi zikreder.

    Hikâyedeki cümleler kısa ve anlaşılırdır. Dili sade ve üslubu akıcıdır. Hikâyedeki masalsı anlatım hikâyeyi sürükleyici kılmıştır. Hikâyeyi beğendim çünkü dönemin birçok özelliğini gözler önüne sermektedir. Dönemin köy yapısı hakkında, aile yaşantısı hakkında bilgiler içermektedir.

    Duatepe

    Hikâyede Türkiye Cumhuriyeti kurulurken yaşanan zorluklar gerçek kişi ve olaylar çerçevesinde ele alınmıştır. Kurtuluş Savaşı zamanında Garp Cephesi – Duatepe’de yaşananlar anlatılmıştır. Verilmek istenen mesaj, vatan savunması birçok zorluğa göğüs gerilerek yapılmıştır. Hikâyedeki kişiler tarihteki gerçek şahsiyetler ve yazarın kendisidir. Halide Edip Adıvar, Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa, Kâzım Bey ve Fevzi Paşa’dır.

    Atların etrafında bir toz bulutu var . Sağdan soldan uzun cephane kolları geçiyor. Karapınar’ın arkasındaki toplar faaliyete geçiyor ve Kâzım Bey Duatepe’ye hücum etmeleri için tümenlere emir veriyor. Türk neferleri Duatepe’ye hücum ediyor. İsmet Paşa telefonu dinliyor, Fevzi Paşa dağlara bakıyor. Türk askerinin kalbinin hepsinde bir Battal Gazi yatıyor. Fevzi Paşa dua eder gibi eğiliyor. Başkumandanın mavi gözleri yükseklere bakıyor, göğe akar gibi. Bir otomobil kumandanları götürüyor. Onlar boğuşmaya daha hakim olmak ve yakından görmek için gidiyorlar. O sırada anlatıcı kahraman Tanrı’ya Türk’ün sesini dinlemesi için dua ediyor. Bir tümen arkadan Çekirdeksiz’e giriyor ve düşman tarafından çevriliyor. Kumandan anlatıcı kahramana, “Siz artık gidin” diyor. Anlatıcı kumandanın elini sıkıyor ve dua ederek gidiyor. Dua ederken kendi sesi bütün Türk kadınlarının duasını tekrar eder gibi oluyor. Giderken Duatepe’nin üstünde bir adamı dua ederken görüyor. “Allah’ım ! Türk milletini daima koru!” dediğini düşünüyor.

    Hikâyedeki cümleler kısa ve anlaşılırdır. Savaşın canlı şahidi olan birinci kişinin ağızdan dinlemek hikâyeyi sürükleyici kılmıştır. Bu yüzden beğendim. Halide Edip yine gerçekliği ön planda tutmuştur. Kurtuluş Savaşı döneminde yaşananları gerçek kişi ve olaylarla aktarmıştır. Hikâyede mitolojik ögelere yer verilmiştir. Bu mitolojik öyküden şöyle bahsedilmiştir:“Birbirine dağdan dağa haykıran devler, eski Türk hikâyelerinde dört yüz düşmanın ödünü patlatıp canını cehenneme gönderen nara buymuş.”

    Kırmızıtepe

    Yazar ve Sakarya Savaşı kumandanı Kemalettin Bey aracılığıyla Sakarya Savaşında yaşananlar, bölge ziyaret edilerek konu edinilir. Zaman Sakarya Savaşı zamanıdır. Olay Kırmızıtepe’de geçmektedir. Verilmek istenen mesaj, savaşın, kızıl ve korkunç facianın nasıl bir heyecan olduğudur. Yazar, Mustafa Kemal Paşa, Yusuf Akçura ve Kemalettin Bey hikâyenin şahıslarıdır. Kemalettin Bey, kuvvetli ve geniş omuzlu Sakarya ordusunun hakiki bir cephe kumandanıdır.

    Yazar Eski Polatlı’daki kolordu karargâhına gider. Bir köy evinin önünde Sakarya ordusunun kumandanı Kemalettin Bey’le karşılaşır. Orada hayvanlarına atlarlar ve muzaffer kumandanla beraber, en kızıl harplerden birini yaşamış olan Kırmızıtepe’ye giderler. Kemalettin Bey yolda harp menkıbelerini anlatır. Kırmızıtepe’nin eteklerinde yarısı top ateşi altında yıkılmış küçük bir köy varmış. Oradaki kadınlar, gençler, ihtiyarlar Kemalettin Bey’in yanına gelir. Kadın koyunlarının Yunan tarafından alındığını söyler. Kumandan koyunları kendisinin sakladığını söyler ve koyunları geri verir. Daha sonra otomobile atlayarak Kırmızıtepe’ye tırmanmaya başlarlar. Çal Dağı’ndaki uçurumlardan gömülmemiş Yunan cesetleri görürler. Kemalettin Bey taze bir boğuşmanın kalıntısını gösterir. Bu sırada yazar o kızıl sahnenin hayaline dalar. Yazar 23 Ağustos’un ilk ışığı, Sakarya Harbinin ilk karargâhında başkumandanlık odasına girer. Mustafa Kemal, İsmet Paşa’ya “ Sen her şeyi yaptın ! Bundan sonraki iş Allah’ın !” der. İsmet Paşa, “Yarın düğün başlayacak !” diyerek karşılık verir. Bu ıstırabın ve zevkin birbirine karışmış halidir. Zihninde kanlı siperler, Türk -Yunan boğuşması canlanır. Türk askerinin Allah Allah seslerini işitir gibi olur. Bu uzun hayalden önlerindeki bir tümsek sayesinde uyanır. Şehit mezarlarına gelmişlerdir. Genceli Şehit Hüseyin Avni Efendi’nin mezarını görür. Yazar şehide dualarla veda eder

    Hikâyede cümleler kısa ve anlaşılırdır. Üslup sadedir. Savaşın tasvirinin kuvvetli oluşu hikâyeyi sürükleyici kılmıştır. Sakarya Savaşının gerçek tarihi kişilerle anlatılması ve birinci ağızdan dinlemek gerçekliği ön planda tutmuştur.

    Fadime Nine ile Kerem Dede

    Köylerinde mutlu mesut yaşayan Kerem Dede ile Fadime Nine’nin hayatının Yunan işgaliyle alt üst olması konu edinir. Olay Milli Mücadele döneminde Oğlakçı’da geçer. Verilmek istenen mesaj; savaşın, vatanın her yerinde herkeste hasara sebep olduğudur. Fadime Nine, Kerem Dede, Havva ve Ahmet hikâyenin karakterleridir. Fadime Nine, öksüz be üvey annesi elinde çocukluğunu acı ve şefkatsiz bir halde yaşamıştır. Siyah gözlü, kar gibi saçları olan, ince yüzlü bir kadındır. Kerem Dede, beyaz sakallı, uzun boylu, güzel yüzlü bir âşıktır. Ahmet, öksüz bir muhacir çocuğudur. Kerem Dede ile Fadime Nine onu büyütmüştür. Havva, Fadime Nine ile Kerem Dede’nin kızıdır.

    Anlatıcı kahraman, Fadime Nine’yi onun çadırına geldiği an tanımaya başlar. Oğlakçı köyünün Kerem Dede diye anılan beyaz sakallı, uzun boylu, güzel yüzlü, âşık bir şairi varmış. Bu şair çok kitap okur, çok şeyler bilirmiş. Onun eşi de Fadime Nine imiş. Kerem Dede ile Fadime Nine birbirlerini sevmişler. Fadime Nineye üvey annesi iki kuru tarla, beş ziynet altını vermiş. Bunlarla ev kurmaya başlamışlar. Bitmeyen saadet günlerinde oraya aşklarının bucağını kurmuşlar. Daha sonra bir kızları olmuş. Bu kız büyüyünce, Fadime Nine ile Kerem Dedenin evlat ettiği öksüz, muhacir çocuğu Ahmet ile Fadime Nine ve Kerem Dedeninki gibi bir aşk yaşamışlar. Ahmet bir gün savaşa gitmiş. Şehit mi esir mi bilmiyorlarmış. Bir gün Yunanlar Oğlakçı’ya girmiş. Gerisi; yangın, kan , utanç…

    Hikâyede cümleler kısa ve anlaşılırdır. Üslup sade ve akıcıdır. Bu hikâye diğer hikâyeler gibi savaşın etkilerini anlatmaktadır. Savaşın açtığı izler bu sefer Fadime Nine, Kerem Dede, Ahmet ve Havva da etkisini göstermiştir. Halide Edip, bu hikâyede savaşın yol açtığı yıkımları tüm gerçekliğiyle gözler önüne sermiştir.

    Şebben’in Kara Hüseyin’i

    Vatanı için savunmaya giden eşinin hasretiyle yanıp tutuşan Anadolu kadınını konu edinir. Olay K.köyünde geçer. Zaman belli değildir. Anadolu insanının özlemi ele alınmıştır. Şebben, Kara Hüseyin, Ayşe Kadın ve evdeki diğer kadınlar hikâyenin karakterleridir. Şebben kuvvetli yuvarlak omuzları, kuvvetli kolları olan yuvarlak yüzlü, kocaman kırmızı dudaklı, kısa burunlu, samimi, kocasının hasretini çeken bir Anadolu kadınıdır. Hüseyin, iri, esmer, genç, iyi bir askerdir. Köyde hocadan daha önemli bir kişidir. İstanbul’da arabacı, dülger, demirci olmuş ; köye her yeniliği o getirmiştir. Ayşe kadın, Hüseyin’in baldızıdır. Uzun ve yürüyüşü zarif , genç, ince çeneli, siyah gözlü, düzgün burunlu, seyrek beyaz dişlerini gösteren büyük ağzı olan bir kadındır.

    Anlatıcı kahraman gittiği köyde yoldaşıyla beraber bir evde kalır. Kadınlar onları karşılaşırlar. Sohbet etmeye başlarlar. Şebben bu anlatıcı kadın kahramanın asker olduğunu anlayınca şaşırır. “Sen asker misin?” diye sorar. Anlatıcı “Evet “diyince ona Kara Hüseyin’i sorar. Şebben ona Kara Hüseyin’in mektuplarını okutur. Anlatıcı kahraman anlar ki Kara Hüseyin köyde hocadan önemli bir kişidir. Köye her yeniliği o getirmiştir. Kara Hüseyin iyi bir askerdir fakat izin istemeye utanırmış. Kara Hüseyin’in taburunu aramaya koyulurlar. Bu sohbet faslı bittikten sonra anlatıcı uyumaya gider ve orada bir insan olduğunu hisseder. Bu Şebben’dir. Şebben ona Kara Hüseyin’e duyduğu özlemden bahseder. Anlatıcı Kara Hüseyin’in künyesini not eder ve Şebben’e dönünce Kara Hüseyin’in izni için çalışacağını söyler. Bir ay sonra evine gider. Sonra bu köye geri dönünce tekrar Şebben’in evine gider. Şebben’in yüzünün sararıp , süzüldüğünü fark eder. Şebben’le sohbet ederken Şebben, Kara Hüseyin‘den mektup geldiğini söyler. Mektubu vermekte çekingen davranır. Mektubu verirken “Bana darılma e mi?” der . Anlatıcı kahraman mektubu okurken bir şey fark etmez fakat sonra Kara Hüseyin’inin yazdığı “ Allah bana o rezaletle gelmeyi nasip etmesin “ cümlesinden olanı anlar. Şebben ondan kaçmasını istemiştir. Şebben hasretinden yanıp tutuşmaktadır. Şebben ve Ayşe’yle beraber uyumaya giderler. Kızların türküleri eşliğinde kolları bomboş, mustarip ve hasretli Anadolu kadınını düşünmeye başlar. Ertesi sabah yola koyulur. Artık Şebben birinin daha hasretini çekecektir.

    Cümleler kısa ve anlaşılırdır. Üslubu ve anlatımı yine akıcı ve sadedir. Hikayeyi beğendim. Hikâyeyi beğenmemin en büyük nedeni Milli Mücadelede geride kalan kadınların özleminden bahsetmesi oldu. Hikayede Şebben’in kardeşi Ayşe’nin kızlarla beraber asker olmak istediklerini söylemesi anadolu kadınının cesaretinin örneğidir. Halide Edip yine bu hikâyede de kadın kavramı üzerinde durmuştur.

    Vurma Fatma

    Yanako Dimitriyadis’in Yunan ordusuna girerek elinde zümrüt yüzüklü adı Fatma olan birini araması ve yaptığı işkenceleri konu edinir. Olay 1921 yılında Dumlupınar’ın Kozaç köyünde geçmiştir. Verilmek istenen mesaj, insanların savaş döneminde suçlu veya suçsuz farketmeksizin gördüğü zulümdür. Fadime , Yanako Dimitriyadis , Aleko ve Dimitri hikâyenin karakterleridir. Fadime, altın gibi uzun perçemli, uzun siyah kirpikli, iri yeşil gözlü bir kadındır. Yanako Dimitriyadis, kunduracı kalfasıdır. Bir Türk düşmanıdır. Daha sonra Tanya’dan etkilenerek Yunan ordusuna girer. İşkence yapmak onun için bir zevktir. Aleko ve Dimitri de Yunan askeridir.

    Yanako Dimitriyadis kunduracı kalfası olarak hayata girdi. Büyüklerinden “ Megola idea” dersleri aldı. Bu düşmanlığını Türk çocuklarına taş atarak, meyhanede kadeh kırarak gösteriyordu. Bunun yetmeyeceğini anlayınca dükkana gelen Çavuş Tanya’nın anlattıklarından etkilenerek Yunan ordusuna girer. Türkçe bildiği ve zeki olduğu için kısa sürede tanınır, çok çabuk çavuş olur. Yanako’nun en büyük zevki işkence yapmaktı. Bu zevkin tehlikeli bir yeri vardır ki sürekli sayısını artırmak ve yeni şekil bulmak lazımdı. Çavuş Tanya elinde Zümrüt yüzük bulunan genç ve güzel kadın Fatma’nın yüzüğünü parmağıyla birlikte almıştı. Bu Yanako’ya ilham oldu ve elinde zümrüt yüzük taşıyan fatma adında bir Türk kadını aramaya koyuldu fakat bir türlü bulamadı. Bir gün Kozaç Köyüne girmeye karar verdiler. Köyün konumu tehlikeli olduğundan sessizce girdiler. Köye girerken elinde üç yaşında güzel bir kız çocuğu, kolunda yeni doğmuş bir kuzu olan güzel bir kadın gördüler. Elinde bir zümrüt yüzük görürler. Adının Fatime olduğunu öğrenirler. Yanako, Fadime’yi himayesine almak istedi. Kızını sevmeye çalıştı. Kızın gürültüsüne köy toplandı. Bu hengamede Fadime savuştu. Öğleye doğru Kozaç’ta korkulu rüya başladı. Yanako, karşısına çıkan herkese Fadime’yi soruyor, kimse söylemiyordu. Akşamüstü Evzan taburu geldi ve her yeri yangına verdi. Giderken Kozaç’la Keçek arasındaki dereye indiler. Büyük bir ateşin ışığında sekiz Yunan neferinin ortasında Yanako Fadime’yi gördü. Kadının altınları gitmiş, ölümde ne kadar bir kız çocuğu cesedi, elleri arkasına bağlı bir şekilde imiş. Durmadan “ Domuzun kunnadığı köpekler, dini gavur oğlu gavur herifler “ diye bağırıyormuş. O gece dereye ve eğlenceye Yanako hakim oldu. Derenin üstünden gelen bir çıtırtı yüzünden kaçarlarken Yanako’nun aklında bir kadın cesedi belirir. Kulağında “Domuzun kunnadığı gavur oğlu gavur” diye bir ses çınlıyormuş. Bundan 11 ay sonra Murat dağından iki sefil, aç Yunan askeri Dumlupınar’a ekmek dilenmeye gittiler. Kadınlardan oluşan intikam fırtınası “Domuzun kunnadığı gavur oğlu gavur” sesleri eşliğinde parçalanırlar. Yanako “Vurma Fatma , vurma Fatma “ diye haykırıyordu.

    Yazarın dili sade ve üslubu akıcıdır. Cümleler kısa ve anlaşılırdır. Hikâyeyi beğendim.. Hikayede hüzünlü bir hava hakimdir. Hikaye yer yer şiveli konuşma içermektedir. Gözleme ve tasvire yer verilmiştir. Gözlemler realisttir. Hikâyeyi beğendim çünkü bu hikâye de tıpkı diğerleri gibi bu ülke kurulurken çekilen zorluklardan ve perdenin ardındaki kahramanlardan bahsedilmiştir. Fadime bu süreçte Anadolu kadının çektiği zorlukların sembolü olmuştur.

    Emine’nin Şehadeti

    Yunan işgaline uğramış bir kasabada, kurtuluşa inancı tam olan Emine’nin namusunu ve kocasını kurtarması konu edinmiştir. Zaman belli değildir. Olay Anadolu’nun bir kasabasında geçmektedir. Bu hikayede vurgulanmak istenen vatan savunmasının da namus savunması kadar önemli olduğudur. Emine, Emine’nin eşi kaymakam ve anlatıcı kahraman hikayenin karakterleridir. Emine, kurtuluşa inancı tam olan ölüm ıstırabı çekerken bile vatanın kurtuluşu için sevinen bir Anadolu kadınıdır. Emine’nin eşi, kıllı, kalın siyah kaşlı, yeşil gözlü, elleri nasırlı işçi eli gibi olan bir adamdır. Eşini Yunanlardan korumaya çalışır.

    Anlatıcı kahraman Yunan işgaline uğramış bir kasabaya girer. Kaymakamın yanına gider ve orada başı sargılı, kollu askılı bir çok insan görür. Kaymakam ona şehit Emine’den bahseder. Emine’nin kangren olmak üzereyken bulunduğunu söyler. Emine’nin kocasını çağırır. Kaymakam kocasından “ dünyanın en korkunç felaketini görmüş bir insan!” diye söz eder. Kocası olan biteni anlatmaya başlar. İkidir muhacir olmuşlardı. Burada düşmandan kurtulduklarını düşündüler fakat düşman buraya da girdi. Emine’nin kurtuluşa inancı tamdır. Kocası onu Yunan askerinden sakınır. Yunanlılar mahalleyi yakmaya başlayınca Emine’nin kocası Emine’yi, ihtiyar teyzesini ve beraberindeki üç kadın alıp bahçe kapısından ovaya kaçırmaya çalışır. Patlıcan tarlasına geldiklerinde çıplak bir Müslüman kızı cesedi görürler. Yunan askerleri ile karşılaşınca Emine’nin bir sopayla çevresindekileri uzak tutmaya çalıştığını görür. Emine’nin kocası ve Emine vurulur. Kırk sekiz saat cesedi ararlarken Emine’yi sağ bulurlar fakat Emine daha sonra ölür. Emine kocasını ve namusunu kurtarır fakat kendi ölür.

    Yazar hikâyeyi olabildiğince açık ve rahat okunabilecek şekilde yazmıştır. Cümleleri fazla uzun tutmayışı okunulabilirliğini kolaylaştırmıştır. Halide Edip, Türk kadınının kurtuluşa olan inancı ve namusu için gösterdiği cesareti bir örneğini daha gözler önüne sermiştir.

    Bayrağımızın Altında

    Hatice Nine’nin öldüğü zaman cesedinin düşman bandırası altında kalmaması, kendi bayrağımızın altında olması için gösterdiği çaba konu edilmiştir. Zaman belli değildir. Olay Salihli‘de geçmektedir. Verilmek istenen mesaj, düşman esareti altında ölmektense bayrağımız altında özgürce ölmek daha iyidir.

    Anlatıcı kahraman Salihli‘de yangın yıkıntıları ortasında ayakta kalan evlerden birindedİr. Savaşın izleri yavaş yavaş geçmektedir. Sokakta dolaşan insanlar bu kabusun geçtiğini inanamamaktadır. Ortalık ağarınca, hâlâ kadınlar gelip gidiyor. En son Hatice Nine geliyor. Hatice Nine’de diğer kadınlarda olan endişe gölgesi yoktu. Hatice Nine anlatıcı kahramanın yanına gider ve hikâyesini anlatır. Hatice Nine’nin beş defa evi yanmış ve beş defa muhacir olmuştur. Üsküp’ten beri beş defa düşman bandırasından bizim bayrağa kaçmış. Bayrağımız altında olmak ister Hatice Nine. Defalarca kaçmaya çalışır ama kaçamaz. Sonunda başarır. Oğluna yolda ölürse onu sırtında bayrağımızın altından götürmesini ister. Sonunda Hatice Nine bayrağımızın altına gelir. Hayatta tek önemli şey vardı: Öldüğü zaman cesedin düşman bandırası altında kalmaması. Basit ve sade.

    Cümleler kısa ve anlaşılırdır. Üslup akıcı ve sadedir. Dil anlaşılabilir ve sadedir. Bağımsızlığımızın sembolü olan bayrağımızın altında ölmek ise Hatice Nine’nin vatan sevgisi çok derin mesajlar vermektedir bu yüzden hikayeyi beğendim.

    Himmet Çocuk

    Kurtuluş Savaşı dönemindeki çocukların hâli Himmet çocukla sembolleştirilerek ele alınmıştır. Zaman, Kurtuluş Savaşı dönemidir. Olay yollarda geçmektedir, belli bir mekan yoktur. Mekanlardan biri İnay köyüdür. Hikayede anlatmak istenen, savaş dönemindeki çocukların şartlar yüzünden omuzlarına düşen sorumlulukla çocukluklarından eser kalmamış ve güçsüzlüğü kabul etmeyen olgunluğa erişmişler. Halide on başı, Himmet çocuk hikayenin ana karakterleridir. Himmet çocuk on üç yaşında ihtiyar bir nine, genç bir kız kardeş,bir çift de öküzle anasız babasız kalan küçük, zayıf yüzlü, olgun bir çocuktur. Halide Onbaşı, rapor tutmak için Anadolu’ya durum tespit etmeye gider.

    Halide Edip Anadolu köylerinde olan biteni rapor etmek için Elvanlardan ihtiyar bir kılavuz alarak yola koyulur. İnay’a kadar onlara eşlik eder. İnay, bir derenin yamacında kurşuni bir yangın harabesine dönmüş bir köydür. Halide Onbaşı, köylülerden bilgi alarak rapor tutar. Köylüler açlık çekmektedir. Ev yapmak için kereste isterler, ekmek isterler. Halide Onbaşı be beraberindekiler ordan ayrılırken onlara yanlarına aldığı peksimeti verirler ve bir kılavuz isterler. Köylüler Himmet’i kılavuz olarak verir. Halide Onbaşı Himmet çocukla konuşurken, Himmet çocuk ona hikayesini anlatır. Himmet çocuk yedi yaşında ihtiyar bir nine, genç bir kız kardeş, bir çift de öküzle anasız babasız kalmış. Öküzlerle tarla sürmüş ailesini beslemiş, koz kardeşini bile ere vermiştir. Bir gün hayvan hastalığı çıkmış ve iki öküzü ölmüş. Öküzsüz bir şekilde üç yol çalışmış iki kocaman dombay almış. Üç ay önce derede düşmanlar Himmet çocuğu yakalamışlar. Biri öldürmek istiyormuş biri de salıvermek istiyormuş. Arabasında yumurta varsa bırakalım yoksa öldürelim demişler. Ninesi yolda yesin diye iki yumurta haşlamıştır. Himmet çocuk böylelikle kurtulmuştur.

    Yazar hikâyedeki ana karakterlerden biridir. Cümleler kısa, anlaşılır ve sadedir. Üslup akıcıdır. Yazar gerçekleri olduğu gibi aktarmak için çabalamaktadır. Hikayedeki kuvvetli tasvir mekanı adeta fotoğraflamaktadır.Hikâyedeki bu gerçeklik Kurtuluş Savaşı’ndaki çocukların yüklendiği sorumluluğun ele alınmasından dolayı hikayeyi beğendim.

    Mustafa Onbaşı

    Ordunun köylere yerleştiği dönemlerde dul ve evsiz kadını çok olan köylerde çoğalan evlilik olaylarını ele alır. Zaman belli değildir. Olay Sakarya ve Ankara illerinde geçmektedir. Anlatılmak istenen, savaş döneminde yaşanan savaş yıkımlarının yanı sıra toplumun başka bölümlerinde de yıkıma sebep olmuştur. Bu hikaye de aile yapısındaki değişimleri gözler önüne sermektedir. Hikâyenin karakterleri Gülsüm, Süvari Başçavuş Muharrem, Mustafa Çavuş, Mustafa Çavuş’un eşi ve Başçavuş Muharrem ile evlenen kızdır. Gülsüm, Rumeli’den bir tek kızıyla göç etmiş, bu Rumeli göçmen köyüne gelmiş, kendini çevresinden yüksek gören bir kadındır. Mustafa Çavuş’la evlenmek istiyor. Süvari Başçavuş Muharrem bir kızı seviyor ve onunla evlenmek istiyor. Mustafa Çavuş, Gülsüm’ü seviyor. Ankara’nın Solfasol köyünden bir neferdir.

    Ordunun köylere yerleştiği dönemde bu köy ordu için konak yeri olmuştur. Kadınlar bu genç ordudan eşlerini çağırıyorlardı. Gülsüm de bu kadınlardan biriydi. Gülsüm Rumeli göçmeni bir kadındı. Bir de kızı vardı. Mustafa Çavuş’u istiyordu. Ordu Komutanı sert ve bekar bir adamdı ve kesinlikle evlenmeye izin vermiyordu.Anlatıcı kahraman kadınların işine yardımcı olan biridir. Gülsüm onun yanına gider. Ankara’nın Solfasol köyünden Mustafa Çavuş’la evlenmek istediğini söyler. Bir isteği daha vardır. Süvari Başçavuş Muharrem de biriyle evlenmek istemektedir. Gülsüm gittikten sonra tümenin başhekimi gelir. Durumu anlatır. Başhekimle beraber komutana durumu anlatırlar, komutan durumdan haberdar olduğunu söyler ve izin verir. Anlatıcı kahraman beş ay sonra sıtma yüzünden Ankara’ya gider. Solfasol köyünden iki kadın onu görmeye gelirler.Kadının dört çocuğu ve karnında dokuz aylık bir çocuğu vardır.Eşinden haber alamamaktır. Künyesine bakınca Gülsüm’le evlenmek için komutandan izin aldığı Mustafa Çavuş’un künyesi olduğunu görür. Allah’tan af diler.

    Hikâyede cümleler kısa anlaşılır ve sadedir. Üslup akıcıdır. Yazar diğer hikâyelerde olduğu gibi yine dönemin bir gerçeğini konu edinmiştir. Kişi tasvirleri oldukça güçlüdür. Savaşın ardında kalan bazı durumları konu edindiğinden beğendim.

    Kurdun Memleketinde

    Yazarın, Türkiye’nin savaş döneminde yaşadığı zorlukları izlediği sinema filmindeki kurtla sembolleştirerek anlatması konu edinmiştir. Zaman belli değildir. Olay Viyana’da geçmektedir. Hikayede geçen,“Memleket senin seven kalbine, kuvvetli ve erkek kollarının şeref ve namusuna emanet oldukça elbet yeniden can bulacak, şeref ve saadet yurdu olacaktır.” kısmı, hikayenin vermek istediği mesajı açıkça belli etmektedir. Anlatıcı kahraman hikayenin karakteridir.

    Anlatıcı kahraman, Viyana sokaklarında gezerken bir afiş görür.” Kurdun Memleketinde” adlı bir film afişidir. Bilet alır. Başlamasını beklerken yıllar önce dağa çıkan kurdu hayal ettiği günü anımsar. Yaralı memleketin sembolü olan yaralı kurdu düşünür.Film başlar. Batı Amerika’da bir dişi kurdu bir avcı vurmak istiyor, başka bir avcı da onu kurtarmak istiyor. Sonunda öldürülen bu kurdun yavrusunu merhametli avcı alıyor ve büyütüyor. Birbirlerine büyük bir sevgiyle bağlanıyorlar. Kurdun sahibinin bir düşmanı vardır ve kurdu çalmak ister. Diğer üç hizmetin arasına girerek onları kandırmaya çalışır. Bu dört düşman anlatıcıya, Türkiye‘yi paylaşmak isteyen dörtler meclisini anımsatır. Kurt kendisi için olan tehlikeyi hisseder ve oradan kaçar. Dörtler Meclisi şaşkına döner. Kurt çöllere kaçar ve orada bir eş bulur, yavruları olur. Fakat insanlar onların peşini bırakmaz. Dişi kurt yavrularını emzirirken o inin altında dinamit koyarlar ve sevgi yuvası olan o in taze bir mezara dönüşür. Kurt döndüğü zaman ini kazar, koklar ve eşini aramaya çalışır. Anlatıcı, filmi izlerken Anadolu kadınının sessizliği ile ağlar. Sonunda ini dağılmış bu aziz kurt düşmanı kovalamaya başlar. Düşmanı bulur ve yer. Bu sırada anlatıcının gözünde Türkiye’nin neferi canlanır.

    Hikâyede cümleler kısa, anlaşılır ve sadedir. Üslup akıcıdır. Hikâyeyi beğendim çünkü bu hikâye kitaptaki diğer hikayelerle bağlantılıdır. Bu da onu sürükleyici kılmıştır. Hikâyeler arası benzetmelere yer verilmiştir.Örneğin, zafere ulaşan kurt Duatepe’nin üstünden son işgal ortasında dua eden nefere benzetiliyordu. Bir diğer göze çarpan özellik ise sembolik ögelere yer verilmesidir. Yaralı kurt yaralı memleketi sembolüdür. Kurdu çalmak isteyen dört hizmetçi Türkiye‘yi bölmek isteyen dörtler meclisinin sembolüdür.


    İpek Bayrak

    Hikâyede , üniversiteli bir gencin Büyük Savaş’la beraber silah başına çağrılması üzerine yolda yaşadıklarını konu edinir. Zaman Büyük Savaş dönemidir. Hikâyedeki ana mekanlar Şam ve Halep’tir. Onun dışında olay yollarda geçtiği için net bir mekân yoktur. Hikâyenin ana karakterleri Emin, İhya Efendi, Safinaz Hanım, Süheyla, rıhtımdaki kadın ve Süleyman’dır. Emin, üniversiteli bir gençtir. Her Türk genci gibi Büyük Savaş onu da silah başına çağırmıştır. Süleyman, koca boylu, hüzünlü ve çekingen yüzlü, derin gözlü bir gençtir. Rıhtımdaki kadın, sarı kollu, uzun saçlı, kıvırcık uzun kirpikli bir Arap kadınıdır.İhya Efendi, Emin’in babasıdır. Safinaz Hanım, Emin’in üvey annesidir. Süheyla ise Süleyman’ın sevdiğidir.

    Emin Büyük Savaş için okulunu bırakıp yedek subaylar talimgâhına geçmek için yola koyulur. Askerliğin insanları etikli vazife makinesine çevirdiğini düşünür ve en nihayetinde o da öyle olur. Sonunda talim dönemi biter bitmez “Gideceksiniz” derler ve onları gönderirler. Emin’in asıl hayatı bu yolda başlar. Tren kalkmadan, yeşil çarşaflı bir genç kızın Fatihli Süleyman’a küçük kırmızı bir beyaz bayrak getirdiğini, Süleyman’ın birdenbire ağladığını görür. Daha sonra dostlukları başlar ve Süleyman o kızın sevdiği Süheyla olduğunu anlatır. Pozantı’ya varırlar. Bir asker kasabası halini alan Pozantı’da seyahatlerini kararlaştırırlar. Kimi Halep’te ayrılacak kimi Şam’da kimi de Kudüs’te. Şam’da kalanların karargâha katılması ihtimali vardı. Süleyman’ın da kurmay başkanlığına bir tavsiyesi vardı. Bu yüzden diğerleri tarafından biraz eziliyordu. Pozantı’dan çıkarlar. Yolda Lütfi Paşa’nın oğlu Sermet Süleyman’a tavsiyeli olduğundan dolayı sataşıyordu. Fakat Süleyman cepheye gitmek istiyordu. Halep’e varırlar. İlk akşam otelin terasında rakı içerler, eğlenirler. Halep’te biraz dinlenmenin iyi olacağını düşünürler. Süleyman her nedense Bağdat’a cepheye gitmek istiyordu. Bununla beraber karargâha gider, kurmay başkanıyla görüşür. Karargâhta iki subaya ihtiyaç vardır. Süleyman ve Emin orda kalırlar. Karargâh geçici bir zaman için Beyrut’a nakledilir. Onların karargâhı Bristol Oteli’ndedir. Rıhtımda eğlence vardır. Oraya giderler. Bu sergüzeşt gecesinde hayallerini süsleyen bir kadın görürler. Ani bir kararla Şam’a gitmek için emir aldıklarında yola koyulurlar. Ertesi sabah istasyon mahşer yeri gibidir. İnsanlar sıkışarak trene binebilmişlerdir. Süleyman ve Emin posta kompartımanına yerleşirler. Şam’a gönderilmesi gereken bir Türk subayını eşi için yer bulmaya çalışırlar ve onu Süleyman ve Emin’in kompartmanına yerleştirirler. Kadın Emin’i çok etkiler. Peçenin altından farkettiği ince çenesi, uzun kirpikleri ona rıhtımdaki kadını anımsatır.. Süleyman ve Emin yemek yemeye giderler. Kadını bir adamla yemek yerken görürler fakat kadın onlara uyuyacağını söylemiştir. Kompartımana giderler ve kadını uyurken görürler. Şam’a vardıklarında çantalarını alır ve giderler.

    Hikâyede cümleler anlaşılırdır. Dili ve üslubu sadedir. Hikâyedeki yoğun betimlemeler okunmasını biraz zorlaştırmıştır. Hikâyede mektepli bir gencin hayallerini bir tarafa bırakıp vatan savunması yapmaya gitmesi oldukça etkileyicidir.