• 510 syf.
    ·26 günde·Beğendi·4/10
    Kitap, insanların aslında din üzerinden nasıl kaldırıldığını ve fedai olarak yetiştirildiğini yani aldatıldığını anlatan bir kitap ama bu kitabı okuyup begenebilmek için çok boş vaktinizin ve sabrınızın olmasi gerekiyor çünkü gayet uyuşuk geçen bir kitap. 500 küsur sayfa okumanıza gerek yok, bunun yerine Yaşar Nuri Öztürk’ün “Allah ile aldatmak” kitabını okuyun daha faydasını görürsünüz. Yine de karar sizin.
  • 160 syf.
    KARAKTER TABLOSU:
    https://i.imgyukle.com/2020/01/21/V3M0NR.jpg

    Kitabı kütüphaneden aldığım için elimde daha fazla hatırası olmasını istedim. Zira unuttuğumda yahut özlem duyduğumda, istediğim zaman, açıp da sayfalarını, karıştırıp, göz atamayacaktım.
    Oysa bu kitabı unutmayı hiç istemedim, bu nedenle benim için ne kadar zor da olsa, uzunca alıntıları not ettim arşivime (yani buraya). Toplamda elli sekiz alıntı paylaşmışım, öldüm! Kitabın yarısına gelmeden evvel pes etmiştim bile artık not almamak konusunda, fakat sonrasında, biriktirdikten ve bitirdikten sonra kaydetme kararı aldım.

    Kitabın bitmesine son beş sayfa kala ara vermek durumunda kaldığımda, etrafıma boş boş, leyla leyla gülümsediğimi hatırlıyorum. Öylesine, kendi kendime, manasızca, biraz da yorgun.
    Yorgundum çünkü kitabın dili ağır, eski kelimeler pek fazla, bununla beraber cümleler çok uzun. İpin ucunu kaçırmadan, dikkatle okumak gerekiyor. Bazı cümlelerin sonuna geldiğimde başını unuttuğum ve tekrardan okuduğum oldu mesela.

    Kitabın bir başka zorluğu ise, karakterler üzerinden yapılan zaman sıçrayışları.
    Yaşlı bir adamın (Behçet Bey'in), yetmiş beşli yaşamından bir kesitle başlayıp, çocukluğuna kadar giden, hayatına temas etmiş insanlara değinmekle birlikte, bu çocukluğun ötesindeki/geçmişindeki yaşamlara doğru yola çıkan bir hikâye sizi alıp götürüyor. Hikâye hem yukarıya, yani geçmişe doğru çıkıyor, hem de yanlara doğru yatay bir şekilde ilerliyor.
    Ve aslında söz konusu olan, tek bir hikâye değil. Dikey ve yatay düzlemde uzanan bir zaman diliminin insanlarının, kendi hikâyelerini konu ediniyor.
    Sanki yazar, bir hikâye kitabında farklı insanlara yer vermektense, aynı romanın içerisinde, birbiriyle bağlantısı olan insanların, birbirinden bağımsız hikâyelerini ortaya koymak istemiş gibi.

    Kitap hakkında okuduğum yorumlarda, kitabın bir konusunun, belirli bir olayının olmadığı, daha ziyade karakter analizleri üzerine kurulu olduğu düşüncelerine rastladım. Konu ve olay olmadığı görüşüne katılmamakla beraber karakter analizi kısmına katılıyorum. Zira, okuduğumuz hikâye kitaplarında olaylar özet olarak anlatılır, bu kitapta da karakter sayısı fazla olduğu için yaşantıları daha çok bir özet şeklinde ele alınmış. Bununla beraber karakter analizleri ön plana çıkmıştır.

    Okurken, geçmiş zaman ve şimdiki zaman arasındaki ve yatay düzlemdeki gidiş gelişler okuyucunun kafasını karıştırabilir, ve kim kimin çocuğuydu karmaşası ortaya çıkabilir. Zira sonlara doğru bu kafa karışıklığını ben yaşadım. Ve bir kenara bazı kişiler arasındaki bağlantıyı çizmek durumunda kaldım, böylelikle zihnimdeki yerleri daha sağlam oldu. Kitabı bitirdikten ertesi gün de bunları temize geçirdim.

    Karakterlerde genel olarak dikkatimi çeken şey; dış görünüşü pek iyi olmayan, yahut ruhen hassasiyeti fazla olan, kırılgan, yahut da maddi açıdan sıkıntısı olan, yahut da statü bakımından iyi bir konumda olmayan kimselerin; zamanla çok çalışıp, azmedip, kendine yönelik ilgi alanlarını fark etmeleri, kendi potansiyellerini geliştirmeleri; ve bir yöndeki eksikliklerini, başka bir yöndeki başarılarıyla tamamlamaya çalışmaları oldu.

    SPOİLER
    Psikolojik açıdan yorumlamak gerekirse, Adler'in savunduğu; insanın var olan aşağılık duygusuna karşın üstünlük çabasıyla girişmiş olduğu eylemler bütünün, kendine has bir yaşam stili oluşturması üzerindeki etkisi ortaya çıkmaktadır. Tam da Adler'in bahsettiği; fiziken zayıf (insanların cılız diye tabir ettiği), kısa boylu ve antipatik (çirkin) bir adam olarak Behçet Bey çıkıyor karşımıza. Fakat onu insanlar arasında asıl çekilmez kılanı, sahip olduğu yumaşak mizacı. Babası İsmail Molla bile, oğlunun daha sert, atılgan, maceraperest, kadınlarla gönül eğlendirmesini bilen biri olmayışı hasebiyle oğlundan utanç duymaktadır.

    Behçet Bey, annesi ve dadısıyla beraber, harem içerisinde büyümüş, kadınlara has ahlaki düşünceleri ve nezaket biçimini benimsemiştir daha ziyade. Kitap ciltlemek, saat tamir etmek gibi uç/enteresan hobileri vardır. Detaycı bir kişiliğe sahiptir, uzun uzun açıklamalarda bulunan, çalışkan, girişimci özelliklere sahiptir. Bulduğu her fırsatta babasına duyduğu sevgiyi göstermeye ve hissettirmeye çalışır. Bir süre sonra babası da yavaş yavaş oğlunu anlamaya, tanımaya başlar. Vicdanının sesini duysa da artık, yine de oğlunun hassas mizacından utanmaktan vazgeçemez. Fakat Behçet Bey, eğitim hayatını üst üste birinciliklerle tamamlamış, iş hayatında da yaptığı kusursuz görevlerle peş peşe rütbeler atlamasını başarmış bir insandır. Yine de, tüm bunlara rağmen, "beklediği şekilde" bir takdiri göremez.

    Bu minvalde iki örnek daha karşımıza çıkmaktadır. Biri Sabri Hoca, diğeri Agop Efendi.

    Sabri Hoca da, hayatı boyunca unutulan, silik bir karakter olmuştur. Devrinin her türden politik vakasına, en ön saflarda katılan bir ihtilalci olmasına rağmen.
    Babası tarafından terk edilmiştir, ve yanına alınacağına ilişkin söze rağmen; unutulmuştur. Ardından annesi tekrar evlenip birkaç çocuk daha doğurmuş, ve ilk çocuğuyla eskisi kadar ilgilenememiştir. Bunda bir yandan, kendisini terk eden adamın çocuğu olması durumu da etkili olmuştur.
    Adler'in ilk çocuklar için kullandığı "tahtını yitirmiş kral" benzetmesini de yapabiliriz bir yandan. Fakat tacının ve tahtının hiçbir tesirini zaten görememiş bir çocuk olduğunu da unutmamak gerekir.

    Sabri Bey de çocukluğunu daha çok kayıkçıların yanında gönüllü olarak çalışarak geçirmiş, fakat orada da kimse tarafından ne ilgi ne de bir destek görmüştür. Onca yardımına ve çalışmasına karşılık, yemeklerini yerken kayıkçıların aklına onun da karnının aç olabileceği hiç gelmemiştir mesela (zamanında, daha çok yemek bittikten sonra hatırlanır). Bunun dışında mahallenin mektuplarını yazmak gibi bir görev de edinir kendine, fakat elbette ki bu da hiçbir karşılık alınmadan yapılan bir görev olmuştur onun için. İnsanlar bir teşekkürü bile çok görürken, görevindeki birtakım gecikmeler sonucunda da öfkesini esirgememiştir ondan.

    Fakat medreseye girdikten sonra, birtakım "hürriyet" konulu düşünce dünyasının içerisinde ve çeşitli kavga ortamlarının arasında bulmuştur kendisini. Ve bu kavgaların birinde sağ kulağının üzerine almış olduğu bir kesik darbesiyle kendini kanıtlamıştır.
    Zamanla; yenilikçi düşünceleriyle etrafında dinlenen, fikirlerine kulak verilen biri olmuş, bazı paşalarla bile irtibat kurar hale gelmiştir. Bir yandan rüştiyede hocalık yaparken diğer yandan da çeşitli ihtilal olaylarının içerisinde rol almıştır.
    Öyle ki, yarı sayılan, yarı unutulan/görünmeyen bir adam olmuştur.
    Küçüklüğünden itibaren ezilmiş ve unutulmuş olduğu gerçeğinin üzerine; medrese eğitimleriyle, edindiği hür düşünceler ve geliştirdiği felsefelerle gitmiştir.

    O da Behçet Bey gibi, yaşamda tutunmayı başarabilmesine rağmen, kısmen başarılı sayılabilecek mahiyette biri olmuştur.

    Agop Efendi'ye gelirsek; küçüklüğünde saf bir uşak iken zamanla maruz kaldığı sahtekârlıklar ve zulümler sonucunda, zekâsını kullanmayı öğrenebilmiş bir adam olur. Ve uşaklıktan, sarraflığa kadar uzanan uzun bir yolu kat eder. Yine bir başarı öyküsü...

    Yaşamdaki olumsuzlukların, yaşama tutunabilmek için körüklediği insanlar...

    Neresinden bakarsam bakayım, sürekli Adler'i görüyorum.

    Karakter haritasında verdiğim çoğu karakterin analizi detaylı şekilde yapılmıştır kitapta. Kahramanların buruk başarıları benim gördüğüm ortak noktadır.

    Kitapta aşk ise, neredeyse hiç yoktur. Daha doğrusu olduğunun kokusu verilmiş, fakat görüntüsüne yer verilmemiştir.
    Okurken, karakterler arasında bir şeyler olduğunu sezinliyorsunuz, fakat olayların teferruatına değinmek yerine artık, yeni bir karakterin yaşam öyküsüne başlıyor yazar.

    Kitapta aşkın ön planda olmamasını sevdim, daha doğrusu, aşkın olmamasını sevdim. Zira, hayatımızın sanki ne kadar içerisinde görüyoruz ki aşkı? Hani nerede rastlıyoruz ona?
    Bir film repliği vardı, "Kim, sevdiğiyle evlenmiş ki, sen evlenesin?" diyordu.
    Tam olarak böyle; aşk, her yerde, dizilerde, filmlerde, romanlarda, hikâyelerde, masallarda; fakat gerçek hayatta yok. Gerçek hayatın içindeki kurmacaların içinde var yalnızca. Gerçekte bunca olmayıp da, sahtenin içinde en çok ona yer veriyoruz.
    Bu kitap aşka bu kadar yer vermemişti. Hayata benzeyen bu yönüyle daha çok sevdim bu kitabı.

    Son olarak belirtmeliyim ki; kitap Abdülhamit dönemini, tanzimat sonrasının etkilerini yansıtıyor. Dönemin politikalarına çeşitli felsefi bakış açılarıyla yaklaşılmış ve sorgulanmıştır. İstibdat (sıkı yönetim) ve karşısındaki hürriyet yanlısı düşünceler, şark meselesi, Abdülhamit taraftarları ve karşıtları, çeşitli ihtilaller, paşalar, konaklar, saraylar kendini göstermektedir

    NOT: Kitabın bölümlerini de özet şeklinde, unutmamak adına, "kendim için," daha sonradan ekleyeceğim.
  • bir sonbahar akşamı okumalıyım seni
    sayfa sayfa, satır satır, hece hece
    başka bir boş sayfaya kayda geçmeliyim
    sana şiirlerle seslenmeliyim

    yapraklar, isyan edip intihar ederken sevmeliyim seni
    yağmurlar mermi gibi gökten düşerken
    yahut seccademe emanet edilen tespih gibi görmeliyim seni
    aşk, kör kurşun gibi bedenime saplanırken sahiplenmeliyim
    o mağrur gözlerini
    ve belki isyan etmeliyim aşka, beni seçtiği için
    sonra sana sitem dolu aşk şiirleri yazmalıyım
    o boş sayfalarda
    aşkı isyana karıştırmalıyım
    ve ardından isyanın çıkar yol olmadığını anlayıp
    aşka şükretmeliyim
    beni duaya yönelttiği
    ve seni bana getirdiği için

    Geç Kalanlar
  • Hayırlı sabahlar.

    Bu sabah diğer günlerde de yaptığım gibi kitaplara bakıyordum.

    Bir sosyal platformda ikinci el kitap satan bir hesabın sayfasındayım. Kitap fotoğrafları altında yer alan fiyatları önümdeki excel tablosuna isimleriyle birlikte not ediyorum. Adına mühendislik alışkanlığı veya kayıt tutma manyaklığı diyebilirsiniz. Hoşuma gidiyor yazmak, not etmek. Daha ilkokul öğrencisiyken ciltlerce ansiklopediyi sayfa sayfa karıştırıp hayvan isimlerini elimdeki küçük ajandama yazdığımı bilirim. Neyse, konudan uzaklaşmayayım. İşte bu yazdıklarımı gören arkadaşım haliyle ne yaptığımı sordu. Anlattım. Bu kitap satma olayının fena bir iş olmadığını, yaklaşık iki üç senedir internetten kitap satan bir arkadaşın -Allah bereket versin- daha geçenlerde dükkan açtığını, sürekli akan kitap kaynağı elde ettiğin takdirde mezat gibi güzel ve hatta zevkli bir işle de bunu süslenebileceğini anlattım. E tabi ben böyle ballandıra ballandıra konuşunca o da daha önce belki onlarca kez duyduğum bir söz etti;

    "Sen de satsana hacı kitaplarını."

    Fakat... diye tanıdık bir sızı geçti içimden. Tanıdık zira bu cümleyi ne vakit duysam aynı yerde açığa çıkıyor. Satamam, dedim. Onlar benim evlatlarım. Kimisinin altını çizmişim, kimisinin yanına not almışım. Birisi onlardan birini sertçe yere atınca dahi içim cız ediyor. Mıymıy romantizm değil bunun adı, saf sevgi. Muhabbet. Kitaba kitap olduğu için değer vermek. Naçizane elbet.

    Ayrıca her şey para mı? Evet, kitaplarımı satsam hatırı sayılır bir meblağ elde ederim belki. Zira kaliteli sayılabilecek bir kitaplık mevcut. Fakat her şey para değil. Allah Teala aratmasın, iyi kötü bir işim, gelir kaynağım var. Ne diye üzerinde öyle veya böyle emeğimin olduğu kitapları kullanıp fazlasına talip olayım. İleride kitapçı açmak gibi bir niyetim var gerçi, bu ayrı. Fakat kendi kitaplarını satmak. Kitapları satmak durumunda kalmak. Bilmiyorum. Allah düşürmesin. Bu noktada, aklıma gelen bir anımı paylaşayım sizinle.

    Bundan yaklaşık dört sene evvel, 2016 yılının bahar aylarında, Ömer Faruk Dönmez'in kitaplarında sürekli bahsettiği İsmet Özel'in Cuma Mektupları serisini arıyorum. İsmini çokça duymama karşın daha önce hiç Özel okumamışım. İş bu ya, başlangıç olarak kendimi on kitaptan oluşan ve ağırlıklı olarak siyaseti (Özel'in kendisi buna karşı çıkar ve hatta yazılarının salt siyaset odaklı olduğunu iddia edenleri yazılarının muhtevasını anlamadığını belirtir) konu edinen eserlerini gözüme kestirmişim. Artık Dönmez'in kitabından nasıl etkilenmişsem! Ankara'dayım o sıralar. Öğrenciyim. Bilenler bilir, Sıhhiye'deki Zafer Çarşısı'nın hemen arkasında sahafların yer aldığı koca bir bina var. Oraya gittim. Kitapları hemen hepsine sordum fakat eli boş çıktım. O kadar boş ki çoğunda herhangi bir İsmet Özel kitabı dahi yoktu. Birisinde çok yakın zamanda koca serinin satın alındığını öğrendim. Haliyle epey üzüldüm. Boynu bükük çıktım dükkandan. Bir diğerindeyse hayatımda asla unutmayacağım bir durumla karşılaştım. Dükkan sahibinde bir adet İsmet Özel kitabı var. Fakat, tam hatırlamıyorum, ilk baskı yahut imzalı olduğu için yüksek meblağdan satıyor. Dükkandan çıkacakken, bir baksana, dedi. Baktım. Tam sözleri olmasa da aşağı yukarı şunları söyledi;

    "İsmet Özel yaşlı biri malum. Bendeki kitabını satmasam şimdilik. Ölmesini beklesem. Böylelikle kitabı daha yüksek fiyattan satabilirim. Olur mu böyle?"

    Şaşkınlıktan küçük dilimi yutacaktım. Yüzündeki tereddüt ifadesini vicdana yorup abi, dedim nazikçe, sen neler diyorsun. Hiç olur mu öyle şey? Vicdanın el veriyor mu böyle bir şeye? Para için yapılacak iş mi bu? Kitap kimin nasibiyse ona sat gitsin. Haklısın, dedi. O öyle dedi fakat paranın, insanın aklına neler getirdiğini o an biraz daha iyi anladım ben.

    Üzgün ve yorgun bir şekilde eve döndüm o gün. Nadirkitap sitesinde aradığım kitapların tanesi 40-50 lira civarında. Burası da ayrı bir ticarethane! İmkan yok almama. Üzücü.

    Aradan biraz vakit geçti. Facebook'ta üyesi olduğum bir grupta ileti gördüm. Abimizin biri dara düşmüş, kitaplığındaki kimi kitapları satılığa çıkarmış. Listelemiş isimleri. Tefsirden hadis külliyatına, hatıratlardan fikir kitaplarına kadar pek çok türde eseri satmak niyetinde. Niyetinde değil aslında, o durumda kalmış. Baktım, listenin içinde benim aradığım Cuma Mektupları serisi de var. Gözlerim ışıldadı. İletişime geçtim. Dokuz kitabı varmış serinin, biri eksikmiş. Rica ettim, aradı onu da buldu. On kitaptan müteşekkil seti bana çok ama çok uygun bir fiyata verdi. O kadar ki nadirkitapta bir tanesine vereceğim para desem yeridir. Kiminin üzüntüsü kiminin neşesine sebep oluyor işte. Buruk bir neşe.

    İşte o vakit "aramakla bulunmaz, bulanlar ancak arayanlardır" sözünü iliklerime kadar hissettiğim bir gündü. Bulmak yok, nasip var.

    Velhasıl bugünün sabahından ne gündü ama dediğim vakitlere gittim bir an. Sizi de şahit kılmış oldum. Tekrardan hayırlı sabahlar.
  • Size boş bir sayfa verseler ve size bu sayfaya ne yazmak istediğiniz söyleseler.
  • 424 syf.
    ·15 günde·7/10
    Klasik okurken her zaman farklı bir beklenti içine giriyorum. Hala ne bekliyorum ben bile emin değilim ama Gurur ve Önyargı açıkçası beni tatmin etmedi. Bitirdiğimde diğer okuduğum klasikler gibi mutlu olmadım. Fazladan bir kitap okumuştum hayatımda. Konusuna gelince kızlarını zengin birer koca bulmaktan başka bir derdi olmayan bir anne ve dünya yıkılsa umrunda olmayacak bir baba. Biri aklı başında olan 5 kız kardeş balo balo gezip zengin koca aramakta. Kitabın geçtiği 18. Yüzyıl hayatını betimlemesi açısından güzeldi. Fakir ve zenginin hayat duruşu ve insanların birbirilerine madde olarak bakması. Her şeye rağmen akıcı bir anlatımı vardı. Gerçi ilk 200 sayfa o kadar olmasa da sonrasında diyaloglar biraz sıksa bile kitabı sıkılmadan okuyabilirsiniz. Sadece size bir şey katmayacak bir eser olması açısından okumanızı tavsiye etmiyorum diyemem ama okumazsanız bir şey kaybetmezsiniz.

    Klasiklerin en büyük sorunu olan fazla karakter Gurur ve Önyargı’da da var ve ilk başlarda sıkça geriye dönüp kimdi bu diye bakma ihtiyacı duyabilirsiniz. Açıkçası ben dönüp bakmadım ve zamanla kim kimdi oturdu. Tıpkı bir dizinin 22. Bölümünden izlemeye başladığı halde tüm olayı çözmüş olmanız gibi.

    Filmi de varmış henüz izlemedim ama gerçekten boş bir vaktim olursa izlemeyi düşünüyorum.

    Daha önce okuduğum incelemelerde Jane Austen’in gerçek hayatta aşık olduğu kişinin zengin olmasından dolayı evlenemediği, daha sonra daha güzel bir hayat yaşarım umuduyla zengin başka bir adamın teklifini kabul ettiğini ama sonra pişman olduğunu okumuştum.

    Benim en çok hoşuma gidense Jane Austen öldüğü zaman ilk başta kendisinin aşık olduğu adamın kendi kızına Jane adını vermiş olması.

    Kısaca kitap ve Jane Austen hakkında diyebileceklerim bu kadar. Okumak isteyenlere tavsiyem ara vermeyin verirseniz elinize bir daha almak istemeyebilirsiniz. Zaten bir sürü karakter var hatırlamak zor olabilir. Emin değilseniz okumaktan. Sanırım okumasanız da olur. Karar tabi ki sizin.