• 250 syf.
    ·26 günde·Beğendi·7/10
    Öncelikle eğer okursanız aşağıda paylaştığımız yazının bir değerlendirmeden ziyade kitabın kendimce çıkardığım bir özeti olduğunu belirtmek isterim.
    İnsan-Toplum-İktisat / İbrahim Erol Kozak
    Eserde ilk olarak bütüncüllükten yani ansiklopedik bir bakış açısından uzak şekilde konuları ele almanın hayata bölük pörçük ve bulanık bakmak olduğunu, kişiyi yabancılaşmaya sürükleyip sorunların çözümlendirilememesine neden olduğundan bahsedilir. Hayatın bütünsel bir şekilde ele alınamaması çağımız insanını bunalım ve arayışa sürüklemekte, bu da günümüz uygarlığının en büyük tehlikesi olarak yorumlanmakta Lisnel Robin tarafından. Bu boşluk ve arayışın var olduğu çağımızda hayatın kalitesini yükselteceğini iddia eden materyalist sistemlerse elde edecekleri gelirler için hayatın tüm kalitesini bozmaktan çekinmemektedirler. Oysa Mukaddime’de ele alınan konular, bütüncül bir şekilde incelenmiş, bu da o gün için ele alınan konuların “tarih tarihe, suyun suya benzediği gibi benzer” sözünü de dikkate alarak bugün için uyarlanabilir olduğunu söyle imkânını bizlere verir. Fakat bu noktada şöyle bir tehlikeyle de karşı karşıya kalmamız mümkündür; eserden uyarlanacak yeni görüşler İbn Haldun’un üzerine konuştuğu konulara dair temel felsefesine zıt olabilirler bu da bir fikir karmaşasının ortalığı kaplamasına neden olabilir.
    İnsanın ve insanlık tarihinin anlaşılabilmesi için onun iktisadi uğraş ve ilişkilerinin incelenmesi gerektiği görüşü 19. yy’da yaygın hale gelmiş, Avrupalı sosyologlarca da ilk defa bu dönemde ortaya çıkmış bir görüş olduğu savunulmuştur. Bu algının, Sanayi Devrimi ve bunun ortaya çıkardığı diğer şartların, bu şartların sonuçlarının bir tezahürü olduğunu söyleyebiliriz.
    İnsan yaşamını sürdürebilmek için temel ihtiyaç maddelerine muhtaçtır. Fakat onun bu maddeleri işlemeden kullanamaması, onun diğer insanlarla bir araya gelerek iş bölümünde bulunmasını gerekli kılmıştır. Çünkü insan en temel ihtiyaçlarını bile tek başına karşılayamaz. İhtiyaçlarını sağlayabilmek için kendi ürettiklerini, iş bölümü yaptığı diğer insanların ürettikleriyle mübadele etmesi gerekir. Bu zorunluluk sebebiyle de insan sosyal bir varlık olmak zorundadır. Bu ise fıtratın bir gereğidir. İnsanlarda birlikte olmanın gerekliliklerinden biri iktisat ise diğeri de güvenlik arzusu olduğunu unutmamamız gerekmektedir. Fıtratın bu özelliğini göz önüne alan İbn Haldun “din ve iktisadı” iç içe ele alarak, nimetlerden faydalanma şmkanının Allah tarafından kula bahşedildiğini belirttikten sonra ticaret ve zanaatı farz-ı kifaye olarak değerlendirip dünya düzeninin işbölümü ve iktisat ile sağlanabileceğini söyler. Bu konuda Gazali ise sadece asgari ihtiyaçları karşılamanın hem dünya düzeninin hem de dinin yıkımı anlamına geleceğini söyleyerek, fazla mal elde edilmediğinde mâlî ibadetlerin de kişiden düşeceğini ifade eder.
    Bizler eğer bir toplumun tarihini ve bu toplumun uyandırdığı etkiyi anlamak istiyorsak o toplumun iktisadi uğraşlarının farklılığını ve bunların etkilerini de incelememiz gerekmektedir.
    İbn Haldun, kişisel ve psikolojik faktörlerin iktisat üzerindeki etkisinden söz ederken, iktisadın da bunlar üzerindeki etkisinden bahsetmeyi ihmal etmez. Örneğin ticareti “ucuza alıp pahalıya satmak” olarak nitelendirerek kişinin ahlakına olumsuz etkilerinden; ilim ve zanaatların insandaki zeka ve kabiliyeti arttırıp, şehirleşme, günlük ilişkiler gibi bir çok alanda güzel özelliklerin zuhur etmesini sağladığından bahsederek hadari ve bedevi toplumların arasındaki farkı örnek verir.
    Bu anlatılanlar bağlamında İbn Haldun, insanın yaratılış sürecinin hayat boyu devam ettiğini ve bunun da 3 aşamada gerçekleştiğini belirtir.
    1. Yaratma: İnsanın yaratılması
    2. Yaratma: Kişinin içinde bulunduğu çevresel şartlar.
    3. Yaratma: Kişi itiyatları, yaptığı iş ve tercihler yoluyla bir ömür boyu kendini yaratır.
    Bu bağlamda “insan nesebinden ziyade itiyatlarına mensuptur.” der İbn Haldun.
    İbn Haldun’un bu fikirleri Marksizm’in Eylem Felsefesi ile benzerlik gösterse de bütün dünya tarihini insanın çalışması ve üretmesi olarak değerlendirerek insana sadece iktisadi açıdan bakan Marksizm, tüm insan faaliyetlerine bütüncül olarak bakan İbn Haldun’dan çok farklı bir konumdadır. Yani bu benzerlik Ali Şeriati’nin de ifade ettiği gibi karşıtların benzerliğidir. Asıl olarak İbn Haldun Marksizm’in tam karşıtı bir erdedir. Onlar olaylara materyalist bir şekilde yaklaşırlarken İbn Haldun daima her olayın ilk sebebi olarak Allah’ı görmektedir. O yine Marksizm’in “servet sahibi olmanın siyasi güç sağlayacağı” görüşünün aksine “siyasi gücün servet sahibi olmayı kolaylaştıracağı” görüşüne sahiptir.
    İktisadi faaliyetlerin gerekliliğine değindikten sonra bir de kimlerin çalışma ve emeğe nasıl baktığını incelemek faydalı olacaktır: Eski Yunan ve Roma çalışmayı can sıkıcı ve külfet gerektirici bir iş olarak görmekteydi. İbranilerde de durum böyleyken Hristiyanlar çalışmaya hem müspet hem de menfi olarak bakmaktaydılar. Protestan zihniyette ise zenginlik ve zenginler yüceltilirken Marksizm’de ise emek, üretim, işçi ve sanayileşme kutsanmaktaydı. Bu konuya sosyologlar arsında ise birçok farklı açıdan bakılmaktadır: Russell, Marksist düşünceye tamamen zıttır ve bu düşünceyi çağımızın mutsuzluğunun sebebi olarak nitelendirmektedir. Schumaeher de buna benzer bir görüş olarak çalışmanın mutluluk ve terbiye edici yönüne vurgu yapmaktadır. Veblen ise çalışmanın israf ve tembelliği önlediğini savunurken, çalışmanın fıtri olduğunu belirtir. From ise insanın yaşamak için çalışmak zorunda olduğunu söyler.
    İslami anlayışta ise insan rahatın peşinde olsa da yeryüzünde kaldığı sürece çalışmak zorundadır. Ve kişinin geçimini sağlamasına dini bir yükümlülük olarak bakılmaktadır. Önceki bazı görüşlerin aksine de İslam’da kişinin değeri işi ve zenginliği ile değil takvasıyla ölçülür toplum nezdinde prestiji düşük bir işte çalışmak kişinin değerini düşürmez.
    İslam’da çalışma ve emek bu kadar kutsalken 19. ve 20. yy’da bazı tekkelerde ve gruplarda riyazet adı altında işten el ve eteğin çekilmesi Max Weber’ce İslam’a Hint ve İran mistisizminden girmiştir. Fakat bu etkilenmede sosyal ve siyasi yapıların etkileri de unutulmamalıdır. Konuya ışık tutması açısından 13. yy sufilerinden Ebumekarin’e kulak vermek gerekmektedir. O şöyle der: Normalde toprağından 1000 batman mahsul çıkan biri ihmalkarlığı sebebiyle 900 batman mahsul elde etse kayıp 100 batmanın hesabı ondan sorulur.
    Fakat tüm bu söylenenler İslam’ın çalışmaya verdiği önemin Protestan zihniyetle aynı olduğu düşüncesini ortaya çıkarmamalıdır. İslam’da bir işi kıymetli kılan o işteki niyettir. Bu niyete göre yapılan iş İslami açıdan makbul sayılır.
    Ayrıca İslami anlayışta üretilen malın hangi yollarla tüketileceği de belirtilmiştir. Yani İslam’da üretim ve tüketim terbiyesi bir bütün olarak ele alınmaktadır. Öyle ki Gazali, fazla mal ve servet yığmanın insanı Allah’tan uzaklaştıracağı, dolayısıyla da kişi ve toplumları mutsuzluğa sevk edeceği görüşündedir.
    İbn Haldun’un emek ve çalışma hakkındaki görüşleri ise şöyledir; Her türlü mal ve mülkiyet ancak emek ile elde edilebilir. Üretilen her türlü değer tabiat ve insan emeğinin bir araya gelmesi sonucu oluşur. Bu emeğin gerçekleşmesi için de insandaki akıl, el ve alet üretip kullanma yeteneğinin varlığından bahseder.
    Bu konulara dair yaptığı tespitlerden sonra çalışmanın ahlaki ve terbiyevi boyutlarına vurgu yapmaktadır. İbn Haldun, emeğin ve kişinin kendi işini kendisinin yapmasının terbiyevi yönleri üzerinde durarak, lüks alışkanlığından dolayı hizmetçi kullananlar ve hizmetçilik yapanlar açısından yozlaşma ve emek israfından bahsetmektedir.
    Tam da bu noktada yabancılaşma kavramı incelenmelidir. Yabancılaşma, insanın hayatının herhangi bir anında yaptığı işin, içinde bulunduğu faaliyetin yerini ve anlamını belirleyecek genel bir hayat felsefesine sahip olmaması veya benimsediği hayat felsefesi ile arasındaki ilişkiyi kavrayamaması, amaçlarla araçları birbirine karıştırmasıdır.
    Bazı sosyologlar yabancılaşmanın 4 unsurundan bahseder:
    1. Güçsüzlük
    2. Süreci bütüncül algılayamama
    3. Yalnızlaşma
    4. Kendini özüne karşı yabancı hissetme
    Dolayısıyla felsefi veya dini bir açıklama bu 4 unsura uygun bir alt-yapıyla sunulmalıdır. Bu bakımdan yabancılaşmayı ürerimden tüketime, eğlenceden dinlenmeye hayatın her alanında görmek mümkündür. Yabancılaşmanın olduğu yerde bazı çevrelerin çıkarları doğrultusunda kurulmuş sosyal yapılar görmek kaçınılmazdır. Yani insanlar bu çevrelerin istekleri ve çıkarları doğrultusunda şekillendirilmeye çalışılmaktadır.
    Yabancılaşmanın tüm devirlerde var olan bir kavram olduğu unutulmamalıdır. Yabancılaşmanın günümüzde bu kadar sık görülmesinin nedeni ise makineleşmenin getirdiği monotonluk ve materyalist sistemlere dayalı oluşturulan sosyal ve iktisadi yapılardır.
    Yabancılaşmaya İslami açıdan bakacak olursak; kişinin niyeti yaşam felsefesiyle örtüşüyorsa yabancılaşmadan korunmuş demektir. İbn Haldun ise aşırı zenginlik ve lüksün kişiyi kul olma bilincinden kopardığından, dolayısıyla da yabancılaştığından bahseder. O, bu tartışmanın içerisinde asabiyet kavramını yabancılaşmanın zıttı olarak kullanır.
    Gazali de buna benzer bir tutumla Müslümanın, dünyalık olan her şeyin maksat ve gayesini bilmesi gerektiğini; mübah olan fiillerden faydasız ve amaçsız olanların terk edilmesini yoksa bunların kişiyi yabancılaşmaya sürükleyeceğini belirtir. Kısacası insan, faaliyetlerini yüce gayelerle ahenkli ve uyumlu bir şekilde yaparsa yabancılaşmadan korunmuş olur.
    İnsanın tabiatına dair onun mücadeleci olduğunu söyleyen kötümser görüşlerin yanında işbirliğine yatkın olduğunu söyleyen iyimser görüşler de mevcuttur. Bu görüşlere bağlı olarak insanın iktisadi ve sosyal ilişkilerdeki yerine dair tercihler şöyledir;
    Mücadele İlkesi
    Rekabet İlkesi
    İşbirliği İlkesi
    İbn Haldun bunlardan işbirliği ve dayanışma ilkesini savunmaktadır. Çünkü insanların üretmek zorunda olmalarının bir hikmeti olarak da onları dayanışma ve işbirliğine itmek olduğunu ifade eder.
    O, ilk bakışta işbirliğini savunması ve ticaretin de mücadele ve rekabet hissini arttırdığı, dolayısıyla da olumsuz sonuçlar ortaya çıkardığı gerekçesiyle ticarete karşı çıkar bir konumda gözükse de yıkıcı olmayan ve kurallarla sınırlı bir rekabete yer vermektedir. Mücadeleci tabiatın insanın ruhunda olması sebebiyle meşru ve kontrollü rekabetin toplum için yararlı olacağını savunmaktadır. Yani ona göre; insanın –baskın olmakla beraber- hem işbirliği hem de mücadeleci ve rekabetçi yanı vardır. Kanunlar ve din de insanın bu hayvani yönünü sınırlandırarak yıkıma sebebiyet vermesinin önüne geçer.
    İbn Haldun ayrıca iktisadı, asabiyet çerçevesinde de incelemektedir. Asabiyet, bir toplumun üyelerinin hep birlikte müşterek bir değeri benimsemeleri ve bu uğurda her türlü fedakârlıkta bulunmalarıdır. Asabiyet kişiyi yabancılaşmadan korur. Asabiyet kendine güven il azmi yüksek, şahsiyetli ve hür bir insan tipinin simgesidir. Yine ona göre hakları iktisadi faaliyette bulunma arzusu, kalkınmanın temelini oluşturur. Bu arzu da asabiyetle doğrudan ilişkilidir.
    İbn Haldun, sosyal, siyasi ve iktisadi meselelerin ferdi ve psikolojik faktörlerle ilişkisini her zaman yaptığı gibi ikili bir ilişki içinde inceler. Dolayısıyla siyasi baskı ve zulmün iktisadi faaliyette bulunma istek ve arzusunu engellediğini söyler.
    Bu söylem göz önüne alındığında devletin halka karşı adil tutumu, iktisadi bakımdan canlılığı sağlaması veya zayıflatması tedrici bir şekilde gerçekleşir. Ayrıca devletin zenginliğini hazinede saklanan parayla ölçmek yanlıştır. Tam aksine zenginlik, mevcut hazinenin halkın ihtiyaçları doğrultusunda kullanılıp, kötü şartların giderilmesi ve güvenliğin sağlanarak halkın iktisadi bakımdan canlı ve üretken hale getirilmesiyle sağlanır.
    Ayrıca yöneticilerin koyduğu kurallar, baskı ve zulümle benimsetilmeye kalkılırsa bu asabiyeti kırıcı bir unsur olur. Fakat bu kurallar topluma onunla özleşeceği şekilde aktarılır ve benimsetilirse asabiyet ruhu, dolayısıyla da iktisadi faaliyetler zarar görmez. İbn Haldun, bu görüşlerine dayanarak; göçebelerin kanunlarının tabii süreç içerisinde kendiliğinden oluştuğunu ve toplumun tüm fertleri tarafından daha kolay bir biçimde benimsendiği için göçebelerin ruh sağlığının, kanunları zorla benimseyen şehirli toplumlardan daha iyi olduğunu belirtir.
    Bunlarla bağlantılı olarak İbn Haldun, çocuğun yetiştirilmesinde baskıcı, sert ve otoriter, ağır cezalar veren veya yapası gereken her şeyi en ince ayrıntısına kadar dikte eden bir babanın/hocanın/ustanın çocuğun güvenini, başarma şevkini kırdığını belirtir. Bu dürtülerini kaybetmiş çocuk da doğal olarak asabiyet duygularını yitirir. Kısaca O, çocuğun olabildiğince özgüveni ve başarma azmi yüksek şekilde yetiştirilmesi gerektiğini söyler.
    İbn Haldun’un insan psikolojisine dair görüşleriyse şu şekildedir: Her insanda potansiyel bir enerji rezervi vardır. Bu enerjinin kullanılması kişiye sunulan fırsatlar ve içinde bulunduğu imkânlarla doğrudan ilintilidir. Bu enerji ve başarma güdüsü kişinin inanç, değer ve dünya görüşüyle de doğrudan ilintilidir. Asabiyetin temelinde de aynı nedenler yatmaktadır. Yarıca bu konuda İbn Haldun, insanın mutlu ve yetkin olabilmesi için maddi imkânlarının yanında özgürlük, kendini gerçekleştirme gibi psikolojik ihtiyaçlarının da giderilmesi gerektiğini söyler. Aksi taktirde başarı beklenemez.
    Devlet toplumdaki en büyük harcama gücünü oluşturur. Bu harcamaların iktisadi hayata yön verme gücü de azımsanamayacak kadar çoktur. Ancak devlet ve devlet memurlarının talep ettiği ve rağbet gösterdiği zanaatlar gelişim gösterebilir. Bu bakımdan devletin, harcamalarında birtakım kısıtlamalara gitmesi de ekonominin canlılığını olumsuz yünde etkilemektedir. Talep azaldığı için arzda da bir azalma olacak ve ekonomik durgunluk baş gösterecektir. Bundan dolayı da hazinenin gelirleri azalmış olur. İbn Haldun bu noktada devlet harcamalarıyla iktisadi durum arasındaki ilişkiyi bir akarsuyun etrafına canlılık vermesine benzetir. Bu sebeple de hazinede para stoklamaya karşıdır. Bu para halkın ihtiyaçları doğrultusunda harcanarak ekonomik gelişme daha da arttırılmış olur. Dolayısıyla İbn Haldun’un sosyal devlet anlayışını savunduğunu da söyleyebiliriz.
    O, devletin vergilerini azaltacağı ve haksız rekabete neden olacağı için devletin bizzat iktisadi faaliyetlerle uğraşmasına karşıdır. Ayrıca bu durumun bir süre sonra otoriter, hak ve hürriyetlere saygısız bir devlet doğuracağı kanaatindedir. Devletin sadece düzen ve denetimleri sağlamasının iki taraf için de en kazançlı yol olduğunu söyler.
    Bir ülkenin zenginliği ancak çalışanlarca sar edilen emekle elde edilebilir. Fakat zenginliğin oluşabilmesi için çalışanların temel ihtiyaçları olan rızıklarında daha fazlasını elde etmeleri gerekir. İbn Haldun, Marks’ın artı-ürün dediği bu fazlalığa kazanç demektedir. Kazanç ilerleme ve gelişmeyi sağlarken sömürü dediğimiz çalışmayanın, çalışanın malına el koyması olarak bilinen kavramı ortaya koyar. İbn Haldun sömürü olarak nitelediği bu kazanç şekillerini şu şekilde sıralamaktadır
    • Siyasi güç kullanma
    • Makam sahiplerine yaltaklanma
    • Halk içinde itibar sahibi olma
    • Siyasi ve iktisadi konjonktürdeki değişikliklerden yararlanma
    • Büyük ölçüde riskli işlere veya meşru olmayan yollara bulaşma
    • Ganimet ve miras
    O, bu kazanç çeşitlerinin toplumdaki bazı bireyleri diğerlerinin sırtından geçinmeye alıştıracağını, bundan dolayı da üretimin zamanla azalıp ekonominin çökeceğini söyler.
    Fakat O, bu isitismar gibi görünen olaya tamamıyla karşı çıkmamaktadır. Makul seviyelerde kaldığı müddetçe bu faaliyetin zenginlik ve üretimin artmasında etkili olduğunu söyler. Çünkü artı-ürünü alınan kişi geçinmek için yeniden üretmek durumunda kalacaktır. Eğer böyle olmazsa üretimde devamlılık sağlanamaz ve hayatın her alanında bir çöküş gerçekleşir. Bu istismar makul seviyede olup elde edilen servet lükse değil de yine halka harcanırsa üretim, dolayısıyla da elde edilen gelir sürekli olarak artar.
    Ayrıca İbn Haldun, zengin sınıfı, toplumda vuku bulan kötü alışkanlıkların sebebi olarak görür. Çünkü zengin sınıf, elindeki serveti çoğu zaman lükse, gösterişe ve makul olmayan şeylere harcar. Bunu gören halk elindeki fazla parayı onlara benzemek için onların harcadığı yollarda harcar. Bundan dolayı da zengin sınıfı eleştirir. Bu eleştiriyi modern dönem sosyologlarından da yapanlar mevcuttur.
  • 1910 yılında da, Büyük Bunalım'ın yıkıntılarını yaşamış olan ve bir dünya savaşı ihtimaliyle yüz yüze bulunan büyüklerimiz kaygı içindeydi.
    Ancak bugünkü belirsizliğin garip yönü, bunun hiçbir korkunç tarihi felaket olmadan var olmasıdır; belirsizlik güçlü kapitalizmin gündelik işleyisine sinmiştir.
  • - Erikson, insan yaşamını art arda gelen ve çözülmesi gereken bunalımlar olarak tanımlar. Bunalımların olumlu bir biçimde çözümü, kişinin kendisi ve çevresi ile barışık olarak topluma katılmasını sağlar. Erikson'a göre insan yaşamında sekiz büyük bunalım vardır. Bunalımların bir bölümü küçük yaşlarda ortaya çıkar. Kimileri ise ergenlik çağında ya da daha sonra belirir. Bunlar gerekli yaşlarda çözümlenmezlerse, yaşamın sonraki evrelerinde daha zor çözülürler. Erikson'un gösterdiği bunalımlar ve İslam'ın getirdiği çözümler şunlardır: Birinci sorun, çocuğun doğumdan başlayarak yaşamı güvenle karşılamasıdır. Şefkat, güven, düzen çocuğu güvenle dünyaya bakan durumuna getirir. Ana babanın yalnız yasak ve ödüllendirme ile çocuğa yön verme ile yetinmemesi gerekir. Çocuk için anlamlı bir çalışma içinde olduklarını da sezdirmelidirler. Bu sorunun çözümünde Batı toplumu ile Doğu toplumu arasında önemli ayrım bulunmaz. Doğu toplumlarında erkek çocuğa daha çok önem verilmesi bir ayrılık olarak gösterilebilir. Çocuğun utanç ve kuşku duygularını aşması ikinci sorundur. Çevre ile ilişki kuran çocuk kimi davranışlarının utanılacak şeyler olduğunu algılarsa dış dünya ile alışverişini keser. Dış dünyayı kuşku duyulması gereken bir ortam olarak görür. Bu bunalımın çözümünde İslam "Kalıplar ya da ölçüler" (normlar) toplumudur. Kalıplar kişide utancı çok özel bir biçimde ortaya çıkarır. İslam toplumlarında utanç kişinin kendi yaptıklarından utanması değildir. Toplumun beğenmediği bir işi yaptığı için toplumun gazabına uğrayacağı korkusudur. İslam'da takiyye kavramı vardır. Takiyye, Tanrıdan korkup dinin yasakladığı işlerden sakınmak demektir. Çocuğun girişkenliğinin gelişmesi üçüncü sorundur. Vücudunu kullanmasını öğrenen çocuk bunun deneylerini yapar. Kırıp döker, cinsel deneylere girişir. Bu evrede deneylerin önü kesilirse çocuktaki girişkenliğin yerini suçluluk duygusu alır. Girişkenliğin gelişimine İslam'ın önemli bir katkısı bulunmaz. Çocuğun çevresindeki uygarlığı teknik yönden algılamaya başlaması ve bunları kendine mal etmeye çalışması dördüncü sorundur. İslamda teknoloji dinle birlikte yürütülür. Teknoloji çocuğun karşısına dinsel bir etki olarak çıkar. Ancak. İslam kişiye en çok din konusunda etki eder. İslam'da eğitimin amacı İslam'ın en iyi din olduğunu doğrulamaktır. Çocuğu iyi bir Müslüman olarak yetiştirmektir. Eğitimin bir de öğretisel yapısı vardır. Buna göre eğitim otoriteyi pekiştirir, İslam'ın otoriteye dayanan yönünü güçlendirir. Bu sorunların çözümü ile kişi ergenlik çağma gelir. Çözümü gereken beşinci sorun kimlik kişilik sorunudur. Bireyin kişiliğini bulması çok önemli bir olaydır. Büyüklerin dünyasına katılacak olan çocuk, nasıl bir kişilikle katılacağını saptayacaktır. Bir iş, bir meslek seçecek, toplum katları arasında yerini alacaktır. Bu evre erkek ya da kadınlığın topluma nasıl bir kişilikle sunulacağının çözüm evresidir. Tek sözcük ile birey kişiliğinin ne olduğu konusunda karar verecektir. Bu sorunun çözümü sanılandan daha zordur. Tehlikelerden biri, birkaç kişilik arasında kalan birisinin, bunlardan hangisinin gerçek kişiliği olduğuna karar veremez duruma gelmesidir. Kişilik sorunu çözümünün zor olduğu bu evrede gençler genellikle toplu eylemler içerisinde erimeyi yeğlerler. Çok düşünmeyi gerektirmeyen öğreti ve düşüngü (ideoloji)lere sarılırlar. Kişilik bunalımını İslam, genellikle bir iman tazeleme biçiminde çözme amacındadır. Genç çevresindekilere benzer. Onlar gibi inançlı, onlar gibi zaman geçiren iyi bir Müslüman olacaktır. Toplumla bütünleşmek için önceden kendisine öğretilen İslam inançlarını kabul edecektir. Ancak kişi bu evrede kimi arayışlara girerse önemli bir kişilik sorunu doğar ve bunalıma düşer. Bunalımdan kurtuluşun yolunu yine İslam'da arar. Kimi aşırı uçlara kayar. Nurculuk, Nakşibendilik, Süleymancılık gibi tarikatlarda kişilik bulmaya çalışır. Kişinin çevresi ile nasıl ilişki kuracağı altıncı bunalımdır. Bu oluşum bir benliğin (ego) başkasıyla ilişkiye girmesidir. Kişi bu sorunu başarı ile çözemezse kişide yalnızlık başlar. Kişi, başkalarını yalnızlığını bozan ve güvenliğini tehlikeye sokan düşmanlar sayar. Başkaları ile ilişki kurmada İslamm ümmetçi yapısı önemli bir öğedir. Türk - islam geleneklerindeki konukseverlik, eş dostla iyi geçinme, bayramlarda başkalarının yaptıkları kötülükleri bağışlama, sert ilişkiler kurmamaya çalışma gibi ilkeler Doğu toplumunun ideolojik yönünü oluşturur. Kişinin toplum içerisinde yapıt vermesi ve yaratıcı olması bunalımı yedinci sorundur. Yaratıcılık konusunda İslam gelenekseldir, İslam toplumlarında kentlerde gerçek anlamda kapitalist yapıya geçilmemiştir. Üretim sınırlı bir isteğe bağlı kalmıştır. İnsan meslek yaşamında genişliğine değil, derinliğine emek vermiştir. Bir insanın yaratıcılığı çalıştığı kurumun üretimini artırmamıştır. Bir kitap kapağına bir kişinin yirmi yıl emek vermesi övünç kaynağı olmuştur. İslam'da yaratıcı olmanın başka bir yolu ise gaza'dır. İslam dünyasının sınırlarını geliştirmek, talanla zenginlikleri artırmak yaratıcı olarak işlev görmüştür. Tanrı yolunda gitme kişiye vicdansal rahatlığı verirken, dünyalık da sağlamıştır. "Gazilik" kutsal bir aşama olarak algılanmıştır. Bir benliğe ermiş kimsenin dış dünya ile alışverişini düzenleyecek ruh düzenine kavuşması sekizinci bunalımdır. İslam'da bu sorun kuralarla çözülür. Allah ve Muhammet'in yoluna girmiş bir inançlının ne yapacağı tümüyle bellidir. Muhammet'in buyurduğu biçimde davranan bir kimse için dış dünya ile ilişkide düşünülecek bir sorun bulunmaz. Tüm davranışlarında Muhammet'in sünnetlerini örnek alması yeterlidir.
  • - 25 üyeye ulaşmış olan AB, ikinci dalga genişleme ile katılacak aday ülkelerin eklenmesiyle kıt‘asal bir jeopolitiğe erişecektir. AB nihaî büyüklüğüne ulaştığında 10.400.000 km2 olan Avrupa’nın yaklaşık %70’i AB üyesi olmuş olacaktır. Bu son genişleme ile AB, dünyanın dördüncü büyük coğrafyasına sahip coğrafî bütünlüğü hâline gelecektir. Bu coğrafyanın demografik yapılanmasına baktığımız zaman, ikinci genişleme sonucunda bugünkü sayılar ile 482.994.437’e ulaşacağını görmekteyiz. Bu geniş coğrafyaya yayılan, dünyanın en kaliteli nüfuslarının birisine, belki de en kalitelisine ve dünyanın en büyük GSMH’na sahip olan AB’nin 2010’dan sonraki temel hedefi yayılmak değil, mevcut yapı üzerinde derinleşmek olacaktır. AB açısından hızlı sayılabilecek olan bu genişleme sürecinden sonra gerekli olan süreç, “kurumların istikrara kavuşması süreci” olarak da adlandırılabilir. Çoğu eski birer sosyalist ülke olan yeni katılımcıların getireceği sorunlar yanında Brüksel, AB’nin ortak siyasal iradesini oluşturmak için belirli bir süreye ihtiyaç duyacaktır. Çünkü, toprakların genişliği, kaliteli nüfus ve ekonomi, önemli millî güç unsurları olmak ile birlikte bunların toplamı AB’yi kendiliğinden siyasal ve askerî cücelikten kurtarıp, süper güç olma yoluna sokmayacaktır. AB’nin nesnel güç unsurlarına uygun bir siyasal irade oluşturabilmesi gerekmektedir ki, bunun için kurumsal derinleşme sürecinin yaşanması kaçınılmazdır. Bu süreç içinde Türkiye’nin AB’ye girmesi demek, AB’nin jeopolitiğinin kökten değişmesi, kıt‘asal jeopolitikten ayrılarak AB’yi küresel angajmana zorlayan yeni bir jeopolitiğe kayması demektir. Yani AB bir anda Kafkasya, Orta Asya, Orta Doğu ve Basra Körfezi ile komşu hâle gelecek, bu bölgelerin sorunları ile ilgili tavır almak zorunda kalacaktır. AB böyle bir jeopolitiğe hazır değildir. Belki de hiçbir zaman hazır olamayacaktır. Bundan dolayı AB’nin en azından kendisini kıt‘asal jeopolitikte istikrara kavuşmuş hissetmeden, ki bahsettiğimiz süreç 2020- 2025’ler civarıdır, Anadolu coğrafyasını içine alması düşünülemez. Türkiye, ikinci genişlemesini yapmış ve onun sorunları ile boğuşan AB’ye nerede ise jeopolitik maliyetin ötesinde iki genişlemenin toplam maliyetine yakın bir politik, sosyal, kültürel ve ekonomik maliyet yükleyecektir. Nüfusu 70 milyona çıkmış bir Müslüman Türkiye’nin AB içinde Almanya’dan sonra en büyük karar alıcı olmasına, küçük bir Müslüman Bosna-Hersek yönetimine tahammül edemeyen Avrupa’nın tahammül etmesi pek mümkün görünmemektedir. Ayrıca bu nüfusun AB’nin oldukça türdeş olan ve Hristiyan kültür geleneği üzerine oturan kültürel dokusunu Müslümanlık ile tahrip edeceği de ortadadır. Sosyal açıdan kendi içinde yüksek işsizlik sorunu ile mücadele eden AB’nin Türkiye’den gelecek bir iş gücü yükü ile boğuşmak istememesi de doğaldır. Üstelik, mevcut Gümrük Birliği Anlaşması AB’ye herhangi bir ekonomik maliyet yüklemeden hatta Türkiye’ye vermeye söz verdiği kredileri dahi vermeden, (AB’nin Akdeniz ülkelerine verdiği malî yardım ve kredilerin tutarı Türkiye’ye verdiklerinden daha Özetle, Türkiye çok zor bir süreçten geçmektedir. Türkiye son on iki yılını, yoğun bir bunalım süreci içinde geçirmiştir ve bunalım hâlen sona ermiş değildir. Bunalım çok boyutlu ve yaşamın bütün alanlarını kapsayıcı bir niteliğe sahiptir. Türkiye, politik,ekonomik, sosyal, ahlâkî, kültürel, etnik ve askerî boyutları içeren bir krizden geçmektedir. Yaşanan kriz, devlet ve toplumsal yapıyı sarsmış, değerler sisteminde yıpranmalara neden olmuştur. Ancak kriz sadece son on iki yılı kapsamamaktadır. Yaşanan kriz, seksen yaşındaki Cumhuriyet'in son elli yılına yayılan, yapısal nitelik kazanan sürekli bir buhranın en ağır hâlidir. Bu krizin son yıllarda içinden geçtiğimiz aşamasının toplumumuzun bütün alanlarını ne kadar ağır yıprattığını; ülkemizin Vietnam ve Nikaragua kadar riskli bir ülke hâline gelmiş olması açık bir şekilde göstermektedir.
    Krizin yarattığı en büyük tahribat, Türkiye Cumhuriyeti’nin yurttaşlarının beyinlerinde ve yüreklerinde meydana gelen tahribattır. İnsanımız, ülkesine, devletine, geleceğine ve kendisine olan güvenini yitirmektedir. Türk Devleti ve halkı bir irade zaafı süreci içerisindedir. Genel bir kötümserlik havası Türkiye’nin üzerini kaplamıştır. Mevcut siyasal elit, hemen hemen bütün unsurları ile Türkiye’nin sorunlarını kendi yetenekleri ile aşmaya muktedir bir ülke
    olmadığı düşünce ve inancındadır. Türkiye’yi bir iç sömürge olarak gören ve 19. yüzyılda Hindistan’ı sömüren İngiliz seçkinleri gibi Türkiye’yi sömüren ve sömürülmesine alet olan çürümüş Türk siyasal seçkinleri, esasen krizin asıl sorumlularıdır. Öte yandan Türk iş adamı krizin ağırlığı altında ezilmiş, millî kimliği silikleşmiş, özgüvenini ve ülkesine olan güvenini yitirmiştir. Sorunların Türk siyasal eliti tarafından halledilemeyeceği inancı ile başka bir yönetici elit arayışı içine girmiş ve Avrupa Birliği’ni yeni yüksektir) ekonomik ilişkilerini nerede ise efendi-parya ilişkisi çerçevesinde sürdürmesini sağlamaktadır.
    Netice olarak, AB’nin Türkiye’yi 2025’lerden önce içine alması pek mümkün görünmemektedir. Eğer 2025’lere kadar AB kendi içinde arzu ettiği ortak siyasal iradeyi oluşturabilir, süper güç olma yolunda bazı temel adımları atabilir ise, bu geçen süre içinde iyiden iyiye yıpratılan Anadolu’nun, -Türkiye’nin değil- AB’ye girme süreci belki başlayacaktır. Çünkü, Avrupa Anadolu’yu tarihsel olarak Avrupa’nın, Yunan’ın, Roma’nın coğrafî bir uzantısı olarak görmektedir. Ayrıca, süper güç olma iddiasını gerçekleştirme yolunda olan bir AB’nin artık kıt‘asal jeopolitiği terk ederek Orta Doğu, Basra Körfezi, Kafkasya ve Orta Asya ile komşu olması gerekmektedir. Bu arada 2025’e kadar AB dışında tutulan ancak sürekli yeni AB talepleri ile “reformlar” yapan Türkiye, enerjisini bu “reformların” ürettiği sosyal, politik sorunları aşmak için sonuna kadar harcayacaktır. AB dışında tutularak ama sürekli yeni umutlar ile oyalanacak olan Türkiye, bir etnik sorunlar yumağı, hatta cehennemine dönüşecektir. Modern Avrupa böyle bir politika izlemez, diyen Türk aydınları, Yugoslavya’nın dağılma tarihini ve Yugoslav iç savaşı sırasında AB üyesi ülkelerin politikalarını hatırlamalıdırlar.
  • 'Seçim' denildiği zaman anlaşılan, 'hür ve dürüst seçim'dir.
    'Hür ve dürüst' olmayan seçim, 'sayım'dır. Bugünkü siyasi iktidar;
    • 1987 referandumunda,
    • 1987 seçiminde,
    • 1988 referandumunda, devleti seçime sokmuştur.
    Devlet Başkanlığı makamına bunu intikal ettirmeyi, görevim sayıyorum. Çünkü seçime, siyasi partilerle, devlet girerse bu, 'hür ve dürüst' seçim olmaz. Devleti de eskitir.
    Bugünkü siyasi iktidar, devleti seçime nasıl sokmaktadır? Devletin;
    • Vali,
    • Kaymakam ve
    • Muhtar gibi kişilerini kullanıyor. Bunları, adeta parti teşkilatı haline getirmiştir.
    Vali; Devlet Başkanlığı'nın temsilcisidir. Devletin memuru olmak mecburiyetindedir. Siyasi iktidarın değil, devletin hizmetinde olmak mecburiyetindedir."
    "Fakir-Fukara Fonu'nu kullanıyor. il ve ilçe vaadlerinde bulunarak, devletin nüfuzunu kullanıyor. Devletin kaynaklarını ve hizmet imkanlarını kullanıyor ve nihayet;
    Televizyonu, seçime bir hafta kalana kadar kullanıyor.
    Hatta, 12 Eylül'ü kullanıyor
    '12 Eylül öncesine dönersiniz ha!.. ' diye, 12 Eylül istismarı yaptığı için, Meclis'te bu konu üzerinde durdum. Şimdi iş, iddiaya binmiştir. Ne yapıp yapıp, yüzde 36'nın altına düşmemek çabasının içinde olacaktır. Yüzde 36'yı aşabilmek için, her şeyi yapacaklardır. Çünkü bu, Çankaya'ya çıkan yolu açacaktır. Şayet yüzde 36+1 alırlarsa, 'İşte, seçimdekinden fazla aldık' deyip, Çankaya'ya gelip oturacaklardır. Anayasa buna müsaittir ama, demokrasi ve hukuk buna müsait değildir. Çünkü, Çankaya'da oturacak kişinin, milletin yüzde 36'sı tarafından benimsenmesi yetmez. Zira, her 100 kişiden 64'ünün 'Benim Cumhurbaşkanım değildir' dediği kişi, Türkiye Cumhurbaşkanlığı yapamaz.
    'Bunalım olur' diyoruz. Böyle deyince, 'Darbe mi demek istiyorsunuz?..' diyenler var. Ben, geçen 25 sene zarfında, hep darbelerin karşısında oldum, onunla mücadele ettim. Türkiye'de 'darbe' sözü etmeyecek tek kişi kalırsa, o da benim. "

    Kenan Evren: "Anayasa'nın yapılması sırasında, ben de Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini savundum ama dinletemedim. Siz de'şimdi onu savunuyorsunuz. Sayın Özal da, geçen sene böyle bir söz söylemişti. Halkın büyük çoğunluğu, Cumhurbaşkanını seçmek ister."

    Süleyman Demirel: "Evet, o zaman, sistemin değişeceği endişesi ile biz, karşı bile çıkmıştık. Ama, kısa zamanda gördük ki, halk, Cumhurbaşkanının kendisi tarafından seçilmesine çok taraftardır. Doğrusu odur. Ben, yerel seçim ile Cumhurbaşkanlığı sorunu arasındaki münasebeti tesis bakımından bu konuya girdim.
    'Siyasi iktidar, Çankaya'ya çıkabilmek için, devleti kullanacaktır' dedim.
    Devletin kullanılmasından, devletin aşındırılmasından duyduğum endişeyi, makamınıza ilettim."
  • - Batının maddeci toplum düzeni, erkek-kadın ilişkilerinde bir eşitlik hastalığına tutularak, en sonunda erkek denen varlığın bütün özelliklerini yok etmiştir. Dolayısıyla Batı kadına özgürlük savaşı veriyorum derken, hem erkeğinden olmuş, hem de, kadın sadece cinsi ihtiyaçları karşılayan bir seks aracına dönmüştür.
    Bu sebeple Batı kadınlarının dramı korkunçtur. Çünkü her hususta eşitlik istemesi, kadınlık özelliklerinin tümünü yitirmesine yol açmış; erkekten beklediği şefkat, sevgi ve saygıyı artık bulamaz hale gelmiştir. Oysa kadın ruhu doğal olarak, bu üç faktöre de şiddetle muhtaçtır.
    Gerçi kadının toplum hayatında erkeğinin yanında yer alması, hayat mücadelesini muhakkak ki daha güçlü kılar. Zaten bu mücadeleye ortak olmak, kadının hem hakkı, hem de görevidir. Üstelik, çağdaş hukuk anlayışı içinde kadının hak ve özgürlüğünün hiç bir şekilde kısıtlanmaması düşünce ve görüşüne, her uygar insanın canı gönülden katılacağı gibi, bu soylu düşüncenin karşısında herkes saygıyla eğilir.
    Ancak, hak, hukuk ve hürriyet derken, kadının dişilik ve eşlik yeteneğinden büsbütün vazgeçmeye zorlamak, tek kelimeyle cinayettir. Kadının hayat mücadelesinde erkeğinin yanında yer alması, ona hiç bir zaman dişiliğini unutturmamalıdır. İster ev hanımı olsun, ister çalışsın, her toplumda kadından istenen görev; erkeğine kadınca davranmak, gereken saygıyı esirgememektir. Oysa, Batı eşitlik konusunda öylesine aşırı gitmiştir ki , bir kadın erkeğine hizmet ederken; şahsının uşak yerine konduğu hastalığına ve kuruntusuna kapılmaktadır. Evet Batı kadını bu saçma inanca kapılmış, daha doğrusu zorlanmış ve sonunda gerçek hayatın kutsal duygularından yoksun kalmıştır. Kadının erkek gibi giyinmesi, erkekçe tavırları, karşı cinsi hiç de memnun bırakmamış, erkekte özellikle tiksinti yaratmıştır. Batılı erkek, günümüzün kadınını sadece seksi açıdan değerlendirmekte ve ancak hayvani duygularını doyurmak için ona sokulmaktadır. Konunun gerçek yanı budur ve bu durum Batılı kadını, doğulu erkeklere itmektedi . Gerçi Batı'nın bu maddeci ruhu, Doğu ülkelerini de az çok etkilemektedir. Ancak şu var ki, Doğu erkeği kısmende olsa üstünlük vasıflarını henüz korumaktadır.
    Zira, Doğulu kadın zarafet ve inceliğini koruyarak, kadınlık özelliklerinin gerçek değerini bilmektedir. Bu sebeple Doğulu erkeğin şövalyelik ruhunun devamında onun büyük ölçüde katkısı olmaktadır. Erkek evinde ve sokakta geleneksel üstünlüğünü sürdürebilmektedir.
    Batılı kadın erkekte şu üç özelliği arar: Heyecanlı bir ruh yapısı, cömertlik ve eşine değer verip onu kıskanmak. Bu özellikler Doğulu erkekte fazlasıyla vardır. Dolayısıyla Doğulu erkekler, Batılı kadınlar tarafından büyük bir ilgi görmektedir. Ancak şu noktayı da belirtmekte yarar vardır ki, Doğu erkeği özellikle bu hususa dikkat etmelidir. Batı kadını maddeci bir zihniyetle kadınlık özelliklerini yitirmiş ve korkunç bir ruhi bunalım içindedir. O öyle bir hale gelmiştir ki; dişi bir örümceğin erkeğini en zevkli anında öldürmesi gibi, erkeğini yiyen bir yaratık durumundadır. Doğu kadının romantizmini, sevgisini, kutsi bağlılığını, Batılı kadınlarda aramak çılgınlık olur. Doğu erkeği Batılı kadının ruhsuz kişiliğinde hayvani hisleri dışında hiç bir şey bulamaz. Şu halde, Doğu'nun manevi anlamdaki geleneksel aile terbiyesinin değer ve hikmetini çok iyi bilmek ve onu Batı'nın maddeci ruhundan her an uzak tutmak gereklidir. Unutulmamalıdır ki, en büyük öğretmen doğadır. Doğulu insan ise, doğa yasasına önemle saygı duyar. Erkek-kadın ilişkilerini bu yasaya göre düzenlemiş olan Doğu insanı bu hususta pek yeteneklidir ve maddeci bir ruh yapısının toplumlar için nasıl bir tehlike olduğunu çok iyi bilir. Uzak Doğu'da ise,bu mesleği en iyi şekilde kavramış olanlar Japonlar'dır. Onlar; erkek neslinin kendine özgü özelliklerini yitirdiği an, halkın nasıl bir uçuruma doğru sürüklendiğini en iyi şekilde bilmektedirler.
    Japon milleti, erkeğinin doğal olarak üstün meziyetleri olmasına rağmen, pek hassas bir ruh yapısına sahip olduğunu gayet iyi bilmektedir. Bilirler ki; ilgi , saygı ve sevgi görmek, her erkeğin gururunu okşadığı gibi, aynı zamanda onu hayat mücadelesinde daha kuvvetli kılar ve her erkek için ruhi açıdan bu büyük bir ihtiyaçtır. Ne var ki, erkek ilgiyi doğrudan kadından bekler ve böyle bir kadına sahip olmayan erkek, sahip olan erkek kadar hayatta başarılı olamaz. İşte, toplum hayatında kadının önemi ve değeri bu noktada başlar.Şöyle ki; evli bir kadın, erkeğine sadece sadakat göstermekle onu doyurmuş sayılmaz. Daha önce de belirtildiği gibi, erkek, kadından sevgi, saygı ve ilgi bekler. Mesela; kadın erkeğinin her istediğini candan bir içtenlikle yapmalı ve kocasından memnun olduğunu hissettirmelidir. Erkeğin işine karşı ilgi duymalı ve az da olsa başarılarını içtenlikle övmelidir. Erkek akşam evine geldiği zaman yorgun bir kadınla değil, canlı neşeli bir kadınla karşılaşmalıdır. Her evli kadın, kocasına ve çocuklarına olan bağlılığı, bir görev olarak değil, hayatın bir parçası olarak kabullenmelidir. Sıraladığım bu dört maddeye daha birçokları eklenebilir. Ancak, bu dördü kurulacak olan her yuvanın temelidir ve bunlardan birinin eksikliği, kurulan yuvayı devamlı olarak huzursuz kılar. Şurası bir gerçektir ki; yasal olmayan bir hayat yaşayan birçok erkek, bu gibi eksiklikler yüzünden yuvasına sırtını dönerek sapık yollara sürüklenmiştir. Çünkü, eşinde aradığını bulamamanın bunalımı onu elinde olmayarak ikinci bir kadına sürükler. Sabır ve olgunluk ise, hemen her kula nasip olmayan pek değerli bir meziyettir. Batılı kadın, eşinden aşırı denecek kadar bir incelik bekler ve kendisine gayet kibar davranmasını arzular. İlk bakışta çok masum görülen bu istek, aslında devamlı olduğu zaman erkekten çok şey alıp götürür. Erkeğin arada bir sert çıkışlar yapması, kadın tarafından hoş karşılanmalıdır. Zira, üstünlük içgüdüsü, erkek neslinde doğaldır ve aşırı olmaması şartıyla arada bir Kazaklık gösterisinde bulunması erkeğin deşarj olmasını sağlar. Böyle bir davranışa hemen sert tepki gösteren kadın en yanlış hareketi yapmış olur. Çünkü böyle bir tepkiyle karşılaşan erkek, ya karısından büsbütün uzaklaşır veya zamanla işe yaramaz bir sünepeye döner. Eşi tarafından ruhen doğrulanmayan erkeklerin bir çoğu, ya pek kaba bir hale gelmiş veya bütünüyle pasif ve pısırık olmuştur ki, her iki halde de onu bu duruma düşüren tek kelimeyle maddeci düzenin meydana getirdiği ruhsuz kadın tipidir.
    Görülüyor ki, aile ocağının sağlam temeller üzerinde kurulması ve devamının sağlanmasında, kadın rolü hem ağır, hem de çok önemlidir. Dolayısıyla kadın bu kutsal görevi kusursuz olarak yerine getirebilmek için iyi bir eğitimden geçmelidir. Erkek üstünlüğünü özellikle esas almış olan Japonlar bu konuyu en ayrıntılı şekilde ele almış ve Japon kadını ona göre eğitilmiştir. Geyşalar ise, Japon toplum yapısının bu açıdan en enteresan ve en tipik örneğidir. Gerçi her kadından Geyşa olması beklenemez. Zaten Japonlara has bir meziyettir. Ancak kadınların sembolik bir örneği olan Geyşalar'dan pek güzel ilham alınabilir. Nitekim Japon kadını her işte çalışmasına ve Batılı hemcinslerinden geri kalmamasına rağmen, evlilik konusunda Geyşalar örnek alınır. Batı uygarlığının özgürlükçü (!) kadını, istediği kadar eşit haklar peşinde koşsun, şurası bir gerçektir ki; Batı erkeği artık onu beğenmemekte ve Doğulu kadınlara gıpta ile bakmaktadır.
    Geyşa, Japonca'da ''Sanat İnsanı'' anlamına gelir. Gerçekten Geyşalar sıfatlarına layık olarak, Japon toplumunun incelik ve neşe kaynağıdır. Geyşa yöntemi, Japonlara özgü bir yöntemdir. Dünyanın hiçbir ülkesinde onların benzerlerine dahi rastlanılmaz.
  • 324 syf.
    Hafif beyin yakanlardan bir eser. Bilim tarihi veya bilimin kuramsal cercevesi hakkinda bir fikriniz yoksa asla okumamaniz gerekir.
    Kuhn anlatimlarini Newton vb bircok bilim insaninin calismalarindan ornekler sunarak acikliyor. Bu onu anlamamizi kolaylastiriyor ama tabi bahsettigi durumu biliyorsak. Biraz fizik bilgilerimizi tazeleyip okumakta fayda var.
    Klasik bilim anlayisinin disina cikmis ve paradigma kavramini bilim dunyasina kazandirmistir Kuhn. Kitabin onsozunde soyle tanimlar Kuhn; “Paradigmaları, bir bilim çerçevesine belli bir süre için bir model sağlayan, yani örnek sorular ve çözümler temin eden, evrensel olarak kabul edilmiş bilimsel başarılar." Eee yani?? Bunu ogrenmek icin kitabi oku
    Yillardir bilim nedir sorusuna karsilik yaptigimiz tanimlarin en buyuk ortak ozellikleri " bilimin birikimli ilerledigi ve sonuclarin evrensel degistirilemez oldugu" idi.
    Ama Kuhn bunu reddediyor ve " bilimin duz ilerleyen bilgilerin birikimlerinden olusmadigini aksine paradigmal degisimlerin ( yani belli donemlerde daha dgrusu durumlarda yasadigi ani sicramalar ) sonucunda devrimlerle ilerledigini " soyluyor. Bu durumu anlatirkende paradigma, olaganbilim ve bunalim uclemesinden yararlaniyor.
    "Nasıl olur ya bilim hani evrenseldi, degismezdi, devrimde nerden cikti ? " Dedik mi !! Einstein fizigi ve Newton fizigi nedir? Ikisini kiyaslayinca Kuhn ' un anlatimlari somutlasiyor ve evet adam hakli diyorsunuz.