• Birincisi, açık şekilde bilmediğim bir şeyi asla doğru olarak kabul etmem. İkincisi, doğru çözüme ulaşmak için incelediğim konuyu mümkün mertebe küçük parçalara ayırır, sonra analiz ederim. Üçüncüsü, küçükten büyüğe doğru adım adım ilerleyerek düşüncelerimi netleştirmeye çalışırım. Nihayet her durumun sonucunu ortaya koyup, genel olarak gözden geçiririm.
    Soner Yalçın
    Sayfa 16 - Kırmızı Kedi Yayınevi, 2. Baskı, Ocak 2018
  • Bundan üç yıl önce elime geçen, ilk okumamı klasik okuma yolu tutarak, ikinci okumamı sınav kaygısının verdiği mecburiyetle yaptığım bu hacimli kitap için bir de inceleme yazmak şart oldu gibi. En azından yazmaya gayret etmek diyelim. Tabi bu gayrette benden ziyade mesaj kutuma sıklıkla tavsiye edip etmeyeceğimi soranların payının olduğunu da itiraf etmek zorundayım. Sırf bu yüzden son bir haftadır bulduğum ilk fırsatlarda kitabı son kez üstten bir okuma ile tamamlayıp, vaktiyle aldığım notları düzenleyip hâlâ yaşayan -ve hâlâ akademik metinler yazan- Wallerstein'in elime geçen metinlerini de tarayıp bir yandan neleri bilmediğimi görmüş, bir yandan da siteye belki bir inceleme daha kazandırmış olurum. Benim kanaatime göre bu kitap kendinden menkul bir kıymete sahip. O yüzden en diri zihinle okunması gerekiyor. Soranlara da ilk ikazım bu oldu.

    Kitabına "Yaşadığımız dünyayı anlamak" önsözüyle başlıyor Wallerstein. Sosyal bilinciliğin şânındandır bu girişi yapmak çünkü en büyük çile anlatmak değil, anlaşılmaktır. Bu sebepten yaşadığımız dünyayı anlamadığımız takdirde bizlere sunulan fenomenlerin illüzyonu ile hareket etmeyi sürdürebiliriz. Yazık ki öyleyiz de. Kavramlar ancak kendi zamanlarının bağlamı içinde anlaşılır, der Wallerstein ki haklıdır. Eğer hem terörizm hem de küreselleşmenin fenomen, anlam ve izleklerinin özünü kaçırırsak ne dünya sistemlerini ne de kendi özel kullanımıyla dünya-sistemlerini anlayamayız. Kitabın girişte zihni diri tutup sonraki sayfalarda kopmayı önlemek için aldığı bu önlem, beraberinde devlet, devletlerarası sistem, üretici hanehalkları, kimlik grupları, sınıflar, firmalar vs kurumları da getirecektir. Hazır olmak, hatta şaşırmayı sıradan bir refleks olarak görmek durumundayız. İlk bölüm bu fenomenlerin bilgi ayağı, sonraki üç bölüm ise esas nokta olan sistemin mekanizmalarına yönelik tartışmayı konu ediyor.

    Modern devlet, egemen devlettir. Nokta. Bitti. Bize hakikatin bundan ibaret olduğu yanılsaması verilirken işin derininde elbette Pagan kültürünün kendilerinden öteki gördükleri Romalılara dayanacak noktası vardır ancak hem modern olmak -hakiki manada egemen olmak- hem de politik değişimin istisnai olmadığı, sürekli ve normal olduğuna yönelik sarsılmaz inanç o meşhur 1789'un getirisiydi. Modernitenin 19. yüzyıla dek taşıdığı "bilmek" sevdası "pazar, devlet ve sivil toplum" gibi üç yeni disiplini doğurdu. Hafife almayın zira önce istikametini belirleyen bir sistem, oldukça naif bir talep ile, bilmek ve modern olmak ile ayaklanıp Pan-Avrupa'da hükümranlık kurunca -kesinlikle üniversite kurumu ve Sovyetler'in hezimetini de gözardı etmeksizin- geriye sömürgeleştirilecek toplumları "bilmek" kalıyordu ki çare belliydi: antropoloji ve şarkiyatçılık.

    Modern devlet egemen devletti ve modern olmayanlar açıkça "ilkel"di. Descartes'inkartezyen felsefesini hatırlayın: ben'in var olması, ötekinin var olmasını gerektirir. Hafife almayın, zira gelecekte idare edilecek olan sömürgelerin tüm yönlerini merkeze aktaran etnograflar, açıkça ilkel sayılamayacak kadar geniş ve köklü bir medeniyete sahip olan yerlerle (pek tabi İran, Çin, Arap bölgeleri, Hindistan...) ilgilenmeyi ve onları da bir şekilde modernite potasında eritmeyi kendisine dert ediniyordu. Ama nasıl?..
    "Gelişme" kavramı ile elbette. Dünya yepyeni bir boyuta taşınıyor ve bu yeni forma ulaşmak isteyenler "gelişmek" zorundadırlar.
    Evreka!

    Hikayenin buraya kadar olan kısmını kitaptan açıkça "spoiler" verme riskini göze alarak yorumladım ki hiç olmazsa okuyacaklar nelerin beklediği aşikâr olsun. Kalan kısımlarda bizim kapitalizm diye üzerinde rahatlıkla atıp tuttuğumuz, sürekli olarak onun kan emici yönlerine yaptığımız vurgularınn dışında, kitabın maksadı kapitalizmin oluşmaya başlaması, oluşması, yerleşmesi ve egemen olmasının hikayesini zanlarla değil, devlet ve devletler sistemi ile, pazar ile, hanehalkları ve hatta ücretli emek ile izaha kalkışmaktır. Bırakın kalkışmayı, moderniteye ve bilgiye dair yukarıdaki kronolojik tasvir bile başlı başına cüretkar bir girişim. Bir de periyodik olarak dünyada gelişen krizleri irdeleyişi var, esas hayret edici taraflar orada. İktisadi, ekonomik ve politik döngü belirli zaman aralıklarında bilinçli bir kaos repertuarı ile çatallanma dönemlerini kontrol eder. Ciddi manada ilginçtir, zira bizim yine bize dayatılan, öyle olduğu söylenilen ve üçünü halinin imkânsız olduğu aktarılan terörizm ve küreselleşme bilinçli maksatlar ile musallat ediliyor. Dolayısıyla yakın tarihin can alıcı olayı olan İkiz Kulelere saldırı da akabinde bir maksat ve izlek için iktisadi yenilenme anlamı taşıyor. Savaşlar, diplomatik kaoslar, darbeler ve krizleri saymıyorum bile. Kitap bunların üzerinde canlı bir ameliyat yapma cesaretine soyunuyor.

    Bitirmeden, “bildiğim bir şey varsa hiçbir şey bilmediğimdir” sözünün bize yaptığı kötülüğü yeniden anıp hayreti bol okumalar diliyorum.
  • Biraz kelebek etkisi, biraz tarih, fazlasıyla kurgu ve felsefe. Kitabın neler içerdiğini anlatmanın biraz biraz yolu bu olur sanırım:))
    Ünlü filozof Descartes'in "Düşünüyorum o halde varım" mantığı içinde gerçekten düşünmek bizi mi var eder yoksa düşündüklerimizi sorusuna cevap ararken kendinizi birden bire bu olağanüstü hikayeye kaptırıp giderken buluyorsunuz.
    Olayların birbiriyle olan bağlantısı sizi zaten hayretler içinde kendine çekiyor tam anlamıyla hikayenin akışında kayboluyorsunuz.
    Anlatımı son derece güçlü kurgusununda da harika olduğunu düşünüldüğünde kitabı elinizden bırakmadan bitirmek istiyorsunuz. Herkese kesinlikle önerebileceğim ve tekrar tekrar okumak isteyeceğim bir kitap ve bitmesini istemeyeceğim bir serüven idi.
  • SOSYOLOJİ’YE GİRİŞ
    Bu Ülke- Cemil Meriç
    Devlet - Platon
    Eric Voegelin İnsanlık draması - Bengül Güngörmez
    Siyaset Bilimi- Atilla Yayla
    Gorgias- Platon
    Sosyoloji- Anthony Giddens
    Öküzün A'sı-Barry Sanders
    Sosyolojik Düşünmek-Zygmunt Baumann
    Yasakoyucular ve Yorumcular-Zygmunt Baumann
    Akışkan Aşk- Zygmunt Bauman
    Minervanın Baykuşu-Jeffrey Abramson
    Prof.Caritat ın Şaşırtıcı Aydınlanması-Steven Lukes
    Ezeli Mağlup- Cioran
    Aşk Üzerine-Alain De Botton
    Ölümcül Kimlikler-Amin Maalouf
    Sözün Düşüşü-Jacques Ellul
    Sözlü ve Yazılı Kültür- Walter J. Ong
    Karakter Aşınması - Richard Senett
    Huzur, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Bes Şehir - Tanpınar
    Rüzgarlı Pazar- Mustafa Kutlu

    ANTROPOLOJİ
    Almuric-Robert Howard
    Göğü Delen Adam-Erich Scheurmann
    Irk. Tarih, Kültür- Claude Levi-Strauss
    Mit ve Anlam-Claude Levi-Strauss
    Sosyal ve Kültürel Antropoloji-John Monaghan
    Antropoloji Tarihi-Hylland Eriksen
    Nilüfer-Ella Cara Deloria
    Modern Dünyanın Sorunları Karşısında Antropoloji-Claude Levi-Strauss
    Irk Kavramını Kim İcat Etti-Robert Bernasconi
    Karanlığın Sol Eli- Ursula Le Guin
    Dilin Aynasından- Guy Deutscher
    Parçalanma- Chinua Achebe
    Hepimiz Yamyamız- Claude Levi-Strauss

    SOSYOLOJİ TARİHİ VE KLASİKLERİ
    Sosyoloji Yazıları- Max Weber
    Sosyoloji Dersleri- Emile Durkheim
    Modernite ve Kıyamet - Bengül Güngörmez
    Kaplan Sırtında Felsefe - Senail Özkan
    Modern Kültürde Çatışma- Simmel
    1844 Elyazmaları-Karl Marx
    Kölelik Yolu - Hayek
    Sosyolojik Çözümlemenin Tarihi- R. Nisbet
    Sosyolojik Düşünce Geleneği Nisbet
    Soyolojik Düşüncenin Kısa Tarihi- Alan Swingewood
    Sosyolojik Yöntemin Kuralları-Emile Durkheim
    Metot Üzerine Konuşma- Descartes
    Hakikatin Araştırılması ve Dünya ya da Işık Üzerine Deneme- Descartes
    Köylüler- Eric R. Wolf
    Örgüt Sosyolojisi - Memet Zencikıran
    Waldo Sen Neden Burada Değilsin?- İsmet Özel
    Ailenin Serencami- Ahmet Murat Aytaç
    Zanaatkar- Senett
    Palto- Nikolay Gogol
    Faust - Goethe
    Yeraltından Notlar- Dostoyevski

    EKOLOJİ SOSYOLOJİSİ
    Nükleer Savaş ve Çevre Felaketi - Noam Chomsky
    Ekotopya - Ernest Callenbach
    Özgürlüğün Ekolojisi- Murray bookchin
    Ekolojik Bir Topluma Doğru- Murray Bookchin
    Ada- Aldous Huxley
    Küçük Güzeldir - E. F. Schumacher
    Sanayi Sonrası Ütopyalar - Boris Frankel

    EDEBİYAT SOSYOLOJİSİ
    Edebiyat Kuramı- Eagleton
    Edebiyat Nasıl Okunur?- Terry Eagleton
    Edebiyat ve Bilim - Aldous Huxley
    Yorum ve Aşırı Yorum-Umberto Eco
    Dilin Belirsizliği-Gökhan Y.Demir
    Metaforlar-George Lakoff
    Batı Kanonu-Harold Bloom
    Modern Bireyciliğin Mitleri- Ian Watt
    Edebiyat’a Dair- Umberto Eco
    İkinci El Zaman- Svetlana Aleksiyevic
    Borges’in Dediği Gibi- gökhan Yavuz Demir
    Anlamak İçin Yaşamak- Gökhan Yavuz Demir

    HUKUK SOSYOLOJİSİ
    Savunma Saldırıyor-Jacques Verges
    Ceza ve Adalet-Özkan Agtaş
    Marxizm ve Hukuk
    Hukuk, Özgürlük ve Ahlak - Hart
    Hukuk ve Göstergebilim-Ertuğrul Uzun
    Hukukun Büyübozumu-Kasım Akbaş
    Şiddetin Eleştirisi Üzerine-Walter Benjamin
    Okuyucu-Bernard Schilink
    Propaganda ve Toplumsal Zihin-Naom Chomsky
    Kırmızı Pazartesi- Gabriel Garcia Marquez
    Suç ve Ceza- Dostoyevski
    Dava-Franz Kafka
    Hakkıyla - Lyotard, Thebaud

    SANAT SOSYOLOJİSİ
    Sanatın İcadı-Larry Shiner
    Bir Sanat Sosyolojisi Oluşturmak-Vera Zolberg
    Bilinmeyen Şahaser- Balzac
    Frankfurt Okulunda Sanat ve Toplum- Besim Dellaloğlu
    Görme Biçimleri - John Berger
    Sanatçı İmgesinin Oluşumu-Ernst Kris ve Otto Kurz


    İLERİ METİNLER
    Masallar ve Toplumsal cinsiyet - Melek Özlem Sezer
    Heidegger Moderniteyle Hesaplaşma-Micheal E.Zimmerman
    Romantik Muamma-Besim Dellaloğlu
    Aşırlığın Peygamberleri-Allan Megill
    İnsan Bilimlerine Prolegomona- Hüsamettin Arslan
    Seçkinlerin Yükselişi ve Düşüşü- Vilfredo Pareto
    Gün Ortasında Karanlık- Arthur Koestler
    Bir Tanpınar Fetişizmi- Besim Dellaloğlu
    Kötülüğün Sıradanlığı- Hannah Arendt
    Varolmak- Nurattin Topçu
    Mağaradakiler- Cemil Meriç
    Soyoloji Notları vve konferanslar- CEmil Meriç
    Işık Doğudan Gelir- Cemil Meriç
    Ben, Öteki ve Ötesi- İbrahim Kalın
    Sosyolojik Paradigmalar- Rudolf Ritcher
    Sivil Din- Kemal Ataman
    Din Sosyolojisine Giriş- Inger Fursath
    Elimizden Kaçıp Giden Dünya- Anthony Giddens
    Dünyayı Yaratmak ya da Küreselleşmek- Jean-luc Nancy
    Puslu Kıtalar Atlası- Ihsan Oktay Anar
    Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın- Fatmagül Berktay
    Queer Tahayyül- Sibel Yardımcı
    Harem ve Kuzenler - Germaine Tillon
    Cinselliğin Tarihi - Foucault
    Su Diyarı- Graham Swift
    İhtiyaçlar Mücadelesi - Nancy Fraser
    Kamusallığın Yapısal Dönüşümü - J. Habermas
    Ayrım - Pierre Bourdieu
    Siyasetin Dönüşümu - Chantel Mouffe


    TÜRKİYE TARİHİ
    Modernleşen Türkiyenin Tarihi-Eric Zurcher
    Türk Mektupları-Busbecq
    Osmanlı ve Modern Türkiye-Halil İnalcık
    Modern Türkiye’nin Doğuşu-Bernard Lewis
    Jöntürkler,Jönkürtler ve Muhafazakarlar-Hüsamettin Arslan

    BİLGİ VE BİLİM SOSYOLOJİSİ
    Epistemik Cemaat-Hüsamettin Arslan
    Bilimsel İhtilaflar-Mihriban Şenses
    İdeoloji-Şerif Mardin
    İdeoloji-Terry Eagleton
    1984-George Orwell
    Bilim Dedikleri-Alan Chalmers
    Kozmopolis-Don Delilo
    Teknopoli Neil Portman
    Batı Düşüncesi’nde Dönüm Noktası- Fritjof Capra
    Özgür Bir Toplumda Bilim- Paul Feyerabend
    İdeoloji ve Ütopya- Karl Mannheim
    Güneş Ülkesi- Bacon
    Yeni Atlantis- Campanella
    Ütopya- Thomas More
    Cesur Yeni Dünya- Aldous Huxley
    Dönüşüm- Franz Kafka

    İKTİSAT VE ENDÜSTRİ SOSYOLOJİSİ
    Neoliberalizmin Kısa Tarihi-David Harvey
    İktisat Sosyolojisine Karşılaştırmalı ve Tarihsel Yaklaşımlar-Frank Dobbin
    Ekonomi ve Toplum- Max Weber
    Protestan Ahlakı ve Kapitalizm Ruhu- Max Weber
    Dördüncü Sanayi Devrimi- Klaus Shwab
    Toyota Kültürü
    Kapital- Karl Marx
    İşcinin Ölümü-Michael Glawogger
    20. yy Avrupa İktisat Tarihi - Berend
    Ekonomide Hızlı Büyüme ve Balon - Brenner
    Adam Smith Pekin’de-Arrighi
    Kalkınma Reçetelerinin Gerçek Yüzü-Chang
    Prekarya -Standing
    Yeşil Paradoks - Hans Werner Sinn
    Karbon Demokrasi - Mitchell
    Türkiye’de Yeni Kapitalizm - Buğra ve Savaşkan
    Dogu Asya’nın Politik Ekonomisi - Akkemik ve Ünay
    Sıfır Noktası’nda Devrim- Silvia Federici
    Kadınların Sınıfı- Aksu Bora


    DEVRİM SOSYOLOJİSİ
    Eski rejim ve devrim - Tocqueville
    Amerika'da Demokrasi - Tocqueville
    Komünist Manifesto- Karl Marx
    Modern Dünya Sistemi - Wallerstein
    Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri- Barrington Moore
    Devletler ve Toplumsal Devrimler- Theodo Skocpol
    Devrimin Psikolojisi- Gustave Le Bon
    Devrimin Üç Yorumu- François Furet
    Yönetim Üzerine- John Locke
    Parçalanan Devrim Düşleri - Bedross Der Matossian

    FELSEFE VE PSİKOLOJİ ÜZERİNE
    İnsanın Anlam Arayışı-Viktor Emil Frankl
    Ben, Biz, Siz, Hepimiz - Nuran Hortaçsu
    Günumüzde İnsan ve İnsanlar - Çiğdem Kağitcıbaşı
    Büyük Kedi Katliamı - Robert Darnton
    Savaş Sanatı- Sun Zİ
    Avrupa Tarihinden Kesitler 1,2 - Stephen J. Lee
    Felsefe’nin Çağrısı- Nermi Uygur
    Mantık - Doğan Özlem
    Yaşam Boyu Gelişim
    Psikoloji’ye Giriş- Rod Plotnik
    Modern Psikoloji Tarihi- Duane P. Shultz
    Öğrenmenin Bilimsel Temelleri- Tevfik Alıcı
    Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı - Bilge Karasu
    Hakikatten Yoruma, İktidardan Diyaloga Felsefi Bir Serüven- Metin Becermen
    Felsefe’nin Kısa Tarihi - Ahmet Cevizci
    Bilgi Felsefesi- Ahmet Cevizci
    Felsefe’ye Giriş - Ahmet Cevizci
    Dostluk Üzerine - Fethi Gemuhluoğlu
    Varlık VE Hiçlik- Sartre