• 263 syf.
    Türkçülüğe Karşı Haçlı Seferi ve Çektiklerimiz'in İrfan Yayınevi'nden çıkan baskısını (Çanakkale'ye Yürüyüş - Türkçülüğe Karşı Haçlı Seferi) yıllar önce okumuştum. Ötüken Neşriyat geçtiğimiz aylarda bu eseri, Hüseyin Nihal Atsız'ın Orkun, Atsız Mecmua, Tanrıdağ, Son Kale gibi dönemin Türkçü dergilerinde yer alan, edebiyat, tarih, politika gibi konular hakkındaki söyleşilerini de dahil ederek tekrar yayınladı. Ben de hem hafızamı tazelemek, hem de kitabın sonuna dahil edilen söyleşileri görmek için ikinci kez okudum. Benim için güzel bir tekrar oldu. Dönemle ilgili unuttuğum birçok şey varmış.

    Naçizane incelememe geçmeden önce, Hüseyin Nihal Atsız hakkında birkaç şey söylemek istiyorum;

    Hüseyin Nihal Atsız, Türk yazın hayatına, "Ruh Adam", "Bozkurtlar", "Yolların Sonu", "Türk Edebiyatı Tarihi", "Aşıkpaşaoğlu Tarihi", "Üç Osmanlı Tarihi", "Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden Seçmeler", "Tevarih-i Cedid-i Mir'at-ı Cihan" gibi hatırı sayılır derecede iyi ve önemli eserler kazandırmasına rağmen hak ettiği değeri gör(e)meyen bir yazar ve düşünce adamıdır. Çoğu zaman, belirli çevreler tarafından maksatlı bir şekilde ideolojik görüşleri ön plana çıkarılmış, edebi kimliği, karakteri, şairliği, tarih alanındaki uzmanlığı görmezden gelinmiştir. Ben, Hüseyin Nihal Atsız'ın, ideolojik anlamda bazı görüşlerine katılmamakla beraber, edebi kimliğinin, tarih alanındaki çalışmalarının, bilhassa da şairliğinin takdire değer olduğunu düşünüyorum. "Ruh Adam" adlı eseri ve "Geri Gelen Mektup" adlı şiiri benim için kafidir.

    Kitaptan birkaç alıntı ve Atsız hakkında bir belgesel paylaşarak incelememize başlayalım.

    #30197968
    #30430479
    #30431050
    #32034856
    #32689053
    #32728579
    #32711883

    https://youtu.be/w9bFXMVflSA

    Kitap, Atsız'ın 6 Mart 1959 – 16 Ekim 1959 tarihleri arasında Büyük Doğu dergisinde yayınlanmış, içerisinde özel hayatına dair anektodların da bulunduğu makalelerinden oluşan bir hatırattır. Kitabın sonunda da yukarıda bahsetmiş olduğum söyleşiler yer alıyor. (birçok farklı konu hakkında olduğu için bu söyleşilerden bahsetmeyeceğim)

    Kitabın önsözünde Atsız, kısaca 1944 – 1945 yılları arasındaki Türkçülük – Turancılık davasına değinmiş. Ama bunu politik bir üslupla değil, edebi bir üslupla yapmış. Davayı, müellifi İsmet İnönü, kahramanlarının Hasan Ali Yücel, Falih Rıfkı Atay, Nevzat Tandoğan, figüranlarının da sanık Türkçüler olduğu bir piyes olarak tanımlamış. Bu piyesi anlatırken öyle edebi, öyle güzel bir dil kullanmış ki, kendimi yakın döneme ait siyasi bir hatırat değil de, edebi bir metin okuyormuş gibi hissettim.

    “... figüranlar kendilerine verilen rolü oynamadılar. Delikte gizlenmiş olan suflörün iğrenç yüzünü görmüşlerdi. Üç silahşörün, kılıç tutmasını bilmedikleri için havaya savurdukları ızgara şişlerine, şakşakçıların bütün yırtınmalarına ve perdecilerin ikide bir perdeyi açıp kapamalarına rağmen, suflörün söylediklerini tekrarlamadılar.
    Müellifin şekeri arttı, kahramanların ipliği pazara çıktı. Besili rejisöre inme indi. Perdeciler kaçacak delik aradılar. Şakşakçılar, malum...

    Piyes yarıda kalmış, parodi seyircileri ise hakikati anlamıştı.”

    Kitabın sonraki bölümlerinde ise Atsız, Halk Partisi ile nasıl karşı karşıya geldiğini, Halk Partisi'nin kendisine ve Türkçülere karşı olan tutumunu, Sabahattin Ali ve Hasan Ali Yücel gibi dönemin önemli simalarıyla ile nasıl tanıştığını, Askeri Tıbbiye'deki öğrencilik yıllarını anlatmış. Bütün bu anlatılarda mizahi bir dil kullanmış. Birçok yeri tebessümle okudum. Özellikle Tıbbiye'deki öğrencilik yıllarını anlattığı bölüm çok eğlenceliydi. Ama bu anlatılarda hüzünlü bölümler de yok değil. Fakat tavizsiz, vakur, idealist kişiliğinden olsa gerek, Atsız bunlara pek değinmemiş. “Izdırap çek, inleme... Ses çıkarmadan aşın. / Bir damlacık aksa da, bir acizdir gözyaşın; / Yarı yolda ölse de en yürekten yoldaşın / Tek başına dileğe doğru at salmalısın.” mısralarının vücud bulduğu idealist bir düşünce adamından da aksi bir yaklaşım beklenemez sanırım.

    HALK PARTİSİ İLE KARŞI KARŞIYA GELMESİ

    Halk Partisi ile ilk kez, Birinci Tarih Kongresi'nde yaşanan bir olay neticesinde karşı karşıya gelir. Kongrede, Türklerin Orta Asya'da meydana gelen büyük bir kuraklık sonucunda göç ettiğine dair bir tez ortaya atılır. Kongrede bulunanlardan biri olan dünyaca ünlü tarihçi Zeki Velidi Togan, bu teze karşı çıkar. Ona göre böyle bir kuraklık hiç yaşanmamıştır. Göç nedeni Moğol baskısıdır. Reşit Galip, Afet İnan gibi isimler Zeki Velidi Togan'a tepki gösterir. Bunun üzerine Atsız ve arkadaşları Reşit Galip'e bir telgraf çekerler;

    “Biz ise Zeki Velidi'nin talebesi olmakla iftihar ederiz.”

    Bir telgraf da Zeki Velidi'ye yollanır;

    “Tebrik ederiz.”

    Bu olaydan sonra Zeki Velidi Togan baskılara dayanamayarak ülkeyi terk etmek zorunda kalır. Türkiyat Enstitüsü'nde asistan olan Atsız ise, dönemin Maarif Vekili Reşit Galip tarafından Malatya Ortaokulu'na Türkçe öğretmeni olarak tayin edilir. Birinci Tarih Kongresi ve sonrasında yaşanan bu olaylar aynı zamanda, Atsız'ın sonraki yıllarda kaleme alacağı “Dalkavuklar Gecesi” adlı romanına esin kaynağı olur. Romanda İsmet İnönü, Hasan Ali Yücel, Afet İnan gibi dönemin önemli isimleri mizahi bir dille eleştirilir. Atsız'ın eleştirileri “Dalkavuklar Gecesi” ile sınırlı kalmaz. Bu da Halk Partisi'nin Türkçülere karşı olan tutumunu daha da sertleştirmesine neden olur. Sonrası, Atsız için çileli yılların başlangıcıdır.

    SABAHATTİN ALİ İLE TANIŞMASI

    Atsız Sabahattin Ali ile Türk Ocakları'nda tanışır. Atsız Yüksek Muallim, Sabahattin Ali de Erkek Muallim Mektebi'nde öğrencidir. Türkçülük hakkında ateşli konuşmalar, tartışmalar yaparlar. Sabahattin Ali milliyetçi şiirler ve hikayeler kaleme alır. Bu şiir ve hikayelerden birkaçı Atsız'ın çıkardığı Atsız Mecmua'da yayınlanır. Sabahattin Ali bir dönem eğitim için Almanya'ya gider. Döndükten sonra Atsız ve arkadaşları onu okullarında misafir ederler. Sonraki yıllarda Sabahattin Ali, Nazım Hikmet ile temas kurup görüşlerinden etkilenir. Yazdığı bir şiirde Atatürk ve İnönü'ye hakaret etmesi sebebiyle 1 yıl hapis cezası alır. Hapisten çıktıktan sonra, düşüncelerini değiştirdiğini ispatlaması şartıyla öğretmenlik mesleğine geri alınacağı söylenir. O da Atatürk hakkında ''Benim Aşkım” adlı bir şiir yazıp öğretmenlik görevine geri alınır. 1944 yılında Atsız'ı, dönemin başbakanı Şükrü Saraçoğlu'na yazdığı Orkun dergisinde yayınlanan açık mektup nedeniyle mahkemeye verir. Bu olay Türkçülük – Turancılık davasının başlangıcı olur. Dava sonucunda Atsız'la beraber birçok Türkçü hapse atılır, bir çoğu sürgün edilir, bir çoğu da görevlerinden alınır.

    HASAN ALİ YÜCEL İLE TANIŞMASI

    Atsız, Hasan Ali Yücel ile Pertev Naili Boratav vesilesiyle tanışır. Pertev Naili Boratav Atszı'ı, Hasan Ali Yücel'in evine götürür. Tarih hakkında sohbet ederler. Hasan Ali Yücel'in, Fuad Köprülü'nün tarih bilgisi aleyhinde sözleri, Atsız'ın deyimiyle kendisinde menfi bir tesir uyandırır. Çünkü Fuad Köprülü Atsız'ın öğretmenidir. Hasan Ali Yücel'in sözlerini kıskançlık olarak yorumlar. Atsız'ın 1931 yılında Türkiyat Enstitüsü'nde asistan oluşundan sonra da ara ara görüşürler. Bu dönemde Hasan Ali Yücel “Türk Edebiyatına Toplu Bir Bakış” adlı bir eser kaleme alır. Atsız bu eseri okuyup, altıncı asırda Hun edebiyatının olması(!), Oğuz Kağan'ın olmayan kardeşi(!), varsağılarda şairin adının geçmemesi(!), türküyle koşmanın karıştırılması gibi 18 fahiş hata bulur. Geçmişte Hasan Ali Yücel'in Fuad Köprülü'nün ilmi aleyhindeki sözleri nedeniye de olsa gerek, ''Yanlış yapanların yanlışlarını yüzlerine vurmamak, yanlışların sürüp gitmesine yol açar. Kimi şımarır, kimi ne oldum delisi olur. Sonunda millet zarar eder. Zannederim demokrasi denen kuşun etinde yenebilecek tek taraf bu tenkid tarafıdır” deyip “Alaylı Alimler” başlıklı bir yazı kaleme alarak bu hataları Orhun dergisinde yayınlar. Okullarda ders kitabı olarak da okutulan kitap müfredattan kaldırılır. Böylelikle Atsız için, yaşayacağı bütün acı olayların başrol kadrosunda Hasan Ali Yücel'in de bulunduğu bir dönem başlar. Çünkü Hasan Ali Yücel, bu olay nedeniyle Atsız'a büyük kin duyar. Bu öyle büyük bir kindir ki, Atsız'la beraber öğretmen olan eşi Bedriye Atsız'ı da görevden aldırıp tutuklatmaya kadar varır. Bedriye Atsız evlerine gelen polisler tarafından tutuklanırken dört yaşındaki oğlu Yağmur'u eve temizlik için gelen bir kadına bırakmak zorunda kalır ve oğlunu 2.5 ay boyunca görmez. Serbest bırakıldıklarında görevlerine iadeleri bilinçli olarak savsaklanır. Bedriye Atsız'ın göreve iadesi 2 yıl sürer. Atsız'ın hayatı boyunca yaşadığı olaylar aşağı yukarı hep aynıdır. Sürgünden sürgüne, mahkemeden mahkemeye koşar.

    ASKERİ TIBBİYE'DEKİ ÖĞRENCİLİK YILLARI

    Aslında Atsız'ın hayalinde Harp Okulu varmış. Doktorluğa karşı pek bir heves duymuyormuş. Fakat o dönem İstanbul'da Harp Okulu olmadığı için, “asker olayım da nasıl olursam olayım” deyip Askeri Tıbbiye'ye girmiş.
    Tıbbiye'deki öğrencilik yıllarını anlatırken mizahi bir üslup kullanmış. Sınıf arkadaşlarından, yaptıkları haylazlıklardan, hocalarından, gördüğü derslerden, dönemin eğitim sisteminden bahsetmiş. Okuldan kaçmalarından tutun, başka okulun öğrencileriyle kavga etmelerine, yaptıkları futbol maçlarına kadar pek çok şey anlatmış. Bu bölümleri, öğrencilik yıllarım aklıma geldiğinden olsa gerek, mutlulukla karışık bir hüzünle okudum.

    “İnsansa bütün asrı aşar hatıralarla / İnsan ona derler ki yaşar hatıralarla... “ demiş Atsız. Ben de aklımın, kalemimin yettiğince Atsız'ın hatıralarını sizlere aktarmaya çalıştım. Umarım faydalanabileceğiniz bir inceleme olmuştur. Hepinize keyifli okumalar diliyorum.
  • Aslında, bir anlamda, toplumda birbirlerinden farklı çevrelerin olduğu kadar farklı eğitimlerin de olduğu söylenebilir.