• Soğuk eskimiş sokaklarda yalın ayak yürümekteyim özlemin,hasretin bu denli beni bilmesi her an zikretmesi ne acı. Her çığlığı ruhuma işler gibi kamçınım sesi dudağım'da ve herseferin'de onun ismi ve yüreğime saplanan sıcaklığı. Nerdesin ey felek gözümün önünde bir perde yüzümü çevirsem görürmüyüm seni yine o eski sokağın köşesinde söyle bana... ?
  • Bir otobüs yolculuğundaydı ve bir şeylerin yeniden başlangıcına doğruydu. Yıllar sonra dönmek istediği memleketine ulaşmak için bindiği otobüs bir dinlenme tesisinde mola vermişti. “Sevgili yolcularımız, otobüsümüz otuz dakika ihtiyaç molası vermiştir. Otobüsten inerken lütfen değerli eşyalarınızı yanınıza almayı unutmayınız,” anonsu yapılmıştı. İçeri girmek istemedi. Dışarıdaki masalardan birine oturdu. Çantasını açtı. Sigara paketini ve çakmağını çıkardı. Sigarasını yaktı. Bir süre oturduğu yerden dışarıda yan yana dizilmiş otobüslerin ön camının yıkanışını seyretti.

    Oturduğu yerin hemen yanındaki masada, bir ağabey ve iki kız kardeş vardı. Onların anlattıklarına kulak misafiri oldu. Bir süre onları dinledi. En küçük kardeş, “Ağabey sen bizi küçükken daha çok severdin. Şimdi eskisi kadar çok sevmiyorsun sanki,” dedi. Diğer kardeş de hep bu cümlenin kurulmasını beklermiş gibi doğruladı. Ağabey ise, çayından bir yudum aldı. “Küçükken beni de birileri çok severdi, sevgide önemli olan ona fark ettirmeden sevebilmektir, ” dedi.

    Öyle miydi, sahiden de diye düşündü Ayten. Sevgiyi hakkıyla yaşamış mıydı ya da hep yanlış duraklarda mı beklemişti bunca yıl. Onu da gerçekten fark ettirmeden seven birileri bulunmuş muydu. Belki de vardı öyle biri ancak o hiç farkında olmamıştı. Artık kötü günleri geride bırakmaya karar vermişti.

    Otobüs molası tamamlanmıştı. Sigarayı küllüğe bastırıp otobüse binmişti. Bayram zamanı olduğu için otobüs kalabalıktı. Otobüse bindiğinde hemen önünde hafif kavruk, elinde keman kutusu tutan bir çocuk vardı. Üzerinde ipince bir kazak vardı. Yanında oturan delikanlı ise çantasını açtı. Çantasında bulunan ceketi çıkarıp çocuğa uzattı. Çocuk ceketi giydi, teşekkür etti. Başkalarının bu üstündekilerden dolayı ondan utandıklarını söyledi. Bir keman hikayesi anlattı. Yanında taşıdığı keman kutusunun babasından miras kaldığından falan bahsetti. Hatta bu kutusunun içinde babasının kulağı varmış. Onu hep dinliyor olacakmış. O da derdini, öfkesini, sevincini, mutluluğunu, üzüntüsünü hep onunla ifade edermiş. Yanındaki delikanlı ise yeni mezun olmuş ama yetenekli olduğu her halinden belliydi. İçinde yanında oturan çocuğun da hikayesinin bulunduğu çok iyi bir kitap yazacağından emindi Ayten.

    Otobüs varacağı yere gelmişti. Yıllar sonra dönmüştü buraya. Tuhaf duygular yaşıyordu. Sevinçleri yarımdı. Hiçbir şey bıraktığı gibi değil, her şey sadece biraz daha eskimiş ve eksilmişti. Baktığı binalar, dükkanlar, sokaklar sanki tanıdık geliyordu ama orada bulunanlar çok farklıydı.

    Gecenin buğusu sinmiş kenar mahallerin birinde bir çift topuk sesi bölmüştü. Kaldırımlardan taşan. Sokağın gürültüsüne bir an olsun son veren bir topuk sesi. O topuk sesi her kaldırım taşına vurduğunda zihninin eski ama güzel anılarını çağrıştırıyordu. Yıllar sonra bir gece yarısı karıştığı karanlığın içinden yine bir gece yarısı geri dönmüştü.

    Evini bulmuştu. Çantasından anahtarlarını çıkardı. Kapıyı açarken yuvanın kilidi biraz zorlanmıştı. Sanki kilit, yuvasını unutmuşluğun karşısında çaresizliğini dile getirir gibiydi. Eve girdi. Evin içinde beyaz bir örtüyle üstü örtülmüş birkaç koltuk ve durmuş bir duvar saati vardı. Yirmi eylülden koparılmış bir takvim yaprağı da yerdeydi. Çok yorulmuştu ancak pek uykusu da yoktu. Biraz yıpranmış olan tahta pencereyi kaldırdı. Sokağın telaşından pay alabilmek için güneşin doğuşunu beklemeye koyuldu…

    Gün aymış. Sokaklar cıvıl cıvıldı. Sokağa karıştı. Rengi atmış evlerin yarı açık camından perdeler uçuşuyordu. Kaldırımlar, hanlar, önlerinde yevmiye bekleyen yorgun hamallar vardı. Bir şeylerin doymuşluğuyla dolu bir emekli kahvesinin önünden geçti. Herkes içeride harala gürele bir şeyler konuşup, tartışıyorlardı yüksek sesle. Dışarıda ise içerdekilerle yaşı denk olan ama aralarına karışmaktan kaçınan küçük bir iskemlede ayağının altında kedi dolaşan kasketini masaya bırakmış, çay içen bir adam oturuyordu. Şimdi katlı otopark olmuş eski Cemil Büfe’nin olduğu köşede durdu.
    Temizlik malzemesi alacağı bir yer aradı. Her yer kapanmış. Hiçbir şey eski yerinde değildi. Portakal ağaçları yerini sevimsiz sokak direklerine bırakmıştı. Çeşit çeşit ürünlerin satıldığı yeni yerler açılmıştı. "Biz her şeye ne de çok geç kalmışız," dedi.

    Sokağın karşısından takım elbiseli, bıyıklı bir delikanlı geçiyordu. “Ayten abla?” diye şaşkın bir şekilde seslendi. Ayten o tarafa doğru baktı. Bir yerlerden tanıdık geliyordu siması ama nereden olduğunu çıkaramıyordu. “Ayten abla, Cengiz ben hatırlamadın mı?” diye sordu. Hatırlamıştı Ayten. Cengiz küçücüktü gittiğinde. Hatta Cengiz’in küçüklüğünde Cengiz'e çok bakmışlığı da vardı. Sıkı sıkı sarıldı Cengiz’e. “Vay be Cengom, sen ne ara bu kadar büyüdün be! Şuncacıktın sen. N’apıyorsun bakalım anlat. Nedir bu üstündeki takım elbise, kravat falan. Büyük adam mı oldun sen?” dedi Ayten. “Hiç abla. Yine biz sizi ararız denilen bir iş görüşmesinden dönüyorum,”dedi Cengiz. “Nasıl ya hiç dönmüyorlar mı?” diye sordu Ayten. “Nerede. Hep aynı bahaneleri söyler dururlar. Hiç aramazlar. Tam diplomamı yırtmak üzereydim ki sana rastladım,” dedi. “Gel abla sana bir çay ısmarlayayım. Hem konuşacağımız çok konu birikmiştir,” dedi.

    İkisi beraber yürümeye başladılar. Çınar ağacının altında bulunan çay bahçesine gittiler. Ayten buraya girer girmez tarifsiz bir duygu yaşadı. Burası eskiden Vedat’la sürekli buluştuğu yerdi. Bir masaya oturdular. Cengiz garsondan iki çay istedi. "İncesaz"ın "Kalbimdeki Deniz" albümü çalıyordu. Her şey olduğu gibiydi burada. Sanki burası zamanın bir yerinden kopmuş da bunca yıl kendini ilk günkü haliyle korumuştu. Çınar ağacının etrafında dolaştı. İsimlerinin baş harfini kazıdıkları yeri buldu. Gülümsedi. Dokundu. Kapattı gözlerini. Gitmeden önceki son buluştukları gün tekrar canlandı gözünde...
    “Vedat, sana bir şey söylemek istiyorum ama nasıl söyleyeceğimi hiç bilmiyorum. Biliyorum zor bir durum ama söylemem gerekiyor. Ağabeyimin, Almanya’da oturan bir arkadaşı varmış. Bizimkiler beni ona vereceklermiş. Geçen gün annemle, babam kendi aralarında konuşurlarken duydum,” dedi Ayten. “Peki sen ne düşünüyorsun Ayten?” diye sordu Vedat. “Mecburum,” dedi Ayten. “Biliyorsun babamın durumları çok kötü. İşleri çok bozuk. Her gün bir toptancı gelip, kapıda babamı tehdit ediyor borçları ödeyemediği için. Babama, bize bir şey yapacaklarından korkuyorum Vedat,” dedi. Vedat bir şey diyemedi. Gitme, kal deseydi belki gitme kal! Ayten kesinlikle kalırdı ama Vedat bir şey diyemedi. Engel olamadı. Ayten kalktı gitti...

    Cengiz’in sesiyle o düş orada bitti. “Abla çayın soğumasın,” dedi Cengiz. Ayten masaya oturdu. Laf lafı açtı. Eskilerden konuşuldu. Kaleci Dostoyevski İhsan’dan bahsetti Cengiz. “Çok iyi bir edebiyat öğretmeni oldu şimdilerde. Ara ara konuşuyoruz. Mahalledeki çocukların birçoğu zaten taşındı gitti abla. Biliyorsun malum Vedat abi gittikten sonra bizim takım da artık eskisi gibi olamadı. Zaten herkes de ailesiyle birer birer taşındı gitti,” dedi. “Sahi ya abla sen neler yaptın?”

    Ayten çantasından sigarasını çıkardı. Sigarasını yaktı. “Biliyorsun bizimkilerle Almanya’ya gittik. Malum babamın çok borcu vardı. Ben de gider gitmez ağabeyimin arkadaşıyla evlendim ama uzun sürmedi. Her gün kavga dövüş. Ayrıldık. Ama rahat durmadı. Bırakmadı peşimi. Her gün huzursuzluk verdi. Sonunda dayanamadım kaçtım geldim,” dedi. “Ah be ablam. Neler yaşamışsın öyle,” dedi Cengiz. “Siz gittikten sonra çok şey anlatıldı durdu burada. Biliyorum eski konuları açıp da yaranı tekrardan kanatmak istemem ama merak ettiğim bir şey var. Vedat ağabeyle hiç görüştünüz mü?” diye sordu Cengiz. “Görüştük birkaç kez. Almanya’ya geldi. Ama eskisi gibi olamadık Cengiz. Ben bitenlerden yorgundum. O başlayıp da tamamlayamadıklarından. Olmadı asla. Olmazdı da. Sonra da zaten teyzesinin yanına taşındı. Teyzesi de sonra onu komşusunun kızıyla orada evlendirmiş. Şimdi iki tane çocuğu var ve çok mutlu artık,” dedi.

    Kalkalım artık abla dedi Cengiz. Cengiz ayrılmadan önce sıkı sıkı sarıldı Ayten'e. "Artık buradasın sürekli görüşelim. Hem sana burada bir şey de yapamazlar. Ben varım artık," dedi. Ayten gülümsedi. "Vay benim küçük adamıma bak. Büyümüş de artık ablasını korur olmuş," dedi.

    Cengiz, Ayten'i eve kadar geçirdi. Ayrıldıktan sonra kendi evine doğru yürüdü. "Biz sizi sonra ararız" denilen bir iş başvurusundan eli yine boş dönmüştü. Üzerinde bir takım elbise. Kravatını gevşetti. Ceketini sandalyenin üstüne astı. Mutfağa geçti. Kendine şekersiz bir türk kahvesi yaptı. Bıyığı da vardı artık. O gün hiçbir şey anlamadığı kitaba tekrardan gözü ilişti. Aldı eline ve bir kez daha okudu. Sonra fark etti ki hiçbir şey değişmemiş hayatından. Hiçbir şey eksilmemiş, bir şey katmamış, değişmesi için de hiçbir şey yapmamış. Hep bir muharebenin içinde debelenip durmuş. Bekliyormuş hep. Neyi beklediğini bile bilmeden bunca yıl beklemiş. Kitabın kapağını kapatıp, rafa tekrardan koydu. Gitti yüklükte duran lekeli kaleci eldivenlerini aldı, eline geçirdi. Bu sefer artık tam oturmuştu...
  • Yine bir İrvin yalom şaheseri... Dili oldukca hafif ve içerdeği temel psikoloji kavramlarıyla okuyucuya hem Psikoloji hem de Felsefenin yaşamımız için ne kadar temel bir rol oynadığını aşılıyor...

    Olay 19. yüzyılın son çeyreğinde Viyana'da geçiyor ... Atmosfer soğuk ve kasvetli...Psikanaliz'in yeni yeni duyulduğu ama tam olarak bilinmediği , psikolojinin pik yaptığı yıllar... Kitapta öyle önemli 3 isim var ki ; kendi alanlarında döneme damgalarını vurduklarını söylersek herhalde abartmış olmayız . Bir tarafta Nietzche isimli o dönem neredeyse tanınmayan, ancak ilerde büyük bir iz bırakacağı öngörenülen , kendisini toplumdan soyutlamış , münzevi bir felsefe profesörü ... Kendi çapında kitaplar yazarak ( böyle buyurdu zerdüşt ,insanca pek insanca, şen bilim ) varolma savaşı verirken
    diger yandan migren, mide ağrıları ve baş dönmeleri gibi onlarca fiziksel semptomla başı dertte...

    Diğer tarafta ise tıpkı gerçek yaşamlarında olduğu gibi çok iyi iki arkadaş olan Sigmund Freud ve Josef , nam-i diger Doktor Breuer ... Doktor breur , psikanaliz , hipnoz ve Histeri konularında uzman bir profesör . Dönemin viyanası ve çevre ülkelerden çok fazla hasta ona akın ediyor. Tıp camiası, Psikanaliz ve Histeri terimlerini bir nevi onunla tanıyor diyebiliriz ... Zira onun dışında alternatif bir isim daha yok
    ( freud hariç )

    Breuer işinde çok başarılı olduğu gibi , evli ve 5 de çocuğu var. Psikoloji literatürüne Anna .O vakası olarak geçen bir olay , Breuer'in hayatını büyük ölçüde değiştiriyor . Breuer , Bertha isimli 20 yaşındaki hastasına hipnoz seanslarında histeri tanısı koyuyor. O dönem Histeri tamamiyle kadınlara özgü bir hastalık olarak biliniyordu.. Histeri: felc, konusma bozukluklari, bir olcude korluk veya sagirlik gibi fiziksel semptomlari bulunan ve psikolojik catismadan kaynaklanan rahatsizlik..
    sozcugun etimolojik kaynagi latince "husteros" yani rahimdir.eski yunanlilar kadinlarin kendilerini asiri gurultulu ifade bicimlerinin rahimin ic hareketliliginden kaynaklandigini dusunuyorlardi.

    Bu seanslar boyunca Breur , Bertha'ya büyük bir ilgi duyar . Onu muayene ederken aralarında oluşan etkileşim ve temaslar onda bertha'ya karşı karşı konulamaz saplantılı aşk ve cinsel istek uyandırır. Bertha - Nam-i diger Anna O. - ölen babasından sonra , kaybettiği şefkat ve güven boşluğunu
    Dr. Breur'da bulur ve ona tüm ruhuyla teslim olur .. Ve döneme damgasını vuracak o olay gerçekleşir . Bertha , Dr. brauer'den hamile olduğunu ileri sürer... Aslında böyle bir şey yoktur. Tamamiyle histerinin etkisiyle böyle bir dedikodu çıkar ve tarihte yerini alır...

    Aslında her şey buradan sonra başlıyor

    Friderich Nietzche - lou salome
    Doktor breur - Bertha

    Yazgılar , acılar , saplantılı aşk serüveni ,ölüm, hayatın anlamı sorunsalı gibi bircok konu Nietczshe ve Breur'in yaşam karşısında yaşadıkları içsel travmalar , neredeyse tamamiyle birbirinin kopyası...

    çok sıkı dost olacak Nietzche ve Breur , kaderlerinin ve saplantılarının benzerliklerini görüp hayrete düşecekler...

    lou salome Henüz 20 yaşında , güçlü , oldukca hayat dolu , çekici ve erkeklerin aklını başından alan bir psikoloji öğrencisi. O dönemde Nietczshe ile aşk yaşamaktadır ve nietzshe'nin hem fiziksel sorunları hem de mental olarak umutsuzluğunu
    tedavi etmesi için Dr breur'a gelir. Dr brauer , salome'un dişiliğinden oldukça etkilenir ve bu birçok şeyin anahtarı olacaktır bu. Salome'un istediği tek bir şey vardır . Buraya geldiğini nietczshe asla bilmemelidir.. Nietczshe gururludur...
    Breur bunu kabul eder... Nietzshe ile tanışır ve ardından serüven başlar... Zorlu tedavi süreci , nietzshe'nin korkunç bedensel ağrıları, intihar girişimleri ve umutsuzluğu Dr. Breur'i çok etkiler. İhanete uğramanın verdiği tükenmişlik ile Salome'a amansız bir nefret duyan nietczshe, ona öfke dolu
    mektuplar yazar ... ama bir yandan da aşıktır ve bu onu hergün öldürür...

    Kitabın ilk yarısı , Sigmund freud ve Lou salome'u zaman zaman bizimle tanıştırsa da ; genel hatlarıyla Brauer ve Nietczshe'nin ümitsizlik ve hayatın anlamı üzerine konuşmaları etrafında dönüyor. Kitabın ortalarından şekil alan ve sonuna kadar süren Dr Breuer ve Nietzche'nin birbirlerini
    '' iyileştirme'' yolunda yaptıkları Win-Win anlaşması bana göre kitabın bu kadar özel ve popüler olmasının ana kaynağıydı...

    Roller değişir ... Viyana'ya tedavi için gelen nietczshe - Breuer'in , ölüm korkusu ve umutsuzluğuna tamamiyle Felsefi düzlemde çözüm araramak üzere kolları sıvar ...Breur'ın saplantılı bertra takıntısı, evini içinde çocukları ve eşi varken yakıp , bertra ile italya'ya kaçmak gibi akıl dışı düşünceleri beynini kemirir durur . Ve bu süreçte Nietzche ona akıl hocası olmuştur..

    Yine soğuk bir viyana günü ailesinin mezarlığını ziyaret etmeye gidecek olan Breur , Nietczshe'yi de davet eder... Ve düğüm burada çözülecektir... Nietczshe bir şeyi farkeder . Breur'in annesinin ismi de Bertha'dır.. Burada ince bir oedipus kompleksi göndermesi yapan Nietczshe, Breuer'in kızının adınında bertha oldugunu söylemesi ile iyiden iyiye şaşırır...
    Brauer'in bertra'ya olan saplantılı aşkının bilinçatı düzeyinde, özlemini duyduğu , kaybettiği anne imgesiyle paralellik taşıdıgını çoktan farketmiştir... Ama breuer bunun farkına bile varamaz...

    Mezarlıkta ölüm ve hayatın anlamı üzerine geçen dialoglar hem felsefi hem de psikolojik olarak derin bir referans olacak nitelikte... Breur ve Nietczshe'nin kaybettikleri babalarına duydukları özlem ve özellikle Nietczshe'nin babasının ölümünden sonra gördüğü korkunç rüya sarsıcıydı...

    Brauer'in mezarlıkta nietzche ile olan konuşmasından sonra , yıllardır düşündüğü ama hayata geçiremediği özgürlüğe kaçış fikrini hayata geçirmeye karar verir ... Bu oldukca sarsıcı ve radikal bir karardır . Karısı mathilda'ya veda etmek istediğini açıklar , çocuklarını uyurken öpüp sessizce ayrılır ama allak bullak olmuştur ... Viyana'da kendine ait ne varsa herşeyi bırakıp , isviçre'ye bertha'nın yanına hicbir şeyi düşünmeden gider . Ama Her şey tersine dönmüştür..

    Bertha'yı tıpkı kendisine sarıldığı gibi sarılan başka bir doktorla görür , sadece isimler değişmiştir. Artık kendi üstlendiği misyonu başka bir doktor üstlenmiştir. Hayal kırıklığına uğrar, sarsılır... Venedik'te yalnız başınadır... yapacağı , gideceği hicbir yer yoktur.. yalnızlığı ve geride bıraktığı ailesi , çocuklarının yükünü derinlerinde hisseder. Eski hemşiresi Eva berger'in yanına uğrar ama yüz bulamaz... Çünkü bekleyen her şey soğur... Eva'da soğumuştur... Sokaklar genç ve renkli insanlarla doludur . Kendini inanılmaz yaşlı ve eskimiş hisseder... Bu kasvet içinde boğulurken birden Josef... josef... diye seslenen bir ses duyar ve gözlerini açtığında
    kendini kütüphanede uzanırken bulur...

    Şaşkına döner ve karşısında yakın dostu Sigmund Freud 'u görür... Evet bu tamamiyle bir ilizyondu...Bir düşten ibaretti... Mezarlıkta o kasvetli söyleşi sonrası bunun etkisinden çıkamayan Breuer , yakın arkadaşı Sigmund freud'un ofisine gittiğinde Sigmund'un hipnoz tekniği ile kendisinin deyimiyle
    '' baca temizliği'' ile arınır ve özgürleştiğini hisseder...

    Okuduğum ikinci irvin yalom kitabıydı ve bu gidişle bütün kitaplarını okuyacağımı öngörebiliyorum :) ... Teşekkürler irvin yalom...
  • Birden açıldı pencere ve kapandı kapı.
    Yere düştü tüm anılar.
    Yarım yamalak şiirler,
    yırtılmış, eskimiş sözler,
    baş üstü düştü gülüşler.

    Sessizliği duyan geldi.
    Bütün dertler ellerini koydu
    çenesinin altına
    bir söz bekledi, bir cümle
    bir sürpriz, bir şans…
    Gelmedi.

    Perde havalandı.
    Tavana değdi.
    Sokaklar inledi.
    Kediler dinledi.
    Yıldızlar yine birleşemedi.
    Sevenler yine yenişemedi.



    - Emre Koçak
  • Paslanmış insanlık. Eskimiş selamlar soğuk merdiven boşluklarında. Acı çekiyor takvimler. Toplamış eşyalarını, asmış çantasını omzuna gülüşler; bir merdiven altı yalnızlığında kendini tekrar etmekle meşgul sokaklar. Herkes ve her şey başkasına benziyor; kendin olmak günah! Yeni bir tutsaklık insan sabahları artık.