xecê
@ezxece
Xwedê, tu bibe meseleya min a herî delal.
Öğretmen
Lisans
72 okur puanı
Nisan 2019 tarihinde katıldı
Bir Kürt Aydınından Mustafa Kemal`e Mektup-IncelemeTarih
Kitap yazıldığı dönemin dili sebebiyle okuması ve anlaşılması zor ancak hiç sözlüğe bakmadan okunduğunda da genel olarak anlaşılıyor. %100 anladığımı düşünmediğim için daha sonra bir kez daha okumayı planlıyorum.
Içerik olarak bakacak olursak, kitap Kürt aydınlarından ve Kürt latin alfabesini düzenleyen kişi olarak tanınan Emir Celadet Ali Bedirxan`ın Mustafa Kemal`e yazdığı mektuptan oluşuyor. Aslında kitap 118 sayfa, geriye kalan kısımlar mektubun orjinal hali ve o kısmı okuyabilmemizin imkanı yok. 118 sayfalık, akıllıca ve bilgece yazılmış bir mektuptan bahsediyoruz. Mektup içerisinde dönemin siyasi durumu, Türkiye içerisinde ve dışarısında Mustafa Kemal`in Kürtler için aldığı önlemlerden, Mustafa Kemal`in aldığı kararlardan, o dönemde Kürtlere olan bakış açısından, Kürtler ve Kürtçe hakkındaki yalan teorilerin çürütülmesinden vs bahsediliyor. Kitap beni çok etkiledi ve o dönemi daha iyi anlamamı sağladı. Bunun yanı sıra Celadet Ali Bedirxan`danın duruşundan, bilgeliğinden, zerafetinden de çok etkilendiğimi belirtmeliyim.
Telefon mesme`ini ilk defa görüp hin-i mükalemede kulağına götüren bir Kürdün bu yeni alete derhal isim verdiğini gördüm: bihîstok. Bihîst işitmek manasında olan bihîstin mastarının madde-i asliyesi, "ok" ise bu kelimelerin terkibinde kullanılan bir suffixedir.
1919 senesinde "Geliyê Goban" Kürtleri ilk defa teyyareyi gördükleri zaman ona isim vermekte tereddüt etmemişlerdi. Teyyareye derhal balafir demişlerdir. Öyle bir vech-i tesmiye ki lisanda mevcud diğer kelimelerle iltibası yok ve mefhumu tamamı ile ifade ediyor. Adeta aeroplanenin bir tercümesi. Şu fark ile ki havada yerini yukarıda uçan,bala yukarı demektir, fir ise uçmak manasına olan firîn mastarının madde-i asliyesidir.
Sakarya zaferinden sonra Diyarbekirli Ziya`nın, sizlere nazaran Ziya Gökalp'in ocak ve teşkilatı bizzat maskat-ı re`sini, vatan-ı aslisini istilaya başladı. Kürdistan'ın büyük şehirlerinde Türk Ocak ve Yurtları tesis olundu. Mamafih bunlar da diğer teşebbüsleriniz gibi müsbet değil menfi neticeler verdi.
Tevessül etmiş olduğunuz bir tedbir daha vardı. Kültürel bir tedbir: Kürdistan'da maarife ehemmiyet vermek. Bu tedbir de diğerleri gibi aksi netice verdi. Türkçe okuyan, Türk terbiyesi alan Kürt çocukları ve gençleri kendilerini sevk etmek istediğiniz "Yeni Turan" yoluna gideceklerine ellerine geçen irfan meşalesi ile milli vicdanlarının derinliklerine bakmaya ve o derinlikler ve karanlıklarda ümmi Kürtlerin göremediği hakikatleri görmeye başladılar, mektep sıralarından mücadele meydanlarına, ihtilalci saflarına geçtiler.