Deniz Devrim Aydın
@ghibli
İngilizce Öğretmeni
Yüksek Lisans (İngiliz Dili Eğitimi)
32 okur puanı
Temmuz 2025 tarihinde katıldı
Arıburnu Muharebeleri Raporu kesinlikle askeri bir belgeden çok daha fazlası; daha sonra modern Türkiye Cumhuriyeti'ni kuracak olan Mustafa Kemal Atatürk tarafından yazılmış nadir bir birinci elden anlatım. Birinci Dünya Savaşı'nın en kanlı cephelerinden biri olan Çanakkale Savaşı sırasında geçen metin, liderliğin, zamanlamanın ve psikolojik dayanıklılığın savaşın sonucunu nasıl şekillendirdiğini ortaya koyuyor. Kitabı özellikle etkileyici kılan şey, Atatürk'ün ölçülü üslubu: Atatürk eserinde, kendini yüceltmek yerine, taktiksel gerçeklere, araziye ve baskı altındaki sorumluluğa odaklanmış. Dikkatlice okuyanlar, tarihin ona bu rolü resmen vermesinden çok önce, daha sonra dönüşeceği devlet adamının ortaya çıkışını hissedebilirler.
Çok değişik bir konuyla hızlı bir giriş yapıp ardından daha yavaş ilerleyen bir dark academia romanı. Kitabın Dante'nin Cehennem'iyle açık bir bağlantısı var, bu nedenle öncesinde bu kitabın okunması romanın bazı bölümlerinin daha kolay anlaşılmasını sağlayabilir. Dante'nin Cehennem'e inerek yaptığı yolculuğunda olduğu gibi bu hikayedeki karakterler de bir tür "iniş" yaşıyorlar. Daha karanlık bir dünyanın farklı seviyeleri gibi hissettiren zorlu yerlerle ve onları oldukça zorlayan deneyimlerle/kişilerle karşılaşıyorlar. Bu paralellik, hikayeyi daha sembolik ve anlamlı kılıyor. Bu durum her ne kadar atmosferi ağır ve bazen rahatsız edici kılsa da, aslında kitabı böylesine etkileyici kılan da tam olarak bu özellik oluyor.
Hali hazırda kim tarafından işlendiğini bildiğimiz sıradan bir cinayet hikayesi gibi başlayıp oldukça zeki ve ayrıcalıklı bir grup üniversite öğrencisinin adım adım cinayete sürüklenişini izlediğimiz bir "dark academia" klasiği. Asıl gerilim olayın kendisinden çok, bu öğrencilerin entelektüel kibirleriyle suçluluk duygusunu nasıl bastırdıklarında, kendilerini ahlaki olarak nasıl temize çektiklerinde yatıyor. Yunan klasiklerine duydukları hayranlık ve “seçilmişlik” hissinin getirdiği kibir, ahlaki sınırları yavaş yavaş silikleştiriyor. Yazar burada cinayetin ardından gelen sessizliği ve çözümlemeyi bizlere öyle keyifle yansıtıyor ki, kitap bittiğinde dark academia estetik bir terim değil, okuyucunun içine çekildiği bir suç ortaklığı duygusu olarak kalıyor.
Yüz Yıllık Umut, yalnızca bir yaşam öyküsü değil; Türkiye’nin modernleşme serüveniyle iç içe geçmiş, olağanüstü bir entelektüel portre ve muhteşem bir kitap. Nermin Abadan Unat, bir yüzyıla yayılan hayatını anlatırken, bireysel bir deneyimin ötesine geçerek Cumhuriyet’in dönüşümünü, kadın hakları mücadelesini, akademik dünyanın gelişimini ve göç olgusunu çok katmanlı bir şekilde ele alıyor.
Kitap, Unat’ın Avusturya-Macaristan’dan Türkiye’ye uzanan yolculuğuyla başlıyor; "yabancı" bir çocuk olarak girdiği bu ülkede zamanla kadın hareketinin, siyaset biliminin ve göç çalışmalarının öncülerinden biri oluşunu, içten ama mesafesiz bir üslupla anlatıyor. Anlatısında ne övgüye saplanıyor ne de romantik nostaljiye düşüyor. Aksine, her dönemeçte kendi konumunu sorgulayan, düşünsel emeğini tarihsel bağlam içinde konumlandıran bir bilinçle yazıyor.
Kitap boyunca dikkat çeken en önemli temalardan biri, umudun sürdürülebilirliği. Cumhuriyet’in kuruluş ideallerine bağlılıkla, zaman zaman hayal kırıklıklarıyla yüzleşse de, Unat’ın satırlarında hep daha iyiye dair inatçı bir umut seziliyor. Yüz Yıllık Umut, yalnızca bir hayat hikâyesi değil; bir kuşağın, bir ülkenin ve bir akademik vicdanın muhasebesi.
Bir oturuşta soluksuz okuyup bitirdiğim İrmina, savaşın yalnızca cephede değil, gündelik hayatın en sıradan köşelerinde bile ne denli yıkıcı olabileceğini çarpıcı bir şekilde gözler önüne seriyor. Gerçek bir yaşam öyküsünden esinlenen bu eser, Nazi Almanyası’nda genç bir kadının, özgürlükten ödün vererek sisteme nasıl uyum sağladığını anlatıyor. İrmina karakteri, önce özgürlükçü, idealist bir birey olarak karşımıza çıkıyor. Ancak savaşın sertleşen koşulları, rejimin baskısı ve kişisel hayatta kalma kaygısı onu yavaş yavaş dönüştürüyor. Yelin, bu dönüşümü gri-mavi tonlardaki çizimiyle yargılamadan, ama görmezden de gelmeden işlemiş. İrmina, savaşın doğrudan şiddeti kadar, dolaylı yollarla da insan hayatlarını nasıl şekillendirdiğini gösteren güçlü bir grafik roman.
