Kusursuz bir ters köşe başyapıtı
Agatha Christie ile daha önce tanışmış olun ya da olmayın, bu kitap gizem edebiyatına bakışınızı tamamen değiştirecek türden. Hani bazı kitaplar bittiğinde insan bir süre tavanı seyreder ve "Az
Puan vermedi
Selam benim güzel kitap ailem!
Bugün size, kahvenizi yapıp pencere kenarına geçtiğinizde, o kahve daha bitmeden yüreğinizi sızlatıp bitiverecek, kısacık ama etkisi kocaman bir kitapla geldim:
Bu bir roman. Kısa ama zekice kurgulanmış bir roman. Okurla konuşan bir lira elden ele dolaşırken farklı insan tipleriyle karşılaşır. Bu süreçte toplumun ekonomik, ahlaki ve sosyal katmanlarını okura gösterir. Para burada yalnızca bir nesne olarak değil, insanların karakterlerini açığa çıkaran bir “test aracı” gibi işlev görüyor. Kimi cimriliğini, kimi savurganlığını, kimi de çaresizliğini bu küçük nesne üzerinden gösteriyor.
Olay örgüsünde “hikâye anlatmak”tan çok, “ders vermek” amacı güdülmüş. Liranın cep veya cüzdanına girdiği karakterler derinlikli olmaktan ziyade, temsil ettikleri özellikler üzerinden ele alınmış. Bu da metni edebi bir eserden çok, alegorik bir anlatıma yaklaştırmış. Ancak bu durum, yazıldığı dönemin pedagojik anlayışı düşünüldüğünde şaşırtıcı değil. Çünkü edebiyatın önemli bir işlevi de ahlaki eğitimdir. Eser, 1932 yılında, Cumhuriyet gazetesinde bir seri olarak yayınlanmış.
Bugün kitabın asıl değeri, estetik derinliğinden çok, tarihsel tanıklığında ortaya çıkıyor. Yazıldığı dönemin değerler sistemi, paranın anlamı, bireyin bu ilişkideki konumuna cevaplar veriyor. Bu yönüyle metin, edebi bir deneyimden ziyade, kültürel bir belge niteliğinde. Bir vezneden sobaya ilerleyen bir yolculuk.
Hastalığın Gölgesinde Umudın Işığı
Puan vermedi
Peyami Safa’nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu eseri, yalnızca bir hastalık hikâyesi değil, aynı zamanda bir ruhun kendi varlığını sorgulama ve yeniden inşa etme çabasıdır. Safa’nın kişiliği, yaşadığı
Kitabın herkese yönelik olmadığını düşünüyorum. Kitap başlarda çok rahatsız edici sahneler barındırıyor. Bana göre akıcı, sürükleyici bir kitaptı. Kitabın baş karakteri Alex'ten hiç hoşlanmadım. Yaptıklarından öte, sürekli kendini mağdur gibi gösterme çabası, her zaman kendini haklı görüşü, pişmanlık duygusu yaşamaması, "kardeşlerim" hitapları falan beni rahatsız etti.
Gelelim kitaptaki yönteme; Ludovico. Suçluları topluma kazandırma yöntemi mi diyeyim, yoksa sen mi gerçek adını söylersin, robotik sistem (otomatik portakal)? Suç, iradenin ortadan kalkmasıyla yok olur mu? Sadece bastırılır, insan da insan olarak kalmaz. Asıl iyilik, kötülüğü yapabilme yetisi varken yapmamaktır.
Deneyle Alex'in görüntülere ve müziğe karşı koşullanması ve rahatsız olması da bana Pavlov'un koşullanma deneyini hatırlattı. Yazar sistemi sadece karakterlere uygulamıyor sanki, bize de uyguluyor. Baştaki rahatsız edici sahnelerin detaylı verilişinden dolayı alışmamız ve gençlerin kendi aralarında kullandığı, bilmediğimiz garip dili otomatik olarak farketmeden hemen öğrenmemiz... Yani belki de asıl Ludovico suçlular için değil, toplum için tasarlanmıştır.
Dönüşüm, okurken beni hem şaşırtan hem de rahatsız eden kitaplardan biri oldu. Daha ilk sayfalarda Gregor Samsa'nın bir sabah uyandığında kendini dev bir böceğe dönüşmüş halde bulması oldukça
