• Gecəni atəş ilə qırmızı dan eylədilər.
    Xalqımı ,millətimi gülləbaran eylədilər.
    Tutulub vahimədən nitq bu gün,dil bu səhər,
    Bəzəyib Abşeronu qanlı qərənfil bu səhər,
    Bakı fəryad eləyir,gözdən axır sel bu səhər,
    Gəmilər nalə çəkir ,ərşə çıxır zil bu səhər.
    Gecəni atəş ilə qırmızı dan eylədilər.
    Xalqımı,millətimi gülləbaran eylədilər.

    Öz Qızıl Ordumuzun yurdumuza qəsdinə bax,
    Üstümə tank yeridən fitnəkarın şəstinə bax,
    Gözü qanımla xumar düşmənimin məstinə bax,
    Qara bayraqlarımın cərgəsinə,dəstinə bax.
    Gecəni atəş ilə qırmızı dan eylədilər.
    Xalqımı,millətini gülləbaran eylədilər.

    Öldü gənc,öldü uşaq,öldü gəlin-qızlarımız,
    Ölmədi! Şanlı şəhid oldu neçə yüzlərimiz,
    Bu saat Kərbü bəla düzləridir düzlərimiz,
    Necə qan ağlamasın üzlərimiz,gözlərimiz?
    Gecəni atəş ilə qırmızı dan eylədilər.
    Xalqımı,millətini gülləbaran eylədilər.

    Kim görüb böylə mərasim ola milyonlar ilə,
    Bakı insan axını ilə dola milyonlar ilə,
    Salına şanlı şəhidlər yola milyonlar ilə,
    Analarla bacılar saç yola milyonlar ilə.
    Gecəni atəş ilə qırmızı dan eylədilər.
    Xalqımı,millətini gülləbaran eylədilər.

    Qəbrin üstündə də heç kukla olar çanta ilə,
    Ağ gəlinlik fatası...qırmızı al lenta ilə,
    Bəs Kremlin görəsən fərqi nədir Xunta ilə?
    Açınız tarixi ,həm indi elə,onda elə.
    Gecəni atəş ilə qırmızı dan eylədilər.
    Xalqımı,millətini gülləbaran eylədilər.

    Düşdü dildən-dilə bu qətl,bu matəmgahımız,
    Çatdı hər ölkəyə bu şəhri-bəyani ahımız,
    Gördü aləm ki...aman cəlladımızmış şahımız,
    Yoxsa da bir şeyimiz ,vardı fəqət allahımız.
    Gecəni atəş ilə qırmızı dan eylədilər.
    Xalqımı,millətini gülləbaran eylədilər.

    Hər qızılgüllü məzar-sinəmizin dağı məzar!
    Əyilir üstünə göy qübbəsinin tağı, məzar!
    Hər məzar qanlı beşik ,laylayı ağı,məzar!
    Dayanıb tam alacaq bizdən hələ yağı,məzar!
    Gecəni atəş ilə qırmızı dan eylədilər.
    Xalqımı,millətini gülləbaran eylədilər.

    Ey Vətən oğlu,Vətən övladı ,sil göz yaşını!
    Qan haçan yerdə qalıb,tazələ öz yaddaşını!
    Çox görüb ,Qabil,Azərbaycanım işğal qoşunu!
    Görməyib ancaq hələ böylə cinayət işini...
    Yazmışıq təqvimə qan ilə bu yanvar qışını.
    Gecəni atəş ilə qırmızı dan eylədilər.
    Xalqımı,millətini gülləbaran eylədilər.

    Qabil -20 yanvar faciəsinə həsr etdiyi mərsiyə.
  • Bеn аrаmаm, bulurum. Gеnç olmаk uzun zаmаn аlır. Hаrеkеt, bаşаrının еsаs аnаhtаrıdır. (Picasso)
  • Ortaboylu, enlikürək, qaragöz, qaraqaş, iti baxışlı bir gənc, yoldaşlarından ayrılıb bizə tərəf gəlirdi. Əynində səliqə ilə tikilmiş təzə qəhvəyi kostyum, ona uyğun üst köynəyi və qalstuk, ayağında qəhvəyi ayaqqabı vardı. Alnının üstünə düşən qara tellərini əli ilə tez-tez arxaya atırdı.
  • 164 syf.
    İş tapmaq istəyən bir gənc keçmiş məktəb yoldaşının köməyi ilə bankda işə düzəlir. Orada məzlum, talesiz Raif əfəndi ilə tanış olur. Sonralar, ömrünün son günlərinin yaşayan qocanın dəftərindəki qeydləri oxuyarkən onunla tanış olur. Qeydə görə, Raif əfəndi gənc yaşlarında atasının sənətinə yiyələnmək üçün Berlinə yollanır, işə yiyələnməkdən çox rəsm qalereyalarına gedir, müxtəlif romanlar oxumağa davam edir və həyatınını dəyişdirəcək hadisələr elə burada da yaşanır...
    Kimdir bu Raif əfəndi?
    Onu bir çoxları Qoqolun “Şinel” əsərindəki Akaki Akakiyeviç`ə bənzədir. O da eynilə. Akaki Akakiyeviç kimi məzlum,zavallı görünür, ona qarşı olunan haqısızlıqlara səs etmir, həyatdan heç bir həzz almır... Onun üçün də göyqurşağı anlayışı yoxdur, varsa-yoxsa qara, ağ...sanki. Elə idi, həqiqətən?
    Zənnimcə, bu bənzətmə sadəcə zahiri ola bilərdi. Çünki Akaki Akakiyeviçdən fərqli olaraq Raif əfəndi zahiri pərdə arxasında müəyyən yaşantısı vardı, yaşadığı həyat öz seçimi idi. O Akaki Akakiyeviç kimi “düz” yaşamır, ona haqsızlıq olunanda və ya axmaq yerinə qoyulanda bunun fərqində olurdu. İçinə qapanıq, melanxolik biridir və hər necə olursa olsun ətraf aləmlə uzlaşmağa çalışır.
    Bəlkə də, qarşı qoymaması mənfi bir hal idi, ancaq bu onun seçimi idi. Və seçimlərimiz bizi digərlərindən ayırırdı, səhv yaxud düz.
    “Təsadüf səni mənimlə görüşdürməsəydi, yenə də əvvəlki qaydada, lakin hərşeydən xəbərsiz ömür sürüb gedəcəkdim. Dünyada başqa cür bir həyatın mövcüd olduğunu, mənim də bir ruha malik olduğumu mənə sən öyrətdin...”-deyə yazılıb Raif Əfəndinin məktubunda... Kim idi bəs ona güzgü tutan, ruhunun dərinliklərini göstərən..
    Mariya Puder... Kürk paltolu madonna...
    Bu qadın sanki Raif Əfəndinin oxuduğu romanların qəhrəmanı idi və sanki o diyarlardan gəlmişdi... “Elə bil, getdiyi sərgilərdəki rəsim idi”,- deməyəcəm, çünki elə idi ki var. Elə o vaxt, rəsmi gördüyü an vurulmamışdımı Raif əfəndi Mariya Puderə. Heyranlığı gözünü elə tutmuşdu ki, o rəsimdəki qadının rəsimdən daha yaxında olduğunun fərqinə belə varmamışdı...
    Tanış və dost olmuşduılar bundan sonra.
    Mariya Puder “həqiqi eşq” axtarırdı həyatında, ancaq çox güclü inamsızlığı vardı insanlara qarşı. Elə bu səbəbdən idi Raif əfəndinin ona qarşı olan sevgisinə cavab verməməsi. Mariya Puder üçün eşq sözlərlə anlatıla bilməyəcək bir məfhum idi və onun nə vaxt gəldiyini ya qeyb olduğunu bilmək mümkün deyildi, sehirli idi...
    Hər şey rəsim sərgisində başlamışdı. Xəz paltolu madonna`nın rəsmi ilə. Rəsimdə qara gözləri boşluğu seyr edən, dərin düşüncələr içərisində, son bir ümid ilə nəisə axtaran bir qadın vardı. Nə idi onun axtardığı ? Nə düşünürdü sonsuzluğa baxaraq ? Boşluqda nəyi tapacağını ümid edirdiki ?
    Bizlər də,əslində, müəyyən qədər Raif əfəndi deyildik ? Raif əfəndi bir qadına vurulduqdan sonra yaşadığını anladı, bir ruhu olduğunu hiss etdi. Gec tapılmış bir ruh.. Bu səbəbdən idi özünü “üç-dörd” yaçamış biri adlandırması. Bəs bizlər ? Biz nə qədər o boşluqları axtarır, o boşluqlarda müəyyən məna tapmağa çalışırıq. Nə qədər fərqindəyik, məsələn, “Balaca şəhzadə” əsərində də deyildiyi kimi bəzi həqiqətlər gözlə gürülmür, onları görmək üçün qəlbə də ehtiyac vardır”.
    İnsan özünü bircə dəfə
    tapır bu dünyada.
    İnsan özünü iynə kimi
    salıb itirə də bilər.
    Əgər özünü tapsan,
    möhkəm yapış yaxandan.
    ...deyir Faiq. Raif əfəndi “Xəz paltolu madonna”da tapmışdı özünü. Bu səbəbdən idi; “Həyatda çox arxalandığım adama qarşı hiss etdiyim bu inciklik, küsü bütün insanlara qarşı münasibətimdə də özünü göstərirdi. Çünki o, mənim nəzərimdə bütün insanlığın timsalı idi.”- deyərək insanlardan uzaqlaşması...
  • Yеrin sеni çеktiği kаdаr аğırsın,
    Kаnаtlаrın çırpındığı kаdаr hаfif..
    Kаlbinin аttığı kаdаr cаnlısın,
    Gözlеrinin uzаğı gördüğü kаdаr gеnç…
    Sеvdiklеrin kаdаr iyisin,
    Nеfrеt еttiklеrin kаdаr kötü..
    Nе rеnk olursа olsun kаşın gözün,
    Kаrşındаkinin gördüğüdür rеngin..
  • 128 syf.
    ·Puan vermedi
    Ədalətsiz dünyada ədaləti axtarmaq
    Ədaləti təkbaşına bərqərar etmək, ədalətin pozulmuş tərəzisini öz qanunlarımızla nizamlamaq mümkündürmü? Hamımız, daha doğrusu içindəki vicdan və ədalət hissi diri olanlar, heç olmasa ömrümüzdə bir dəfə bu barədə düşünüb, hansısa fədakarlığa, hansısa məhrumiyyətə ehtiyac hiss etmişik. Çünki lap əzəldən ədalətin tərəzisi düz çəkmir. Və insan ədalət axtarışındadır.
    Başqasına ədalətsizlik etmədən öz haqqını almağın, insanları incitmədən beynində qurduğun ilahi ədalətə qovuşmağın məncə mümkünsüzdür. Sən öz pozulmuş hüquqlarını qoruyarkən başqalarının haqqını tapdalayırsansa, buna görə cavab vermək məcburiyyətində qalacağını da anlamalısan. Bu da başqalarının gözlədiyi ədalətdir. XIX əsr Alman ədəbiyyatının ən ciddi nümayəndələrindən biri hesab edilən Haynrix fon Klaystın (Heinrich Von Kleist) “Michael Kohlhaas” (Maykl Kolas) əsəri təkbaşına ədaləti bərqərar edəcəyinə inan, sadə bir at tacirinin həyatından bəhs edir. Frans Kafka, Klaystın bur romanı haqqında deyir: “Nə zaman yadıma düşsə, göz yaşlarımı saxlaya bilmirəm”. Kafkanın bu qədər həssas yanaşdığı bu əsərin qəhrəmanı Kolasın faciəsi doğrudan da olduqca həzin və təsirlidir.
    Ədalətli qorxunc adam…
    XIV əsrin ortalarında Havel çayının sahillərində yaşayan və at ticarəti ilə məşğul olan Maykl Kolas Klaystın təbirincə desək “dövrünün ən ədalətli ancaq ən qorxunc adamıydı”. Günlərin birində parçalanmış Almaniyanın gənc və harınlamış əsilzadələrindən birinin adamları Kolası hər zaman keçdiyi Tronkenburqda heç bir səbəb olmadan saxlayırlar. Atların keçdiyi torpaqların gənc ağası, Kolasdan icazə kağızı tələb edir. İcazə kağızı üçün öz yaşadığı yerə qayıtmalı olan Kolasın iki seçmə qara atını və bir qulluqçusunu gənc baron girov saxlayır. Kolas icazə almağa çalışdığı dönəmdə Tronkenburq əsilzadəsinin adamları onun qara ayğırlarını təsərrüfatda işlədir, buna mane olmaq istəyən qulluqçusunu isə ölümcül döyüb, qovurlar. Baronun ədalətsiz davranışı at tacirini özündən çıxarır. İcazə almaq üçün müraciət etdiyi dövlət idarəsində məlum olur ki, Tronkenburqdan keçmək üçün heç bir icazə kağızına ehtiyac yoxdur. Kolas hüquqi müstəvidə mübarizəyə başlayır və gənc baronu məhkəməyə verir. Məhkəmədə yaxın qohumları olan barona qarşı şikayəti təmin edilməyən at taciri mübarizəsini davam etdirmək üçün torpaqlarını, illərlə qurub yaratdığı evini satmağa qərar verir və qərarını belə əsaslandırır : “Hüquqlarımı qorumaq istəməyən bir ölkədə qətiyyən qala bilmərəm. Əgər ayaqlar altında əziləcəyəmsə, insan olmaqdansa it olmağı seçərəm”.
    Bu dəfə Kolas birbaşa kral sarayına şikayət etmək üçün həyat yoldaşı ilə yola çıxır. Amma bu səfər faciə ilə sonuclanır. Kolasın həyat yoldaşı baronun qohumları tərəfindən öldürülür və Kolas ədaləti bərqərar etmək üçün öz mübarizəsinə başlayır.

    Qanunlar bizi qoruyurmu?

    “Maykl Kolas” romanı 1500-1540-cı illər arası yaşamış alman üsyançısı Hans Kolhasenin başına gələnlərdən təsirlənərək qələmə alınıb. Klayst bu əsəri ölümündən bir neçə il əvvəl tamamlayıb. Əsərdə dövrünün böyük kilsə reformisti Martin Lüterin də maraqlı obrazı yaradılıb. Lüter üsyanın və qırğının qarşısını almaq üçün Kolasa məktub yazıb, nə üçün insanları öldürdüyünü, şəhərləri yandırdığını soruşur. Martin Lüteri və onun kilsədə həyata keçirməyə çalışdığı islahatları dəstəkləyən Kolas onun görüşünə gedir və atdığı addımların səbəbini izah etməyə çalışır: “Əgər hüquqlarım pozularaq cəmiyyətdən kənarlaşdırılmasaydım, mənim mübarizəm ədalətsiz hesab oluna bilərdi. Qanunların qorumadığı bir insanı mən cəmiyyətdən təcrid olunmuş hesab edirəm.”
    Martin Lüterə görə Kolas baronu ələ keçirmək, haqqını almaq üçün apardığı dəhşətli mübarizədə başqalarının hüququnu pozur, ədalətsiz davranır. İstənilən halda, dövlətin müdafiəçisi kimi görünsə də Lüterə bu baxımdan haqq qazandırmamaq olmur. Yandırılan şəhərlərdə öldürülən günahsız adamların heç birinin baronla əlaqəsi olmadığı üçün, bu məqamda Kolas ədalət mizanı pozmuş sayılır və bu cəzasız qala bilməzdi. Kolas bu həqiqəti gec də olsa dərk edir.
    Kolasın üsyanı xalqın oyanmasına, üsyana qalxmasına səbəb olur. Öz yaxın ətrafı ilə mübarizəyə başlayan Kolas, böyük bir ordunu idarə etməyə başlayır. Onun öz hüquqları uğrunda başladığı mübarizə, bütün xalqın mübarizəsinə çevrilir.

    Ədalət və ölüm

    Dövlətlə danışığa gedən at taciri barondan girov qoyduğu atlarını almaqla yanaşı, döyülmüş qulluqçusu üçün təzminat almağa, baron Ventselin iki illik həbs olunmasına nail olur. Amma Kolasın ədaləti bərqərar etmək üçün apardığı qeyri-qanuni mübarizə də cəzasız qalmır. Yandırdığı şəhərlərə və öldürdüyü insanlara görə onu edama məhkum edirlər. Edamdan əvvəl at taciri baron Ventseldən geri aldığı iki qara ayğırın yüyənindən tutub oğlanlarına təhvil verir. Oğlanlarına təhvil verməyi bacardığı atlar əslində onun azadlıq və ədalət uğrunda apardığı mübarizənin simvoludur. Kolasın mübarizəsindəki paradoks, onun ədaləti axtararkən insanlara qarşı ədalətsizlik etməsidir. Bəs əsərin sonluğunu ədalətin zəfəri saymaq olarmı? Klaystın qələmə aldığı bu paradoks dolu əsər, oxucu üçün ciddi suallar yaradır. Bu mübarizəyə haqq qazandıranlar da, bu mübarizə metodunu səhv hesab edənlər də olması çox normaldır. Çünki hər kəsin ədalət anlayışı fərqlidir. Ömrünü axtarışlarda keçirib, gənc yaşında sevgilisi ilə birlikdə intihar edən müəllif məncə özü də bu paradoks qarşısında aciz qalıb. Əsərin sonluğundan da bunu hiss etmək çətin deyil.