Gerçekten etkileyici bir kitap, herkesin rahatlıkla okuyabileceği akıcılıkta ve anlayabileceği açıklıkta yazılmış. Bundan sonrası spoiler olacak, çünkü ilerde dönüp hatırlayabilmek amacıyla her bölüm için ufak notlar paylaşacağım.
1. Boyun Eğmez - Çelik
Çelik jiletten ataşa kadar birçok alanda kullanılıyor. Metaller saf hallerindeyken kırılgan malzemelerken, yapılarına eklenen farklı atomlarla alaşım oluşturulduğunda son derece dayanıklı oluyorlar. Çelik ise demire yüzde bir oranında karbon eklendiğinde elde ediliyor. Çeliği; ateşte demiri eritirken içine yanan odunun karbon parçaları karıştığında tesadüfen keşfeden atalarımız, mükemmel oranlarda dayanıklı bir alaşım oluşturmak için yüzyıllar boyunca çalıştı. İlk dayanıklı çelik Japon ustalar tarafından samuray kılıcı üretirken keşfedildi. Daha sonra Avrupalılar bu dayanıklılığa erişebilmek için binlerce deney yaptılar. Yine tesadüf eseri birinci dünya savaşında dayanıklı silah üretmek için farklı alaşımlar denenirken karbonun yanında demire krom da eklenince paslanmaz çelik bulunmuş oldu. Normalde çelik hava ve suyla tepkimeye girerek pas oluşturur, ancak krom demirden önce tepkimeye girerek saydam, sert ve çeliğe sımsıkı yapışan mineraller oluşturarak paslanmayı önlemiş olur.
2. Güvenilir - Kağıt
Fotoğraf kağıdı, kitaplar, paket kağıdı, fişler, zarflar, tuvalet kağıdı, kağıt torbalar, kuşe kağıt, biletler, banknotlar, elektronik kağıt(Kindle), gazete kağıdı gibi kağıdın birçok çeşidine hayatımızdaki yerlerini iyi kavramamız için felsefik açılardan da yaklaşarak değinmiş yazar. Kağıdın üretim aşamalarının da kolay olmadığını ayrıntılarıyla anlattığında farkediyoruz.
3. Temel - Beton
Çimento yapmak için kalsiyum karbonat ve silikat içeren kayaçlar gerekli. Kalsiyum karbonat milyonlarca yıl içinde ısı ve basınçla kaynaşan canlı organizma katmanlarından oluşmuş kireçtaşının ana bileşenidir. Bu iki malzemeyi bulmak yetmez, onları 600 ila 800 derece arasında değişen odun veya kömür ateşindeki sıcaklıktan çok daha yüksek 1450 derecelerde ısıtmak ve atom bağlarını koparmak gerekir. Çimento suyla karıştırıldığında içine suyu hapsederek birbiriyle ve diğer taş ve kayaçlarla bağlar oluşturur. Romalıların 2000 yıl önce betonu kullandığını öğrenmek de çok şaşırtıcıydı. Modern betonarmenin keşfi ise toprak saksıların kırılganlığından şikayetçi Parisli bir bahçıvan tarafından betonun içine sağlam kalmasını sağlayacak çelik halkalar kullanarak dayanıklı saksılar yapmasıyla olmuştur. Beton günümüzde çirkin bulunuyor ancak olağanüstü mimari tasarımlar yapılmasına olanak sağlamıştır. Ayrıca istenilen şeklin kalıp kullanmadan verilmesini sağlayan kumaş betondan, havayı temizleyen çevreci betona kadar türlü icatlar binbir türlü olasılığı akıllara getiriyor.
4. Nefis - Çikolata
Kitaptaki en akılda kalıcı bölüm olabilir. Çikolatanın aslında bildiğimiz anlamda haz verici bir yiyeceğe dönüşmesi için ne kadar çok işlemden geçtiğini öğrenmek hayret vericiydi. İlk olarak Orta Amerika yerlilerinin bir çeşit acı içecek olarak tükettiği kahve çekirdekleri kahve ve çaya rakip olarak Avrupa'ya getiriliyor. Ancak içecekten çok İsviçrelilerin türlü denemelerinden sonra içine süt de eklenerek tadı yumuşatılarak elde edilen çikolata rağbet görmüş. Çikolata sözcüğünün de köken olarak "acı su" anlamına geldiğini de belirtmeliyim.
5. Mucizevi - Aerojel
Böyle bir maddenin inatla çalışan bir kimyager tarafından üretilmesi, birçok alanda işe yarar bir malzeme haline gelmesi, özellikle uzay çalışmalarında hafifliğiyle fayda sağlaması çok etkileyiciydi. Resimlerine de bakınca büyüleyici bir madde olduğuna inanmamak elde değil.
6. Düş Gibi - Plastik
Plastiğin hikayesini senaryo şeklinde bir film tadında okumak çok eğlenceliydi. Fildişi bilardo toplarının pahalılığı yüzünden icat edilip, hayatımızın her noktasına sızmayı başaran ucuz bir madde olması çok ilginç. Mucidinin yüzünü çok güldürmemiş olmasına üzüldüm yalnız.
7. Görünmez - Cam
Camın kumdan üretildiğini hepimiz bir şekilde duymuşuzdur. Tabiki konu o kadar basit değil. Kumun çoğunlukla kuvarstan oluşması ve 1200 derece gibi yüksek sıcaklıklarda eritilmesi gerekiyor. Eğer kumun yapısında kuvars dışında farklı kristaller bulunuyorsa eritildiğinde kahverengi ve bulanık bir cam ortaya çıkıyor. Çöllere düşen yıldırımlar sonucu oluşan fulgurit (yıldırım taşı) denen cam sütunları çok etkileyiciydi. Hatta bunların Mısır firavunlarının mumyasını süslemek için kullanılması dikkatimi çekmişti. Camı pencerelerde kullanmak gibi yaratıcı fikirler is Romalılara ait. Romalılardan önce pencereler rüzgara açıkmış, İngilizce window kelimesi de "wind eye" (rüzgar gözü) anlamına geliyormuş. Camın saydam olması ise atomlarının çekirdeği ve elektronları arasındaki büyük boşluktan ışığın kolayca diğer tarafa geçmesinden kaynaklanıyor. Avrupa'nın zamanla doğunun önüne geçmesinde de camın etkisi çok büyük. Çünkü Doğu'da cam bin yıl boyunca ihmal edilirken, Batı'da mikroskop ve teleskop gibi icatlar sayesinde farklı ölçekteki dünyaların keşfine olanak sağlamış.
8. Kırılmaz - Grafit
Elmas ve kurşun kalem ucu aslında aynı madde, sadece atomları farklı dizilimde. Grafiti elmasa çevirmek için magmanın ısısına ve yerkürenin basıncına ihtiyaç varken, elması yüksek sıcaklıklarda yakarsanız elinizde grafit kalır. Ayrıca grafitten uzay asansörü yapılacak sağlamlıkta yeni maddeler üretme üzerine çok fazla çalışma mevcut.
9. Zarif - Porselen
Toprak kaplardan porselene geçişi Çinlilere borçluyuz ve bu iş hayli zor süreçler gerektiriyor.
10. Ölümsüz - İmplant
Vücudumuzdaki birçok parçanın yerini implantlar alıyor. Bir gün ölümsüzlüğün sırrını bu şekilde bulur muyuz diye hevesleniyoruz ama yazara göre yaşlanmanın önüne geçmek pek mümkün değil. Ama yaşlandıkça hareket kabiliyetini yitirmeden hayatına devam edebilmek de yeterince güzel. Atalarımız çoğunlukla diş ağrısıyla boğuşurken ve diş kayıpları yaşarken biz bu sorunu implantlar sayesinde çözmüş durumdayız. Vücudumuzda yenilenmesi mümkün olmayan kıkırdak yapıların yerine kullanabilecek malzemelere sahibiz. Ayrıca çok dayanıklı ve vücudumuzla uyumlu titanyum metali birçok sakatlığın önüne geçebiliyor.
·
225 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.