Peyami Safa'nın romanlarının içinde en fazla sevdiğim dediği "Matmazel Noralia' nın Koltuğu"na Doğu- Batı sentezi çerçevesinde Batı'nın felsefî akımlarına karşı yerel kültürün galibiyetinin romanı da diyebiliriz.
Başlıca iki bölümden oluşan kitabın ana karakteri; Ferit adında tıp fakültesi ve felsefe bölümünde bir süre öğrenim görüp her ikisini de yarıda bırakan, ruhsal bunalımları yüzünden yalnızlaşan bir gençtir. Bohem bir ailede materyalist ve pozitivist düşünce yapısıyla yetişen Ferit'in zihninde kendinin de farkında olmadığı inanç kırıntıları da vardır.
Romanda ilk bölüm Ferit'in ruhsal hezeyanlarını ihtiva eder. Bu bölümde mekan; eski ve sağlıksız bir pansiyondur. Pansiyonda yaşayan diğer kiracılar da tuhaf kişilerdir. Bu bölümde Ferit'in ruhsal sorunları bu güvensiz ortamda artarak devam eder. Duygusal ilişkisi çıkmaza girer. Gaipten gelen sesler, eşyanın yer değiştirmesi, yan odada kalan küçük kızın gelecekten haber vermesi gibi tuhaf ama gerçek olaylara Ferit'in pozitivist akımların hiçbiriyle cevap bulamaması bedensel sağlığını da olumsuz etkiler.
İkinci bölümde mekan; Büyükada' da sıhhi bir pansiyondur. Buranın eski sahibesi Matmazel Noralia adında yarı İtalyan yarı Türk bir kadındır. Ferit'in zihnini çıldırma noktasına getiren bütün sorular cevabını bu bölümde bulur. Bu bölümde imgesel bir işlevi olan "koltuk" figürü önemlidir. Hiçbir gösterişi olmayan, eski ve küçük bir koltuk; "Ben" lik duygusunu en aza indiren, oturup düşünmeyi simgeleyen bir figür.
Yazarın kullandığı ironik dil ve bilinç akışı mükemmel bir başarı yakalamış, kitabın basıldığı dönemin (1949) sınırlarını tamamıyla aşmış.
Peyami Safa, yerel kültürün, dinî inançların azaldığı bir dönemde metafiziksel motiflerle özellikle tasavvufun önemini çok özenli bir akışla ortaya çıkarıyor. Manevi mutluluk önemli; anahtarı ise " Ben" i terk etmek.
Sosyal yaşama dair dengeli bir ekonomik düzenin oluşması, insan hürriyetinin bireysel yönünün gelişimi, konularında bilgi birikimini açığa çıkarırken yaptığı benzetmeler çok etkileyici olmuş.
Herkese keyifli okumalar dilerim
·
23 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.