Doğu'ya dair tarihi serüvenin romanlaştırılarak okuyucuyu içine çeken aktarımsal edebi bir değer Semerkant. Kitap oldukça popüler ancak bu tarih türünden oluşturulmuş yapıtları okurken tercihim verilenleri veya verilmek istenenleri hemen hazmetmeden tafsilatlı araştırmasını yapmak olduğudur. Eğer herhangi bir konuda araştırmayı yapmadan tarihi roman özelliğindeki türleri tüketmeye başlarsak; bir nevi bize hazır tepside sunulanın cinsine ve özelliğine bakmamış olur dolayısıyla daha önce bilgisine haiz olmadığımız konuda otomatik olarak bir kalıba bürünmüş oluruz. Mesela bazı tarihi anlatılarda Nizamülmülk'ün ve H. Sabbah'ın aynı dönemde okuduğu ve arkadaş olduğu söyleniyor. Aralarındaki çekişmenin bu önceki tanışmalara dayandığını söyleyen bilgilerde mevcuttur. Aksine bu kitapta devrine damga vurmuş bu ikilinin aksine talebe iken tanışmadıkları mütemadiyen bir yakın arkadaşlıklarının bulunmadığı anlatılıyor. Nişapur'da beraber öğrenim gördükleri söylenir ama doğru olamaz. Çünkü Nizamülmülk, Ömer ve Hasan'dan 30 yaş büyüktür ve Hasan Sabbah eğitimini Rey'de yapmış.Nizamülmülk'ün bilinen doğum tarihi 1020 civarı; Sabbah'ın ise yaklaşık 1050'li yıllar olduğu düşünülürse diğer kaynakların pek de insicamlı olmadığı görülebilmektedir. Bu bakımdan tarihi eserlerin roman ile harmanlanarak okuyucuya sunulması okuyucuya çok şey aktarmakla birlikte okuyucunun da her daim verilenin doğruluğuna dair tetikte olması gereken bir nefer gibi hazırcılığa kaçmadan, araştırarak uyanık olması gerekir. Yazar kitabı 4 bölüme ayırarak olayları net gözle görülebilmesi açısından okuyucunun işini kolaylaştırmıştır. Ömer Hayyam'ın ne kadar büyük bir bilgin olduğunu görmekteyiz. Ancak cahillik ve bağnazlık her çağa özgülenebilecek bir kavramdır. Yani körü körüne 'bir şey'lere bağlılık bildirisi ilan etmiş insanlarla karşılaşmamamız olağan dışıdır. İşte 11 ve 12. yüzyıllarda da hayatın, nizamın, evrenin anlamını sorgulayan ünlü ve entellektüel bilgin Hayyam'ın karşısındakilerinin radikal ve fikri mülahazalardan uzak genel kabulleri altındaki insanları o devrin bağnazları olarak örnek gösterebiliriz. Elbette çağları aşacak ölçüde sorgulayan, düşünen ve akleden bir insandır. Ancak ona ait olduğu iddia edilen bazı rubailerinin de aşırıya kaçtığının da yadsınamaz bir tevatür olduğunu belirtmekte fayda vardır. Ancak tabi ki bu 'iddiaların' gerçekliği nispetindedir. Evet devrine damga vurmuş bu üçlü Nizamülmük-Ömer Hayyam- Hasan Sabbah. Dünyayı gözlemleyen astrolog Ömer Hayyam, o dünyayı yöneten Nizamülmülk (yaklaşık 50 yıl Alparslan ve Melikşahın sağ kolu- veziri) ve aynı dünyaya dehşet saçan Hasan Sabbah. Bu 3 adam ilk defa vezir Nizamülmülk'ün divanında İsfahan'da buluşmuşlardı. Kendi devirlerinin ötesindeki yüzyıllara da damga vurmuş bu 3'lü den dolayı İranlılar 'İsfahan, cihanın yarısıdır.' derler. Hasan Sabbah ve fedailerini Marco Polo Batı'ya, gözleri dönmüş eylemler gerçekleştirmesini kullandıkları haşhaşa bağlayarak aktarmıştır. Assasin-Haşşaşiyun- ifadesi de böylece ihdas olmuştur. Haşşaşinlerin başvuruduğu en büyük uyuşturucunun; bağnaz inanç olduğunu da savunanlar vardır. İran'ın tarihine de tanıklık ettiğimiz bu kitap gerçekten çok etkileyiciydi. Özellikle son kısım baya müessir bir etki bıraktı bende. Herkesin okuması gereken 10 kitap sıralaması yapılmış olsa, ilk 10'a girebilecek türden etkileyici ve bilgi verici bir kitap; doğruluğu kuvvetli olan bilgiler. Zira tarih mutlak surette kesin, daim bir şekilde %100 oranında şüphe içermeyen bilgilerden oluşmaz yahut oluşmayabilir. Bilgi verici bir kitap olmasının koşulu, olgu ve olayları akıl süzgecinden ve kronolojiden geçirerek gerçekliği kuvvetli bulunan doğrular olmasıdır.
·
36 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.