Ashab-ı Kehfimiz adlı eser Ömer Seyfettin’in içtimai bir roman olarak tanımlamasına rağmen içerik olarak uzun hikâye özellikleri taşımaktadır. Yazar, kendi söylemek istediklerini Ermeni bir gencin hatıraları olarak nitelendirilen bir günlük aracılığıyla aktarmıştır. Ermeni bir genç olan Hayikyan’ın gazete muhabiri sıfatıyla yaptığı röportajda 31 Mart ihtilalinin en meşhur çavuşlarından biriyle aralarında geçen diyalog şöyledir:
- Pekâlâ, efendim, siz Türk müsünüz?
- Hayır, Türk falan değilim…
- Arnavut musunuz?
- Hayır, hiçbir şey değilim…
- Ya nesiniz? - Müslüman… (Seyfettin, 2019:16)
Burada da görüldüğü üzere milliyet kavramı oturmamış din ve milliyet kavramları birbirleriyle karıştırılmaktadır.
Hayikyan, Niyazi Bey’le tanışır ve onun görüşlerinden etkilenir. Osmanlılık fikrinin doğruluğuna kanaat getirir. Niyazi Bey’in Osmanlı Kaynaşma Kulübü’ne katılır.
Kulübün beyannamesinde yazanlar ise adeta saçmalıktır. Bu beyanname Osmanlılık düşüncesi etrafında toplanarak insanların dinlerini, dillerini, tarihlerini ve milliiyetlerini yok saymaktadır. Kulüpte yalnızca Türk Osmanlılar değil diğer milletlerden de üyeler bulunmaktadır.
İş için Marsilya’ya giden Hayikyan, iki yıl sonra İstanbul’a geri döner. Döndüğünde diğer milletlerden azalar göremez, artık sadece Türk azalar bulunmaktadır. Çünkü diğer milletlerin üyeleri kendi milletlerinin çıkarları için bu kulüpte bulunmaktaydılar. Mensup olduğu cemaatlerden ayrılmak işlerine gelmeyince kulübü terk ettiler.
Hayikyan artık Osmanlılık idealinden uzaklaşmıştır. Ancak kulübe gelmeye devam etmektedir.
“Görüyorum ki bu Türkler namussuz adamlar değil. Fakat hepsi ideolog… ‘Osmanlılık’ vehmi onların bütün mantıklarını, muhakemelerini uyutmuş” (Seyfettin, 2019:44)
Osmanlı’da yaşayan diğer milletler Osmanlı’ya savaş açmalarına rağmen Osmanlı Kaynaşma Kulübü üyeleri gerçeği göremeyip adeta uykudalarmış gibi Osmanlılık fikrini savunmaya devam ediyorlardı. Hayikyan Ermenilerin milliyetçilik hedefleri gerçekleşsin diye kulüpte Osmanlıcı gibi görünüyordu. “İnsanlık” adındaki çıkardıkları gazetede Hayikyan, “Memalik-i Osmaniyye’de Irkan, Cinsen Bir Dane Olsun Türk Yokdur” isimli,Türk diye bir millet olmadığına dair bir yazı yazar. Milliyetçiliğin dinsizlik olduğunu düşünen bazı üyeler Hayikyan’ı takdir ederler. Birkaç gün sonra kulübe milliyetçilerden telgraflar gelir:
“Ey milletinini inkâr eden alçak, sefiller! Biz Türk’üz, ne milletimizi inkâr ederiz ne de dinimizi değiştiririz…” (Seyfettin, 2019:69)
“İnsanlık” gazetesindeki yazı bütün Türklerin uyanışını tetiklemiştir ve on binlerce Türk sokaklara dökülmüştür.Tepkilere daha fazla direnemeyen kulüp kapanır ve İz’an gazetesi kulübün kapanışını “Ashab-ı Kehf uyandı!..” (Seyfettin, 2019:73) şeklinde alaya alır.
Hayikyan, Hayganuş adlı bir kadınla evlenir ve hayatına Ermeni milliyetçisi olarak devam eder.
Osmanlılık düşüncesine saplanan Osmanlı Kaynaşma Kulübü üyeleri Fransız İhtilali’nden sonra güçlenen milliyetçilik hareketinin gücünün farkına varamamışlardır.
Diğer milletlerden üyelerin zamanla millî çıkarlarına ters düştüğü için kulübe gelmediklerini bile fark etmemişlerdir. Hatta ve hatta diğer milletlerin açtığı savaşları bile fark etmemişlerdir. Hayikyan, Türklerin millî şuur kazanırlarsa ne kadar güçlü olacaklarının farkındadır. Bunun için Osmanlılık fikri etrafında adeta uyuyan bu topluluğa destek vermektedir. Ömer Seyfettin, yeni yeni filizlenen Türk milliyetçiliğinin karşısındaki en büyük engellerden birinin Osmanlıcılık olduğunu bu hikâyede Ermeni gencin perspektifinden bizlere yansıtmıştır. Bunu yaparken de esere Ashab-ı Kehfimiz adını vermesi mânidardır. Ashab-ı Kehfimiz efsanesinde inançları için toplumdan dışlanan yedi kişi ve peşlerini bırakmayan bir köpeğin mağaraya kapatılıp uykuya dalmalarının ardından yaklaşık üç yüz yıl geçtikten sonra uyanmaları ve inandıkları şeyin gerçeğe dönüşmesi anlatılır. Ancak Ömer Seyfettin bu hikâyede Osmanlı Kaynaşma Kulübü üyelerinin toplumdan bihaber yaşamaları bakımından Ashab-ı kehfimize benzetmiştir. Ömer Seyfettin bu eserde Türkçülük fikrinin teorik çerçevesini çizmiş, bundan sonra Osmanlıcılığı savunmanın millî şuura ihanet olduğunu vurgulamıştır.
·
94 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.