Erich Fromm, okumaya başladığınızda sizinle siyaset bilimi konuşuyor zannedersiniz. Olayı bir an da sosyolojik temellere oturtur. Oradan da sizi alıp bireyciliğe sürükler. Özellikle 'özgürlük' kavramına ilişkin tespitleri bu disiplinlerarası yaklaşımından dolayı çok zengin içerikli. Beni cezbeden şey de buydu bu kitaba başlarken. Özgürlük kavramına olan düşkünlüğüm...
Daha en başta zaten kitabın kapağında bir soru karşılıyor bizi;
"Özgürlük neden otoriteye 'hayır' demektir?"
Bu soruya ben de bir iki soru eklemek istiyorum:
"Sadece otoriteye hayır diyince mi özgür olabiliyoruz?" ya da " Özgür olabilmek için illa otoriteye hayır mı demek zorundayız?" Fromm bu kitabında 4 başlık altında bu ve bunun türevleri olan bütün sorulara cevaplar sunmuş bizlere.
İnsanın tarihi bir itaatsizlik eylemiyle başlamıştır ve Fromm'a göre bu tarihin sonunu getirecek olan 'itaat'in kendisidir.
İtaatsizlik kavramını ele alınırken Fromm ' Toplum neden itaatsizliği ahlaksızlık olarak niteler?' diye başlamaz. Toplumu oluşturan bireylere bakar ve 'Neden birey itaat etmek ister, neden hayır diyemez?' sorularına cevap bulmaya çalışır.
İtaat kavramını farklı yönlerden ele alırken bunun teslimiyetten farklılaştığını söyler; " Bir insana, kuruma ya da güce yönelik (dışadönük) itaat boyun eğmedir." Bunun anlamı da insanın kendi özerkliğinden vazgeçmesi, kendi iradesi ve yargısı yerine yabancı bir güç tarafından yargılanmayı ve onun iradesini kabullenmesidir.
"Kişinin kendi aklına ya da inancına itaat etmesi ise (içedönük itaat) bir boyun eğme değil, onaylamadır." Kendi inanç ve yargısı gerçekten kişiye aitse onun bir parçasıdır.
Fromm'a göre itaatsizlik için bir insanın yalnızlığa, yanılgıya ve suça yönelik cesaretinin olması gerekir. Ama bizde nerede bu tarzda bir insan görseler hemen başka şeyler yöneltirler onlara; asi, serseri, bencil, kafasının dikine giden, uyumsuz tiplemeleri olurlar birden. Toplumdan dışlanırlar. Yalnızlığa yönelik cesareti olması gerekir derken Fromm belki de kastettiği budur. Bunun içinde kitaptan en sevdiğim cümleyi bırakmak istiyorum buraya. Körlemesine bir asilik değil, içi dolu bir itaatsizlikten bahseder Fromm; " Bir asiden değil, bir devrimciden bahsediyorum..." der.
Son olarakta insana bireyin kendisini sorgulattırır. Eğer siz de kendinizi sorgulamak, aslında asi olmadığınızı, yaptıklarınız sadece topluma ters düştüğü için sizi itaatsizlik olarak nitelediklerini farklı ve çok daha etkili bir bakış açısıyla görmek istiyorsanız kesinlikle okumalısınız bu kitabı. Nedensiz asi misiniz? Ayık itaatsiz mi? Hoş, itaatsiz misiniz ya da?..
·
357 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.