Çerağ, delil, ışık...
" Bir avuç toprak, biraz da suyum ben,
Neyimle övüneyim, işte buyum ben!..."
Asya ortalarından Anadolu'ya uzanan bir aydınlanmanın hikayesidir Çerağ. Her biri insanoğlunun yoluna bir ışık, bilinmezlerine bir cevap, " aşk" ateşine bir kıvılcımıdır. Kitabın arka kapağındaki bu sözler benim dikkatimi çekti. Zaten hem Anadolu erenlerini tanımak hem de tasavvufu anlamak, öğrenmek istiyordum. Büyük bir merakla okumaya başladım. Tasavvuf, sanat, yaşam, toplumsal yapı iç içe, bir bütün olarak verilmiş. Detaylı bir araştırma kitabı olmuş. Ben edebiyatçı olduğum için keşke edebi içerikler daha fazla olsaydı dedim.
Çerağ, insanı severek yola çıkmanın adıdır. Burada 10 tane Çerağ'ı tanıyıp yolculuklarına şahit olacağız:
1. Çerağ: Hoca Ahmet Yesevi ( Baş Meşale- Pîr-i Türkistan
Ahmet Yesevi insanları düşünmeye, duymaya ve bilhassa kendi kendilerinin farkına varmaya çağırmıştır.
" Ben, sen diyen kimselerden geçtim işte!" demek suretiyle, ayrılık gayrılık gütmeyi yermiştir. S.33
4 makam ve 40 kapı Yesevi'nin ekolüdür.
2. Çerağ: Hacı Bektâş-ı Velî ( Birliğin, Dirliğin, Erliğin Pîri)
İnsanlara karşı sonsuz sevgi duyan, yetmiş iki milleti aynı gözle gören ve onlara büyük bir hoşgörüyle bakan Hacı Bektâş-ı Velî, öz olarak din, dil ve ırk farkı gözetmeksizin tüm insanlara saygı ve hürmet gösterilmesini, bunun yanında hayvanlara bile kötülük yapılmamasını öğütlemektedir. S.63
"Hararet nardadır sacda değil
Keramet baştadır taçta degil
Her ne ararsan kendinde ara
Mekke'de, Kudüste hacda değil" diyerek insanın kendini bilmesini, gönül denen sultanın incitilmemesi, tevazu, içtenlik meziyetleri merkeze alınmıştır. S.74
3. Çerağ: Tabduk Emre (Dağda Hiç Eğri Odun
Kalmamış mı? )
Tabduk Emre heves ve heyecan değildir, sabır, sadakat, emek , itina, itimat gibi zorlu erdemlerin kazanıldığı kapıdır. S.83
4. Çerağ: Yûnus Emre ( Çözülmüş Dil, Arınmış Gönül, Halk Içinde Bir eren, Gönül Gözüyle
Gören)
Yûnus şekli kuralları yerine getirmekle işin bitmediğini, insanın hangi ırk, din, renk, cinse ve yaşam biçimine sahip olursa olsun Allah'ın nurunu ve kudretini temsil eden kıymetli bir işaret olduğunu düşünür. S.97
"Bir kez gönül yıktınsa bu kıldığın namaz değil
Yetmiş iki millet dahi elin yüzün yumaz değil" diyerek insanı, yaradılanı öne çıkarmıştır.
5. Çerağ: Ahi Evran (Ekonomide İnanç, Ahlaklı Kazanç)
Ahi Evran, Ahilik teşkilatını kurarak halinden memnun, geleceğinden emin, inanmış ve yararlı işlere yönelmiş bahtiyar insanlar oluşturmayı hedeflemiş; sanat, ticaret ve iş ahlakı üçlüsünü temellendirmiştir. S.115
6.Çerağ: Nasreddin Hoca ( İzahı Olmayan Dünyanın Mizahı)
Nasreddin Hoca şahsında Anadu Türklerinin hayata, sorunlara, haksızlıklara, kusurlara bakış açısını ve kendi kusurlarını dile getirip kendiyle alay etme yüce gönüllülüğü incelenmiştir. S.135
7. Çerağ: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ( Yeni Bir Şeyler Söylemek Lazım)
"Düşmanının seni sevmesini istersen, 40 gün onun iyiliğini söyle. O senin dostun olur, çünkü gönülden dile yol olduğu gibi, dilden de gönüle yol vardır."
"Ayıpsız dost arayan dostsuz kalır." diye öğütler yer vererek insanları kucaklamayı , hoşgörmeyi öğretmiştir.
8. Çerağ: Hacı Bayram Velî (Başkentin Manevi Mimari)
Padişah ve vezirlerle uzun uzun sohbet eden Hacı Bayram Velî onlara halka adil davranmalarını, devletin malına göz dikmemelerini, zulümden uzak kalmalarını tavsiye etmiştir. Toplumsal düzeni sağlamıştır. O, müritlerini el emeğiyle geçinmeye yönlendirmiştir.
9.Çerağ: Akşemseddin ( İstanbul'un Manevî Fatihi)
Hacı Bayram Velî'nin müritlerinden olan Akşemseddin'e göre ruh ile nefis iki ezelî düşmandır. Kötü huyların kaynağı nefis, ilâhi yolu gösteren manevi yolu ise ruh idare eder. Hak yolcusu nefsinin arzularına uymamalıdır.
S.223
10. Çerağ: Pîr Sultan Abdal (Yiğit Derviş, Mert Muhalif)
"Cehennemde ateş yoktur, her insan kendi ateşini bu dünyadan götürür" sözünü söyleyen, lafını hiç kimseden esirgemeyen Pîr Sultan Abdal ... devlete veya düzene değil, Hızır Paşa ve kadılar karakterinde temsil edilen haksızlığa ve zulme karşıdır:
Kocabaşlı koca kadı
Sende hiç din iman var mı?
Haramı helâli yedi
Sende hiç din iman var mı?
Çerağlar örnek alınırsa bozulan toplum ve düzen düzelir.
Keyifli okumalar dilerim.
··
271 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.