2022 (Pars) yılında okuduğum 40.betik [Teke ayının ilk betiği]1000Kitap
Baştan sona hüzün dolu bir roman. Bir adam ve bir atın; sözlere gerek duymadan anlaşmalarına ve birbirlerinin halleriyle hallenmelerine rağmen yollarının ayrılması, Tanabay'ın kaybettikleri, Gülsarı'nın başına gelenler, aslında hayatın kocaman bir hayal kırıklığından ibaret olduğu gerçeğini bir kez daha hatırlatıyor. Hayat kısa ve bu kısa yolculukta sevdiklerimizin kıymetini bilip mutlu anları çoğaltmak gibi bir sorumluluğumuz var. Ama hayat bizi görünmez iplerle öyle sımsıkı bağlamış ki kımıldamak istediğimizde iplerimizin farkına varıyor ve her seferinde durmak ve beklemek zorunda kalıyoruz.
Romanın orijinal adı "Kopar Zincirlerini Gülsarı"dır ama çeviri sırasında "Elveda Gülsarı" şeklinde değiştirilmiştir. "Kopar Zincirlerini Gülsarı", romanın içeriğine ve mesajına çok daha uygundur aslında. Romana adını veren Gülsarı ismindeki "taypalma yorga" at; romanda özelde Kırgız Türkleri genel manada da esaret altında olan bütün Türkleri temsil eder. Gülsarı'nın ayaklarının zincire vurulması ve ardından da iğdiş edilmesi sembolik bir anlam taşır.
Joseph Stalin'in getirdiği sistem sanki ölümsüz gibi görünsede komünizm çiftliklerinde her şey yolunda gitmeyişinin ve bunları dile getirenlerin partiden ihraç edilmesi aslında 1991 yılında gelen yanıtla bu sistemin ölümsüz olmadığını bizlere gösterdi. Stalin ve Milosevic yönetimleri aslında bir devletin yıkılması için zemin hazırlamış çünkü ikisi olmasaydı belki şimdi Sosyalist Sovyet Cumhuriyetler Birliği ve Yugoslavya dağılmayacaktı. Lenin döneminde SSCB'nin en güzel dönemiydi çünkü Rus olmayan halklara karşı bir zülum yoktu.
Bu betik, neredeyse baştan sona bir çobanın hayat hikayesini anlatıyor. Bu öyle sıradan, dümdüz bir hayat hikayesi değil... Çobanlık mesleğinin inceliklerinden, bu mesleğin insanda yarattığı tüm mesleki deformasyona kadar ince ince işliyor Aytmatov... Bir çobanın hüznü, sevinci, mesleğine, içinde bulunduğu topluma ve mesleğinin varlık nedeni olan hayvanlarına olan tutkusu; diğer taraftan o çobanın aile ilişkileri, birey olarak toplumda sahip olduğu roller, siyasi kimliği ve her birimizin payını aldığı sistem, adalet, hak, hukuk gibi kavramların onun üzerinde bıraktığı yıkıntı; patlayan bir yanardağdan boşalan lavlar gibi akıyor Aytmatov'un mucizevi kaleminden zihnimize...
Roman bir Kırgız Türkleri'nin kültür ansiklopedisi gibidir. Ata verilen değer, göç kültürü, dinî unsurlar, el sanatları, geleneksel oyunlar, atasözleri, türküler, kopuz, ağıt yakma geleneği gibi pek çok unsur romanda detaylarıyla anlatılır. Roman bu haliyle sosyolojik bir kaynaktır aynı zamanda.
Türkülerin Tanabay'ın içinden taşan hislerini ifade etmek için bir vasıta olarak kullanıldığı görülmektedir. Aytmatov'un eserlerinde türkü ve aşk arasında yakın bir ilişki kurulduğu rahatlıkla söylenebilir ki Cemile hikayesinde Daniyar'ın söylediği türküler buna en çarpıcı örnektir.
Romanı okurken ilk defa yaralı aslan olan Komünist olan Musost Canbek aklımda canlandı çünkü farkında olmadan işlediğim kabahatla onu kırmışım. Tanabay ile Çora'nın vedalaşmasını okurken sanki yıllar geçmiş ve Musost beni bağışlamadan bu dünyadan göçüp gittiği his ettiğim için gözlerim doldu. Evet açık sözlüyüm ama bana değer veren ve beni evinde ağırlayan insana karşı elim kolum bağlı kalır çünkü vefalıyım. Benim için karşımdakinin kalbi her şeyden önce gelir.
Dizi uyarlaması köşesinde dizinin adı Gülsarı kalmalı diyerek başlıyorum. 1980 darbesinde geçen bir olay olarak Anadolu'ya uyarlanmalıdır. Ertan rolünde Tolga Sarıtaş, Yadigar rolünde Hande Erçel, Gülben rolünde Aybüke Pusat, Yurdal rolünde ise Aras Bulut İynemli ve İbrahim rolünde ise Serhat Özcan oynamalıdır. Alıntılama yaptığım okurların isimleri yazmadığım onlardan özür diledikten sonra onlara sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum çünkü aklın yolu biridir. Her biri duygularıma ve düşüncelerime çevirmen olmuşlar. Okuduğumuz bu romanı okumanızı şiddetle tavsiye ediyorum.
#BetikEli #ElvedaGülsarı #CengizAytmatov #KetebeYayınları #Kitapyorumu #DönemRomanı #YılkıAtlar #Komünizm #Gülsarı #Tanabay #YaşamMücadelesi #KitapTavsiyesi #KitapTutkusu #KitapOkumakÇokGüzelŞeydir #OkudumBitti #Bookstagram #Bookstagramer
·
293 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.