witty'e dair bazı notlar:
aslında witty'nin tractatus harici hiçbir kitabı kendisi hayattayken basılmamıştır. kesinlik üzerine ve felsefi soruşturmalar gibi ünlü kitapları da dahil aslında bazı öğrencilerinin witty'nin notlarından derlemeleridir. buna rağmen witty, felsefede tüm zamanları ele alacak olursak müthiş şeyler söylemesinin yanında yeni şeyler de söyleyebilmiştir. bunu sanıyorum ki düşünce tarihinde çok az filozof yapabildi, platon-aristo, kant ve witty denebilir kanaatindeyim. witty'nin temel özelliği, teklif ettiği teorilerden ziyade felsefeyi yapma biçimimizi yeniden kurmasıdır. o, bize bir gerçeklik sunmuyor, bir problem çözmüyor, bir sorunsallaştırma yapmıyor, yaptığı şey olagelen her şeyi basitçe açıklamak. birazdan bunu açıyor olacağım.
witty 1.dönem, tractatus, resim teorisi: witty birinci dünya savaşında yazdığı ve lansmanında felsefeye dair tüm sorunları çözdüm artık hiçbir problem kalmadı dediği metin olan tractatus, felsefe tarihinde 1.dönem witty'nin temsiliyetini yapan metindir. bu metindeki iddia kabaca şöyle özetlenebilir, felsefeye dair tüm sorunlar aslında bunların ifade ediş şekilleriyle alakalıdır, yani anlamsal/kavramsal mütabakatlardaki ihtilaflardan dolayıdır. türkçe, ingilizce gibi dil tiplerinin anlam için uygun diller olmadığını bunun yerine daha mekanik olan mantıksal bir dil olması gerektiği iddia edilir. sonrasında, witty, söylenebilecek her şeyi içine alabilecek mantıksal bir dil vaz eder, bir tümceler, dizgeler bütünü vaz eder. artık ifade edilecek her şey bu formüller üzerinden ifade edilmelidir. böylelikle evrensel olarak anlam dünyasında bir mütabakat sağlanabilir olacaktır.
witty 2.dönem, dil oyunları: witty belirli bir zaman sonra 1.döneminde, tractatus'ta vaz ettiği bu mantıksal dil kuramından, yani resim teorisinden vazgeçtiğini ifade eder. buna dair bazı eleştiriler sunar, hatta bu eleştirileri ifade ederken "tractatus'un yazarı" gibi bir zamir kullanarak konuşur. ve der ki, mantıksal bir dil kurgusu her şeyi açıklayan bir şey olamaz, çünkü şeylerin özleri ve stabil tanımları yoktur; betimleri vardır. ve her betim bir dil oyununun kümesini ihdas eder. yani, bir üçgen çizip buna nedir sorusunu sorarsak şayet, bunun cevabı, bu bir üçgendir, de olabilir, bu bir üçgen çizimidir, de olabilir, bu bir cadı şapkası veya külah da olabilir denebilir. dolayısıyla şeyleri tanımlamak ve kategorize etmek anlamsız ve imkansızdır. çünkü her bir tanım aslında sadece bir kullanım çeşididir, heps bu. bu kadar. ötesi yok. bir başka deyişle, hiçbir sıfat yoktur ki belirli tüm nesnelerin ortak özelliği olsun. sadece akrabalıklar kurulabilir. buna family resemblance diyoruz. açalım biraz, bir ailedeki her bir üyenin birbirleriyle benzerlikleri olabilir, ağız, burun, kaşlar gibi, ama tek bir özellikle herkeste ortaklaşamaz (özdeşleşemez). burada akla totolojiler gelebilir, ki benim gelmişti. witty buna şöyle cevap veriyor, örneğin aristonun temel mantık ilkelerini ele alalım, çelişmezlik ilkesi der ki, A, A olmayan değildir. witty, şöyle söylüyor, burada yazılı olan A'ların fiziksel konumları bile birbirinden farklıdır, ilk A ile ikinci A bile farklı şeylerdir. dolayısıyla burada da bir dil oyunu vardır. bir örnek daha vermek istiyorum, mesela dedik ki, uçan her şey uçuyordur, sonuç, uçan her şeyde özsel olarak uçmak özdeşleşmesi/ortaklaşması bulunabilir. witty, buna muhtemelen şu cevabı verecektir, ilk önce uçmak ne demek bunu söyle, ve ben bunu söyleyemeyeceğim, ardından şunu diyecek, örneğin aklım başımdan uçtu dediğim zaman, aslında sahiden de uçan bir şeyden bahsetmem, sadece o anki akli durgunluğumu, şapşallığımı vb. ifade etmiş olurum. dolayısıyla uçan her şey uçar ifadesi de bir dil oyunu olarak karşımızda durur. son olarak, witty, her şeyin fişini çeken bir şey daha söyler, der ki, tüm bu dil oyunları açıklamalarım da esasında bir dil oyunudur. bu noktadan sonra, siz bu teoriyi artık eleştiremez olursunuz, çünkü eleştiriyi çağırdığınız yer de dil oyunları olacaktır.
here is what I understand from witty.
not:tüm notlarım yasin ramazan başaran hocanın dersine binaen aklımda kalanlardır.
·
1.539 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.