İlkokul dönemlerinde çok kısa özetini okuduğum ve yine aynı çocukluk dönemlerinde televizyonda çıkan çizgi filmini izlediğim bu hikayeyi yıllar sonra tam metniyle tekrar okumak ve hayal meyal hatırladığım bu fantastik macerayı yeniden deneyimlemek istedim. Jules Verne gibi bir dahinin elinden çıkmış muhteşem eserde, yazar döneminin ötesinde bir denizaltıyı tasarlamış ve bunu o dönemde kullanılmayan bir sürü çağının ötesinde teknolojiyle donatmış, yenilmez bir "narval" haline getirmiş.
Kitabı okuyup bitirdiğinizde, içinde geçen olaylar artık sizin de tecrübe ettiğiniz olaylar olacaklar, hem de tüm duygularıyla birlikte. Anlatım dilinin sadeliği, merak unsurunun neredeyse sonuna dek hiç bitmeyişi, karakter gelişimlerinin basit ama gayet mantık çerçevesinde aktarılmış olması, kitabı tüm okuma süresi boyunca dinamik halde tutuyor. Denizler altında aylarca sürecek olan maceraların kendileri bile başlı başına merak unsuru yaratırken, yazarın bunları aktarım şekli altındaki bilgi yoğunluğuyla harman olduğunda ortaya tahayyül etmesi son derece zevkli, enerjisi asla düşmeyen bir macera serisi yaratıyor.
Ek olarak içeriğinde verilen detay bilgilerin de derinliği hikayeye olan inancı çok yüksek oranda arttırıyor. Yani kitap sadece basit bir hikaye dizisi değil, tarihi, biyolojik, jeolojik, teknolojik, yer yer sosyolojik vb. birçok alanda bilgi veriyor. Bu şekilde de derinliğe sahip olan bu kitabı okurken Jules Verne' e tekrar tekrar hayran olmamak elde değil.
Eleştirecek olursam;
Bunlarla birlikle eleştireceğim yönlerine gelecek olursam, eğer ciddi bir biyolog değilseniz kesinlikle kısaltılmış versiyonunu alın. Bunu tüm samimiyetimle söylüyorum. Her aldığım kitabın tam metnini almaya çalışırım fakat bu kitap için olmayadabilirmiş. Zira içinde öylesine latince deniz canlısı ismi geçiyor ki, gerçekten bir yerden sonra "ıttırı-vıttırı" şeklinde atlayarak okumaya başladım.
Baş kahramanın bazı yerlerde çok üstünde durduğu veya hikayeye büyük etki eden canlılara okumayı durdurup canlıya bakıp tekrar okumaya devam ettim ve bunu çok sefer yapmama rağmen bazı yerlerde Profesör Aronnax baya liste halinde canlı ismi sayıyor.
Aronnax' in ölümüne sadık yardımcısı psikopat Conseil' de bu hayvanları sınıflandırmayla kafayı bozmuş, dua gibi ezberlemiş hepsini, gördüğü hayvanı tanıyamıyor ama ölümüne kategorize ediyor. Sayfa başına para alsan deniz canlılarının latince isimlerini tek tek yazardım ve kategorize ederdim gibi bir durum oluşuyor. Reel hayatta ekstra meraklı veya alanda çalışan biri değilseniz kesinlikle işe yaramayacak bilgiler yani.
Kitap başta da sözünü ettiğim gibi diğer alanlarda da birçok konuya değiniyor, tarihi birçok gerçek olaya atıfta bulunuyor ve denizaltı seyahati olduğu için haliyle birçok jeolojik ve coğrafi bölgenin adı ve tasviri geçiyor. Telefonum yanıbaşımda okudum ve odamda kocaman bir harita asılı olmasının avantajını da kullanarak hikayeyi okudukça verilen lokasyonu harita üzerinde bulup "devasa narval" ın nerelerde dolaştığını bulmaya çalıştım. Yani latince hayvan isimleri dışında jeolojik, coğrafi ve tarihsel de birçok bilgi veriyor, bu alanlara ilgisi olan biri için telefonu yanında bulunmalı.
Kaptan Nemo gibi entellektüel, rasyonel ve hemen hemen her durum karşısında soğukkanlı, akıllıca karar verebilen, inanılmaz derya deniz bilgiye sahip birinin kitabın sonlarına doğru aptallaşmasını da anlayamadım. Bulunduğu pozisyonda yaşanan kötü olayların yaşanma ihtimalinin yüksek olduğu bu kadar açıkken bunlardan sonra şoka uğrayıp beklenmedik şeyler yapması karakterin karizmasına ve başta verilen o aurasına tamamen ters düştü.
Son olarak da hikayede birçok eksik kaldı, ama öyle böyle eksikler değil. Kaptan Nemo gerçekten kimdi? Nereliydi? Neydi gerçekten onu bu kadar öfkelendiren (ki sonuna doğru ufaktan anlıyoruz, ama yine de yetersiz) Büyük narvalın akıbeti ne oldu? Ana karakterler sonlara doğru bulundukları pozisyondan nasıl kurtuldular? gibi sorulara azıcık da olsa cevap verse iyi olurdu. Sonu bir yere bağlanmadı, buruk bir şekilde bitti. Ve ne olursa olsun o gizemli güçlü bilge Kaptan Nemo daha farklı bir şekilde bir sona dahil olmalıydı.
"Kim uçurumun derinliklerini araştırabilmiş?" sorusuna bütün insanlar içinde şu an yalnızca iki insan cevap verme hakkına sahip. Kaptan Nemo ve ben.