Bir Devrin Şahidi: Ulunay'ın Gözünden II. Abdülhamid ve Vahîdüddin HanHatırat
Refi’ Cevad Ulunay yaşadığı dönem itibariyle içerisinde bulunup müşâhede etme imkânı bulduğu hâdiseler için şöyle diyordu: “Bütün bu gördüklerimi unutulmaya mahkûm hâtıralar mezarlığına gömmek istemedim. Çünkü bütün gördüklerimin son asır tarihinde kıymetleri olduğuna inanıyorum. Tarih vukuâtı yazar, o vukuâtı etrafıyla, sebepleriyle anlatan, görgüye dayanan hâtıralardır. Bu itibarla ben de gördüklerimi hakikatten ayrılmayarak, mübâlâğaya kaçmayarak anlatmaya çalışacağım. Bu satırlarla tarihe hizmet etmeyi istiyor ve ümit ediyorum.” (Tercüman Gazetesi, 5 Kasım 1969)
Sebil Yayınevi, Refi’ Cevad Ulunay’ın ölümünden sonra Tercüman Gazetesi’nde yayınlanmış olan hatıralarının Sultan II. Abdülhamid ve Vahîdüddin Han ile alakalı müşâhedelerine dayanan kısmını bir araya getirip okuyucularına takdim etmiş. Kitabın sonuna ise Ulunay hakkında yazılmış birkaç yazı ile müellifin kendi yazılarından seçmeler eklenmiş.
Ulunay, Sultan II. Abdülhamid dönemiyle alakalı 31 Mart hâdisesinden, “İttihad ve Terakki’nin istibdadı”na ve yolsuzluklarına, II. Abdülhamid Han’ın istihbâratından, İmparatorluğun dâhili ve hârici meselelerinde muvâzenesini nasıl muhafaza ettiğine, Sultan Mehmed Reşad’ın “âciz”liğinden, Abdülhamid Han’a karşı tertip edilen bombalı suikasta kadar birçok hususta müşâhede ve tahlillerini nakletmiş.
Sultan Vahîdüddin ile alakalı kısımda beyan edilenler ise kitabın en mühim yerini teşkil etmektedir çünkü Ulunay hem Sultan Vahîdüddin’in gurbet hayatına dair müşâhede sahibidir hem de Kemalist rejimin “varolma” çabasıyla maziyi ve bilhassa Sultan Vahîdüddin’i iftira ve yalanlarla karalama furyasına dahil olmamış nadir kalemlerden biridir.
Bu hususta Sebil Yayınevi’nin kitabın takdiminde ifade ettiği ve fevkalâde ehemmiyeti hâiz gördüğüm kısmı iktibas etmek suretiyle sizinle paylaşıyorum:
“Böyle eserlerin ilki hiç şüphesiz Ali Fuat Türkgeldi merhûmun “Görüp İşittiklerim” ünvanlı muhalled (kalıcı) eseridir. Merhumun oğlu Demokrat Parti İstanbul milletvekili Celâl Türkgeldi yazarlarımızdan Kadir Mısıroğlu’na babasının eseri basılırken Türk Tarih Kurumu’nda bazı kısımların tayyedildiğini (çıkarıldığını) bizzat ifâde etmiş ve bunların umûmiyetle Sultan Vahîdüddin’le ilgili olduğunu söylemiştir. Doğrusu bu eserin orijinal nüshası Türk Tarih Kurumu’nda muhafaza edilmişse merhumun oğlunun şu iddia ve ifâdesi araştırılmaya değer bir husustur. Böyle olmakla beraber Ali Fuat Türkgeldi’nin bu eserde yakın müşahedeye dayanarak anlattıkları –azaltılmış olsalar bile, kalan kısmıyla– merhum Sultan Vahîdüddin’in tarih muhâkemesinde berâatine kifâyet edecek derecede bir değer taşımaktadır.
Diğer taraftan Târık Mumtaz Göztepe’nin kısmen müşâhede ve kısmen de tahlilleri ihtivâ eden:
a-‘Sultan Vahîdüddin Mütâreke Gayyasında’
b-‘Sultan Vahîdüddin Gurbet Cehenneminde’ isimli eserleri Sultan Vahîdüddin’in doğru anlaşılıp değerlendirilmesini mümkün kılacak ikinci bir kaynağı teşkil ederler… Şimdi bunlara ilâveten Refi’ Cevad Ulunay merhumun da, O’nun gurbet hayatına dâir müşâhedelerini naklettiği elinizdeki kitap bu hususta üçüncü bir kaynak teşkil edecektir.”
Ulunay, Sultan Vahîdüddin’in İstanbul’dan ayrılışını, Malta, Cidde, Taif günlerini, Hicaz Kralı Hüseyin’le olan münâsebetlerini, ömrünün son demlerini yaşadığı San Remo günlerini, vefatı üzerine ise merhum sultanın borçlarından mütevellit cenazesinin haczedilmeye çalışıldığı günleri yine müşâhede ve mâlûmatları ile kaleme almış.
Kitabın üçüncü bölümünü ihtiva eden Ulunay hakkında yazılmış birkaç yazı ve müellifin yazılarından seçmelerin olduğu kısım ise tarihî cihetten bir önemi hâiz olmayıp keyfekeder okunabilecek metinlerden müteşekkildir.
İşbu tahlilimiz vasıtasıyla, hakikatin ışığının tarihin karanlık kalmış sayfalarında tenvir etmesi için müşâhede edip yaşadıklarını bugünlere aktaran Refi’ Cevad Ulunay’ı rahmet ve dua ile yâd ediyorum.
·
52 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.