Sıradan insanlar kanunlara göre yaşamalı çünkü sıradan insanlardır. Gelenekçi insanlardır. Makam sahibidirler ve uslu yaşarlar. Laf dinlerler .
Sıra dışı olanlarsa mutlaka kanunu çiğnerler veya böyle bir eğilimleri vardır. Doğaları gereği suçlu olmaları gerekir. Genel düzenin içinde kalmak onların doğasına aykırıdır. Zira toplum hiçbir zaman onları kabul etmez. İdam eder ya da asar. Buna rağmen bir sonraki nesil önceki neslin asılıp idam edilenlerini yüceltir. Sıradan insanlar günümüzün efendisiyken sıra dışı olanlar geleceğin efendisi olur.
Baş karakter Raskolnikov zengin bir kadının hayatının karşılığında binlerce hayat kurtarma amacıyla insanlık için büyük bir iyilik yapacağını düşünür.
İşlediği suçun cezası olarak sürgünden öte vicdan mahkemesinde yargılanır . Raskolnikovun bilinç bulanıklığı korku endişe ve kabuslarla başlayan hastalığı ortaya çıkar. Uzunca bir süre direndikten sonra daha fazla dayanamayıp sevdiklerine veda edip itiraf eder.