James Lovelock Gaia Yunan mitolojisinde Dünya'nın bedene ve kişiliğe bürünmüş hali olan bir titandır. Tüm canlı ve cansız etmenleriyle kanlı canlı karşımızdadır. James Lovelock da bu kitapta bize Gaia'nın sadece mitolojik bir varlık değil, kendi düzenini kontrol edebilen ve zaten etmekte olan Dünya'nın ta kendisi olduğunu savunmaktadır. Lovelock'a göre dünyadaki canlı ve cansız tüm varlıklar, Gaia'ya ait bir organmış gibi onun iç düzenini kontrol eden ve dengeleyen birer araçtır. Atmosfer ve deniz içindeki bileşenler gibi oldukça basit gözüken karışımlarsa bu dengeleme olmaksızın çok kırılgandır ve canlılık için elzemdir.
Kitap, Gaia'ya dair delil niteliğindeki doğal düzenleme sistemleriyle dolu. Atmosferdeki oksijen, denizlerin tuzluluk oranı gibi her türlü hassas ayarlanmış gibi gözüken bileşimler Gaia'nın bir sonucudur. Lovelock dünyayı Darwinci doğal seçilime tabi devasa bir organizma olarak görmemizi tavsiye eder.
Bu bakış açısı her ne kadar bazı döngülere ve sistemlere ışık tutsa da, yukarıdan aşağı bakış açısıdır ve doğru değildir. Bunun nedeni doğal seçilimin aletleri olan yavru verme ve ölümün dünya için geçerli olmamasıdır. Dünya bir seçilime uğrayamaz. Bu nedenle onu dev bir organizma gibi düşünüp kendi kendini düzenlediğini söyleyemeyiz. Dawkins ve onun gibi bilim insanlarına katılarak bu düzenlenmenin sebebinin aşağıdan yukarı olduğunu düşünüyorum. Evet bütün canlılar dünyayı şekillendirir ve dolaylı ya da dolaysız olarak birbirlerini etkilerler. Fakat bu düzenlemelerin hiçbiri Gaia hipotezinde olduğu gibi bilinçli olmaz, olamaz. Bunlar Darwinci seçilime uğrayan canlıların ortama uyum sağlama yetilerinin bir sonucudur.
Bir canlı dünyanın dengesini bozmak istemeyecektir çünkü bu denge hayatta kalması için elzemdir (istemsel perspektif). Canlı bunu kendisi akıl etmez, bu dengeye uymayan ataları yok olduğu için kendisi bu dengeye uyan bir soy hattından gelmiş olmalıdır. Bu bakış açısı hem Gaia'nın bütün öngörü yeteneğiyle aynı güce sahiptir hem de oldukça akla yatkındır.
Her ne kadar bu hipotezin temeli bu kadar hatalı olsa da çıkarımları ve dünyanın dengesinin korunması hakkında bize kattığı içgörü çok değerlidir. 
Gaia
·
1 +1'leme
·55 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.