Efruz Bey Ömer Seyfettin'in kısa bir romanıdır. Meşrutiyet dönemindeki bir tiplemedir. Günümüzde bu tiplerden çok var. Her konuda bir fikri olan, her şeyi bilen, yarı cahil ya da okumuş cahil dediğimiz bir tiptir. Hiç okumayan ama okumuş gibi davranan. Bilimsel hiçbir makalesi olmayan ama ortalıkta sürekli çene yapan tiplerden işte. Evet evet o düşündüğünüz kişi. Hepinizin çevresinde vardır onlardan.
Efruz Bey romanı mizahi bir romandır. Mizah yoluyla toplumda türeyen bu tipleri eleştirmiştir. Romanın satır aralarında o dönemin gündeminde olan edebiyat tartışmaları, dilde sadeleşme, Harf İnkılabı, eskiciler ile yeniciler, hece ölçüsü - aruz ölçüsü, tarih tartışmaları, Kızılderili - Türk teorisi, Sümer - Türk teorisi gibi konuları hissedebiliyoruz.
Buradan şunu anlıyoruz ki Mustafa Kemal Atatürk'ün inkılapları öyle bir anda bir kişinin aklına gelen tepeden inme inkılaplar değildir. Bu inkılapların çoğu Osmanlı Döneminde de uzun süre konuşulan, tartışılan konulardır. Yapılması çoktandır düşünülen yeniliklerdir. O yüzden toplumun bazı kesimleri tarafından bir gecede cahil kaldık, İnkılaplar ani oldu, tepeden inme oldu, kültürümüze sırt çevirdik, yabancılaştık, bir kişinin hayali ürünleridir, Atatürk rüyasında gördüğü şeyleri uyguluyordu, İnkılapların mantıksal bir temeli yoktur gibi savlar haksız ve temelsizdir. Zaten öyle olsaydı 15 yıl gibi kısa bir sürede bu İnkılaplar bu kadar oturamaz ve yerleşemezdi.
Romanda gördüğüm bana göre iki eksiye de değinmek istiyorum.
Birincisi Meşrutiyet'in ilanı ve süreci, o dönemki toplumsal ve siyasi olaylar ve gelişmeler ne yazık ki çok yansıtılamamıştır. Hele İttihat ve Terakki Cemiyetine neredeyse hiç değinilmemiş. Yazar sadece Efruz Bey tiplemesinin davranışlarına ve karekteristik özelliklerine odaklanmış. O konuda romanın arka planını biraz eksik buldum.
İkincisi bölümler arası geçişler bana biraz kopuk geldi. Örneğin Efruz Bey Meşrutiyet ilan edilince halkı etrafında topluyor, yürüyüşler yapıyor ve ünleniyor. Sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından foyası ortaya çıkarılıyor. Sonra ne oluyor bilmiyoruz. Sonra bir bakıyoruz İzmir'de, Sonra bir bakıyoruz bir bucakta, sonra yine İstanbul'da. Sonra Açık Hava Mektebini kuracakken bir bakıyoruz Yalova'da sonra Heybeliada'da mürşitlik yaparken görüyoruz. Bu geçişler daha bağlantılı, daha akılcı olabilirdi sanki.
Genel olarak Efruz Bey okunması gereken edebi bir eserdir. Ömer Seyfettin'in diğer hikaye kitaplarından biraz farklı bir tarza ve yapıya sahiptir.
·
54 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.