Hasanoğlanlılar "içinden pazarlıklı tellerle, apar topar” askere çağrıldığını ve bunların askerlik anılarını Memetçik Memet adlı romanında anlatan Mehmet Başaran, bu yapıtı ile 1979 Orhan Kemal Roman Ödülü'nü almıştır. Yapıtı güzel kılan kuşkusuz yaşanan olayların çarpıcılığı değildir. 1940'larm aydınlar üstündeki yoğun baskısı ve "Acılı Kuşak" ın bu dönemdeki eften püften nedenlerle suçlanmalarını, izlenmelerini de görüyoruz Memetçik Memet'te.
Başaran'ın yer yer şiirlerle güzelleştirdiği romanın, kendi dilinde de o güzel şiirsel tadı bulduğumu belirtmeliyim. Ayrıca romanın tümünün gerçeklere dayandığını, romanda adları geçenlerin çoğunu tanıdığımızı söylemekte yarar var.
Köy Enstitüleri, egemenlerin hışmına uğrayınca, ırmak kaynağından kurutulmaya çalışılıyor. Önce Bakan Hasan Ali Yücel'in, arkasından Genel Müdür İsmail Hakkı Tonguç'un görevlerinden alındığını görüyoruz. Yeniler "düzeltmecilik"ten söz ederek işe koyuluyorlar. Bir yandan okulların yönetim biçimi, öğretim izlenceleri değişiyor; bir yandan iş ve teknik eğitimi etkinliği yok ediliyor.
Bunlardan da önemlisi, bu tarihe kadar, bu okulları bitirip öğretmenliğe başlayanların nerede ne yaptıkları izleniyor. Çalıştıkları okullarda "düzeltmeci müdür”lere karşı ezilmeme çabası içindelerken, "1947 Nisan başlarında” okulların kapatılmasını bile beklemeden Enstitülere teller yağıyor ve bu öğretmenlerin askere çağrıldığını görüyoruz.
Aksu Köy Enstitüsünün çiçeği burnunda öğretmeni Mehmet Başaran da "içinden pazarlıklı tellerle” askere çağrılanlardandır. Askere çağrılmak ne ölçüde doğalsa, izlenen yol, yapılan aceleci işlemler o ölçüde kaygı vericidir. Bu kaygı günden güne çoğalır, gelişir... Eğitim dönemi tümü ile bu kaygının büyümesine hizmet eder. Sonunda korktuklarına uğrarlar.
"Yetmiş kişi ne demek? Olmaz o kadar. Yedek subay tarihinde yok böyle olay yahu! Şimdi demokrasi var üstelik. Yer yerinden oynar be!" diyor görüşüp danıştıkları herkes. Ne ki, herkes doğal kurallar içinde düşünmektedir. Oysa Köy Enstitülüler "biz onları yok etmezsek, onlar bizi yok edecekler” gibi korku dolu sözler söyletmişler egemenlere.
Ve şimdi, enstitülülerin yok edilmeleri için bir fırsat ellerine geçmiştir"Mehmet Emin LEBE
instagram.com/p/Cs9IrdHtmvzPF...
·
45 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.