İnsan(lık) inançlarından ibarettir!1000Kitap
Kitap; Andoluda mevcut olan yahut göçlerle Anadolu'ya taşınmış olan inançlarla kurulan medeniyetleri konu alan bir eser olduğu için evvela medeniyet ve mitoloji kavramlarını tanımlayarak ve bu iki olgunun insanlığın tekamülündeki yerine odaklanarak incelemeye başlamak istiyorum.
Medeniyet, ideal insan (Tanrı) tasavvuruna sahip olan bir inancın, ideal insanına benzetmek suretiyle insanın sosyal ve psikolojik gelişimini hedefleyen; bu minvalde inanç, eser, kural, kültür vs. üreten toplumsal gelişim hareketidir.
Mitoloji ise bu medenşyetin, inançsal dayanağıdır. İnancın davranış ve düşünceyi yaratan asıl olduğu düşünüldüğünde; mitolojiye bakarak insan davranışlarını dolayosıyla medeniyet kodlarını anlamlandırabiliriz. Bu haseple mitoloji okumak ve onları çözümlemek mitolojinin ait olduğu coğrafya toplumun karakterini tanımak/tanımlamak anlamına gelir
Daha da somutlayayım;
Mitoloji, bilimin henüz gelişmediği dönemde insanların doğayı anlama çabasıdır. Bununla birlikte toplumun kolektif karakterine dair de işaretler verir. Mesela Yunan Mitolojisinde Zeus (baş tanrı) karısını her şartta, kadın-erkek-çocuk-yaşlı farketmeksizin aldatır. Bu olağandır. Ancak karısı Zeus'u bir defa insan ile aldatmaya kalkınca bu olağan kabul edilmez ve Zeus sinirlenilip bütün insanlığı su tufanı ile yok etmeye kalkar.
Bu mit bize yunan kültüründe erkeğin her haltı yiyebileceği fakat evli kadının bunu asla yapamayacağını gösterir. Yunan kültürel karakterinde eşlerin rolü budur.
Bu duruma dair bir çok örnek bizim kültürümüzde de mevcuttur. Bazıları direkt Türk mitolojisidir ve dolayısıyla tümel anlamda Türk karakterini anlatır; bazıları ise anadolu kültüründen kalmadır ve dolayısıyla heterojen anadolu türklüğünün karakterini anlatır.
Bu mitlerin bir çoğu bugün hatırlanmaz ancak toplumun kültüründe dolayısıyla karakterinde yaşamaktadır. Bunları anlamlandırabilmek için ve bazı kalıp davranışları yorumlamak için kendilerini bilmek gerekir.
Dolayısıyla mitlere bir inanç olarak değil de kültür karakterinin yansıması olarak bakmak gerekir. Bu haseple sırf birileri anlamlandıramıyor diye mitlerden saçmalık olarak bahsetmek saçmadır. Zira bu mantık devam ettirildiğinde kişilerin kendi inançlarında da saçma mitlerin bulunduğu görülür. Bu da inancın da saçma olduğu sonucuna varır. Zira bu mantıkta din olgusu hurafe yığını olmak bakımından başlı başına bir saçmalıktır. Hatta inançsızlık psikolojisinin öncülerinden Freud'un dahi mitolojinin gerçekliğini reddederken toplumun davranışlarını açıklamak söz konusu olduğunda nasıl kendi mitolojisini yaratıp bilinç dışı (kolektif/genetik) ile ilişkilendirerek nasıl kullandığı hepimizin malumudur. (Oidipus Kompleksi)
Özetle mitolojinin toplumun, şahsın, inanırların ve inançsızların karakterlerine olan davranış yansımalarına, toplumun rol dağılımlarına odaklanırsak mitoloji anlamlı hale gelir.
Bu yüzden eser bizce önemli bir misyon üstlenmektedir ve aynı gerekçe hasebiyle de değerlidir.
Esere dair ise;
Yazar eserinin başında eserin konusunu "Anadolu medeniyetlerinin inançları ve günümüz Anadolu insanının inançları arasında bağ kurmak" olarak sınırlandırmış ancak daha sonra eser zorunlu olarak dinler tarihi ( semavi dinler özelinde) İslam tarihi, mezhepler tarihi vs. şeklinde bir muhtevaya evrilerek genişlemiş. Pek tabi her biri bilimsel bir disiplin olan bu alanlar, bilimsel bir çalışma yöntemi gerektiriyor. Ancak eser bilimsellikten ziyade bir perspektif sunmak için kaleme alındığından birçok hata barındırıyor. Dolayısıyla meseleler hakkında zaten gerekli malumatı bulunan kimseler, eseri farklı bir bakış açısı sunuyor diyerek okuyabilirler. Neticede olabildiğine öz olarak meseleler tetkik edilmiş. Yazarın üslubu ve yazım dili de gayet makul olduğundan okunması kolay bir eser.
Özetle eser; romantik ve taraflı bir kitap. Dayanaklar tam anlamıyla bilimsel değil, tetkik edildiğinde içerisinde bir çok hata da mevcut. Ancak anadolu insanın geçmişten bugüne bir bütün olarak ele alan; dolayısıyla bugünün etik değerlerinin bedenleyerek evrensel insanlık mesajı veren değerli bir eser. Bununla beraber yüzeysel mitoloji okumak isteyenler ve ortamlarda iş yapacak bilgi arayanlar için bulunmaz bir hint kumaşı...:)
Bütün kitap severlere öneririm.
·
1 +1'leme
·287 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.