Hükümlerin Değişebilirliğine Dair
Selamun aleyküm
İslam diğer bütün diğer gibi ahlaki ilkeleri ve buyrukları bulunan bir din ancak birçoğunun aksine 'müntesiplerini' inanmakla bırakmamış onlara bazı şeyleri hem kendileri için hem de toplumun maslahatı için yükümlülükler yüklemiştir. Üstelik bunu bireysel kılmamış toplumsal birçok konuda da yapmaya mecbur bırakmıştır. Hz Muhammed in bir kötülükle karşılaşıldığında müminlerin imkanlar dahilinde eliyle sonra diliyle düzeltmelerini ve tepki göstermelerini ona da gücü el vermiyorsa kalbiyle buğz etmelerini (ki bunu imanın en alt şubesi olarak tanımlıyor) ifade etmesi İslamın bireysel bir din değil toplumsal bir din olduğunun en net delillerindendir. Modern zaman insanının 'ben dinimi yaşayayım kendi içimde kim ne yapıyorsa yapsın onların pislikleri beni alakadar etmez, herkesin kendi tercihi' gibi sözlerinin İslamda yeri olmadığını görebiliriz. İslamda zorlama olmadığının arkasına sığınanlar meseleyi bütüncül bir perspektiften ele alınca aslında cımbızlama bir yol tuttuklarını görebilirsiniz. Meseleyi tarihsel olarak daha geniş bir perspektiften ele aldığımızda bu algının moderniteyle birlikte hayata dahil olduğunu fark ederiz. Modernitenin kiliseye karşı kazandığı zafer dini pratikleri de - daha doğrusu dinin topluma karşı olan pratikleri - ekarte etmiştir. Ancak biz de Hristiyanlıktaki gibi din-dünya ayrımı olmadığı gibi bireysellik - toplumsallık ayrımı da mevcut değil her şey bir bütün olarak ele alınır İslamda. O kadar tanım yapılmış İslama dair biri de 'bütünlük dini' denilse hiç de yanlış olmaz sanırım.
Otto Yayınlarından çıkan Hüseyin Çelik beyefendinin bu değerli kitabı Hükmün Üzerine Bina edildiği Faktörler ve Ahkam ayetlerinin Genel Özellikleri isimli giriş bölümünden başlıyor. Burada yazar önce kısa bir fıkıh usülü altyapısı sunuyor okuyucuya. Konuyu ilk kez okuyacakların bile anlayacağı dilden Hüküm, İllet, Sebep, Hikmet vs kavramları açıklayıp tanımını yapıyor bize. Bir bakıma kitabın geri kalanı için zihinsel bir altyapı oluşturuyor.
Birinci Bölüm olan Değişim Hakkında Genel Bilgiler bölümünde yazar Ahkamın değişmesinden kasıt ve değişmeye etki eden 'zaman, çevre, örf, siyasi vb' faktörleri, nesh, tedricilik kavramı gibi birçok kavramı açıklayarak yer yer detaylandırarak değişimi bütün yönleriyle ele almaya çalışmış.
İkinci bölüm - ki kitabın bence en önemli kısmı - olan Hükümlerin Değişebilirliği Hakkında Farklı Görüşler bölümünde ise yazar değişim hakkında ifrat görüş, tefrit görüş ve mutedil görüşü ayrı ayrı ele almış. Bu pasajlarda önce herbir görüş sahibinin fikirlerini sunduktan sonra neden yanlış olacağını delilleriyle anlataraktan kafadaki tüm soru işaretlerini cevaplandırmış. Hükümlerin Değişebilirliğini savunanların kendilerine delil olarak getirdikleri Hz Ömer in Sevad Arazisi hakkındaki uygulaması ve Muellefe-i Kulubun zekatı hakkındaki uygulamasını iyice irdeleyerek Hz Ömer in sahiden de iddia sahiplerinin belirttiği gibi hükmü değiştirdiğini mi yoksa başka bir sebeple mi yaptığını güzel bir şekilde açıklayarak bu durumların onlara delil olamayacağını gösteriyor. Bölümün sonlarında hükümlerin değiştirilmesini savunan tarihselci fikir ve Fazlurrahman, Roger Garaudy gibi tarihselcilerin fikirlerini ele alıp ayrıntılı bir şekilde tarihselciliğin açmazlarını ve elle tutulur bir fikirlerinin olmadığını örneklerle delillendiriyor yazarımız. Bu yönüyle de kitap iyi bir Tarihselcilik Eleştirisi örneği olabilir bizler için.
Son bölüm olan Günümüzde Değişebilirliği Tartışma Konusu Olan Hükümler kısmında yazarımız daha somut örnekler üzerinden giderekten Kadının Miras Durumu, Kadının Şehadeti, Çok Eşlilik , Hicab, Ceza Hukuku, Riba ve Haremlik - Selamlık konularını tek tek ele alıyor. Bu konular ayriyeten önemli bizler için çünkü modern paradigmaya zıt olan bu hükümler bizleri ilk etapta savunmak zorunda bırakıyor bu sebeple bunları savunamayan tarihselci ve başka birtakım İslam düşünürleri bunları tarihsel bulmuşlardır ya da bu hükümlerden muradın farklı olduğunu düşünüp günümüze kadar yanlış anlaşıldığı ezikliğine dahi kapılmışlardır.Yazar ise bu konuları teker teker ele alıp önce hükümler hakkında değişimi savunanların görüşlerini bir bir sıralayıp ardından bu görüşleri teker teker çürütmeye çalışmış ve gayet başarılı ve doyurucu cevaplar da vermiş kanaatimce.
Kitap akademik bir kitap olsa da dili her Müslümanın anlayacağı dilde sade ve terminolojiye boğulmamış. Özellikle bu konularda kafası karışmış kardeşlerimizin okumasını öneririm. Allah bizleri sıratı müstakimden ayırmasın ve onun hükümlerine sonsuz bir bağlılık üzerine vefat ettirsin, sağlıcakla kalın.
··
960 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Enfess bir inceleme olmuş doktor bey, kitabı hemen alıp okuyasım geldi. İçerik bilgisini çok güzel aktarmışsın 👏 Yüreğine, zihnine sağlık 🌸
