Nadir Metal Nedir?
Nadir metaller, doğada çok az miktarda bulunan ve genellikle düşük konsantrasyonlarda rastlanan metalleri ifade eder. Bu metaller, özel fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip oldukları için yüksek teknoloji, enerji, savunma sanayisi ve elektronik gibi pek çok kritik alanda önemli bir rol oynar.
Yazarın Benzetmesine Göre Nadir Metaller
Herkesin ekmeğin içinde ne olduğunu bilir. Yeterince un, su, biraz maya ve bir tutam tuz. Madenden çıkartılan benzer büyüklükte bir kayaç için de durum aynıdır: ''Birbirine karışmış'' malzemeler gibi bu kayaçta da çok sayıda cevher bulunur. Eğretilemenin peşine takılalım. Un elimizdeki kayacın ıskartaya çıkartılacak bölümüne denk düşer. Bizi ilgilendiren şu: Su bütün her şeyi hesaba kattığımızda, yerkabuğunda en bol bulunan malzeme olan demire denk düşer. Ardından çok daha az miktarda kullanılan maya gelir: Maya demirden daha ender bir metal, bir ''alt-metal'' olan nikele benzer. Geriye bir tutam tuz kalır ki o da nadir metallere denktir. Bunların yerkabuğundaki yoğunluğu o kadar küçük, o kadar eser miktardadır ki elimizde kayaç parçasında olsa olsa ekmek hamuruna serpilen bir tutam tuz kadar bulunduğunu söylemek abartılı olmayacaktır.
Elimizdeki kayaç milyarlarca yıl önce topaklaşmış cevherlerden oluştuğu için nadir metaller, tıpkı somunun hamuru karılıp pişirilirkenki tuz taneleri gibi tamamen kayaca dahil olmuşlardır. Bunları bütünden çekip çıkarmak delilik gibi gelse de onlarca yıl boyunca yapılan araştırmalar sayesinde bunu mümkün kılan kimyasal işlemler geliştirebilmişlerdir.
''Rafine etme'' veya arıtma denen bu işlemin aslında söylenenle hiç ilgisi yok. Önce taşlar öğütülüyor, sonra sa sülfürik asit ve nitrik asit gibi bir dizi kimyasal ayıraçlar kullanılıyor. Bir Fransız uzman bunun ''uzun süren ve tekrar tekrar yapılan bir işlem olduğunu'' söylüyor. Hemen hemen %100 saflıkta bir nadir toprak elementi konsantresi elde edebilmek için onlarca işlem zorunludur.
İş bu kadarla da kalmıyor: Nadir toprak elementlerinden her bir tonunun arıtılması için 30.000 metreküpten fazla su gerekiyor ve su kullanılır kullanılmaz asitler ve ağır metallerle yükleniyor...