Kitap yazarımızın bir tezi üzerine kurulu: "Bilim artık eski bir paradigmayı dışlayarak (özellikle fizik bilimi) yeni bir paradigmaya yol almıştır. Terk edilen paradigma indirgemecilik, yeni paradigma ise belirmedir (emergence)."
Kısaca indirgemecilik ve belirme kavramlarını tanımlayarak başlayalım. İndirgeme, daha büyük bir olguyu (örneğin insan vücudu) anlamak için önce o olguyu oluşturan en küçük parçaların anlaşılması ve sonra bu parçaların nasıl örgütlendikleri incelenerek büyük olguya ulaşılmasıdır. Belirme ise olguların küçük parçaların toplamından daha fazla şey ifade etmesi anlamına gelir. Örneğin su moleküllerine teker teker baktığımızda aralarında sadece basit elektriksel itme çekme kuvvetleri olduğunu görürüz. Oysa suya makro ölçekte, yani insani ölçeklerde baktığımızda, suyun "ıslaklık" dediğimiz bir çeşit özellik gösterdiğini görürüz. Belirme paradigmasına göre, suyu atomlarından başlayarak incelersek bu "ıslaklık" özelliğine asla ulaşamayız. Suyun bütün bilgisine varmak için ona daha yukarıdan bakmalıyız.
Kendi fikrimi söyleyecek olursam bu paradigmanın kesinlikle önemli yanları olduğunu düşünüyorum. Özellikle biyoloji ve tıp gibi ya da sosyoloji, tarih gibi karmaşık bilimlerde indirgemeci paradigma zayıf kalıyor. Fakat belirme paradigmasının da indirgemeci paradigmanın da yeri geldiğinde çok işlevsel olabileceğini, yanlış kullanıldıklarında da ikisinin de inanılmaz verimsiz olabileceği ya da çok hatalı sonuçlar üretebileceğini düşünüyorum. Yani iki paradigmadan birisinin daha üstün birisinin daha aşağı olduğu görüşü bana mantıklı gelmiyor.
Kitabın içeriğine gelecek olursak, fizikle ve özellikle katı hal fiziğiyle dolu kitap. Bu alanlara merakınız yoksa okumanın çok zor olacağını düşünüyorum. Kitabın ya kendi dili ya da çevirisi biraz garip. Çoğu zaman cümleleri anlaması gereksiz zor ve en basit fikirler bile inanılmaz dolambaçlı anlatılmış. Ayrıca yazar sürekli anektodlarla konuyu bölüyor ve bu da kitabı karmakarışık hale getiriyor. Bütün bunlara rağmen özellikle kitabın referansları çok zengin. Bir sürü konu hakkında müthiş kaynaklar önerilmiş. Kitaptan en çok bu yönüyle istifade ettiğimi söyleyebilirim.
·
94 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.