Özlem bir yıldıza dönüşür1000Kitap
Kafka’nın Milena’ya olan aşkı ve özlemi, ruhumda hem sızlayan hem de parlayan bir yara izi bıraktı.
Yaratıcılığın Kaynağı Nedir?
Bu sorunun cevabı kişiden kişiye değişebilir. Ancak bana göre tükenmez yaratıcılığın kaynağı, özlemdir. Bu, yalnızca bir insana değil; doğaya, evrene ya da ulaşılması imkânsız olan herhangi bir şeye duyulabilir.
Kalpte taşıyıp sürekli özlem duyabileceğimiz şey, o kişiye yada nesneye daha çok yaklaşmak istememize neden olur. Gördüğümüz, duyduğumuz ve hissettiğimiz her şeyi özlem duyduğumuz şeyle ilişkilendiririz.
Sonunda, kendimizi aşarak ona ulaşmayı hayal ederiz.
Sanatçı için özlemin kaybı, yaratıcılığın kaynağının kuruması demektir. Öyle ki, ister bir sevgili, ister doğa, ister geçmiş olsun; ona duyulan arzu ne kadar derinse, ortaya çıkan eser de o kadar güçlü olur.
Peki yazarlıkta Özlemin rolü Nedir?
Bir yazarın kalbindeki eksiklik hissi, onu sürekli yaratmaya teşvik eder. Çünkü özlem, hiçbir zaman tam anlamıyla doyurulamaz; bu da yazarın sürekli olarak yeni yollar, yeni ifadeler aramasına neden olur. Hayat boyu belli bir mesafeden sevilebilecek bir sevgiliye sahip olmak, kişiye aşılması zor bir sınırın acısını yaşatabilir. Ancak bu durum daha iyi eserler yaratabilmek açısından bir nimet sayılabilir.Sanatçının kalbindeki eksiklik hissi, onu sürekli yaratmaya teşvik eder.
Kafka ise, Milena'ya ulaşamadıkça ona duyduğu özlem daha da derinleşmiş ve bu duygu, yazınsal gücünü beslemiştir.
Tamamlanmış bir aşk genellikle sakinlik getirir; ancak unutmamak gerekir ki sanat, çoğu zaman huzurdan değil, o huzursuz arayıştan beslenir.
Kafka, 20. yüzyılın başlarının en çok yas tutulan edebi figürlerinden biri olmaya devam ediyor. Kurmaca eserleri hâlâ ilham veriyor ve birçok insan bu eserlerin arkasındaki kişiyi daha yakından tanımak istiyor. “Edebiyat her zaman gerçeğe yapılan bir keşif yolculuğudur.”
Milena'ya mektuplar okuyucu için Kafka'nın azap dolu zihnine , ruhuna ve kalbine yapılan bir keşif yolculuğu gibidir.
1919'dan 1923 sonuna kadar devam eden Kafka'nın mektupları, bir kadına duyduğu tutkunun eserlerine nasıl yansıdığını gösterir.
Üç kez nişanlanıp üç kez ayrılan ve tüberküloz hastası olan Kafka, gerçekleşmesi mümkün olmayan bir aşkı seçti. Onun deyimiyle “daha önce hiç görmediği canlı bir ateşti"
Milena, entelektüel çevrelerde öne çıkan bir kadındı.
Müzik ve tıp eğitimi almış, tutkulu, cömert ve başkalarına yardım etmeyi seven biriydi. Ayrıca ilginç davranışlarıyla da dikkat çekerdi: Gece yarısı mezarlıkta piknik yapmak ya da üzeriyle birlikte nehre atlayıp yüzmek gibi.
Milena ile Kafka’nın tanışması, Kafka’nın eserlerini Çekçeye çevirmesiyle başladı. Milena’nın çevirdiği kısa hikâye "Ateşçi", Kafka’nın yabancı bir dile çevrilen ilk eseri oldu.
Kafka, Milena ile tanıştıktan sonra ona karşı derin bir hayranlık besledi ve yazışmalar yoluyla ilişkilerini sürdürdü. Bu ilişki Kafka için bir tür manevi sığınak gibiydi.
Kitap aslında iki bölüme ayrılabilir: İlk bölümde, Milena’nın kocasından ayrılıp Kafka ile yeni bir hayata başlama umudunun arttığını görürüz. İkinci bölümde ise bu ihtimal giderek zayıflar. Bu gelişimi adım adım izlemek yürek burkucudur. İkisi de birbirini sevmeye devam etse de Kafka, bu ilişkinin yalnızca bir “yazışma aşkı” olarak kalacağı ve fiziksel yakınlığın asla gerçekleşmeyeceği ihtimaliyle giderek zihinsel olarak tükenir. Bu noktada hatırlatmak gerekir ki Kafka Prag’da, Milena ise Viyana’da, yaşamaktadır.
Kafka’nın hayatına dair az da olsa bilgi sahibi olan herkes bilir ki tüm bu süreç yaşanırken Kafka giderek daha da hastalanmakta ve Milena’ya yazdığı son mektubundan birkaç ay sonra hayatını kaybetmektedir. Kafka mektuplarında sık sık sağlığının iyileştiğini iddia eder ve bunu Milena’nın yenileyici enerjisine bağlar. Elbette bunun böyle olmadığını biliyoruz; Kafka ya Milena’yı memnun etmek için iyileştiğini iddia etmektedir ya da hissettiği heyecanın etkisiyle kendini kandırmaktadır.
Öte yandan bir süre sonra, ilgili bir okuyucudan çok bir röntgenci gibi hissetmeye başladım.Çünkü Kafka ile Milena arasındaki bu son derece kişisel mektupların yayımlanması asla amaçlanmamıştır..Sonuçta bunlar çoğunlukla aşk mektupları ve iki insan arasında gelişen bir ilişkinin – tüm şüpheleri, mücadeleleri, iniş çıkışları, tutkusu ve hayal kırıklıklarıyla –en özel anıları bundan daha mahrem başka ne olabilir ki?
2020 yılı gibi ben de bir mektup arkadaşı arayışına girmiştim ama bu çabalarım sonuçsuz kaldı çoğu insana internet çağında herhangi birine mektup yazmak zorlu bir çaba gibi geliyor. Ancak bir köşede oturup düşünmek, hissetmek ve yazmak bir ayrıcalıktır. Belki de bu bağlamda Susan Lendroth şu sözünü hatırlamakta fayda var: "Yazmak insanidir, mektup almak ise ilahi!"
Ancak benim jenerasyonumdakiler, arkadaşlarının yada aşık oldukları kişinin Instagram ID'siyle biraz fazla mutlu görünüyorlar. Ve onlar için, aşık oldukları kişinin DM'lerine gelen bir cevap belki de ilahi bir şeydir!
Kafka’nın yakın arkadaşı Max Brod’un aktardıklarına göre, Milena onun “kaygısını” derinlemesine anlayabiliyordu.Öyle ki, Kafka’nın hayatının son dönemlerinde Viyana’ya taşındı ve sık sık Prag’a giderek onu ziyaret ediyordu. Kafka, günlüklerini bile ona emanet etmişti. Ancak bu aşk, tamamlanamayan bir hikâyeye dönüşerek hem bireysel hem de tarihsel bir trajediye evrildi.
Kafka, hastalığı nedeniyle hayatını kaybederken; Milena Nazi toplama kamplarında unutulup gitti.
Kafka ve Milena’nın Aşkının Önündeki Engeller:
• Yaş Farkı: Aralarında 13 yaş vardı.
• Evlilik: Milena evliydi.
• Aile ve Kimlik: Milena'nın katı bir aile yapısından gelmesi ve Kafka’nın Yahudi kimliği de ilişkilerinde bir engeldi.
• Kafka'nın Durumu: Kafka, gerçek bir ilişkiyi sürdürebilecek psikolojik enerjiye sahip değildi.
• Hastalık: O dönemde tedavisi olmayan tüberküloz hastasıydı ve bu durum aşkı sürdürmesini zorlaştırıyordu.
Hangi çağda olursa olsun, tamamlanmış bir aşk ile sanat arasında her zaman derin bir mesafe vardır. Çünkü huzur sanatı değil, ancak hayatı besler. Oysa çıkış yolu olmayan bir aşk, sanatçının ruhunu yakıp kül eder. Ve geriye, karanlık gecede parlayan yıldızlar kalır.
Bizler hâlâ geceleri yıldızlara bakarken, bir sanatçının alevler içinde kavrulan ruhunun izlerini okuruz.
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Emek verilmiş ve bundan ötürü kıymetli olduğunu düşündüğüm incelemeyi okurken, yer yer tebessüm ettim.
Röntgenci ))
Evli iken yaşının engel gibi görünmesi de hoş bir detay))
Kafka veya herhangi bir başka soykırım kurbanı bugün yaşıyor olsa idi bu yıkıp geçiren teşbih bilmez bir âfet gibi hissettiren şimdimin yahudiliği hakkında ne düşünürlerdi acaba?
Piyanist’tin son sahnelerini hatırladıkça ürperiyorum.
Bilinmiyor olan, can çekişen insanlık idi sanki.
Aşk ve sanat… Sanat sanki daha çok eksik kalmanın feryâdının zuhûr etme biçimi değil miydi..kısaca aşk demişler belki. Nitekim Kafka’yı Milena’dan daha farklı nitelikleri ile tanıyoruz sanki..
Diğer yandan Kafka..
Sessizlikte çok söylendim bu ismi.
Kafka..
Hiç samimi gelmiyor. Soğuk rüzgârlar, çetin kayıplar, mâsumâneliğine şehâdetin mümkünü yok bir tablo..
Neyse. Güzel olan tek şey:
“Mektuplar”.
“Mektup”
Ben de uzunca bir süre mektup yazmak istedim birine. Hattâ biri için hazırlık yapmıştım, muhteşem kâğıt zarf tedarik ettiğimi anımsıyorum. Ne o mektubu yazabildim ne de başka bir mektubu. Ama severim “mektup” kelimesini, kelimenin duruşunda hissedilen o gizemli hüviyet.. Keyifli olsa gerek.
Büyük emek.
Teşekkürler.
Lavinia K.T
Gönderi Sahibi
Ah çok teşekkür ederim yorumunuz için🙂🫠Kafka'nın
Mektupları gerçekten harikaydı insanı o dönemde yaşamış gibi hissettiriyordu🫠Teknoloji çağında yaşamak insani duygularda dahil her şeyi basite indirgedi😪
Kafka bugün yaşasaydı, muhtemelen kendi döneminin baskılarını ve yabancılaştırıcı mekanizmalarını bugünün dünyasında da görür, fakat bunların biçim değiştirmiş, hatta belki daha sofistike hale gelmiş olduğunu düşünürdü. Onun eserlerindeki dava, şato ve kayıtsız bürokrasi temaları, günümüzün dijital gözetim kapitalizmi, sınır politikaları ve kimlik mücadelesi içinde daha da derinleşmiş bir biçimde yankılanabilirdi.
Primo Levi gibi toplama kampından sağ kurtulmuş bir soykırım tanığı ise, bugün yaşasaydı belki de "insanlık kampları artık dikenli tellerle çevrili değil, algoritmaların ve istatistiklerin içinde saklı" diye yazardı. Elie Wiesel, sessiz kalan çoğunluğu yine sert bir dille eleştirirdi.
Ama Kafka'ya dönersek, o belki de en trajik şekilde bu soruya cevap verirdi: Belki de hiçbir şey değişmedi. Sadece labirentin duvarları şeffaf hale geldi.